Սոֆյա Հեյդեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սոֆյա Հեյդեն
անգլ.՝ Sophia Hayden Bennett
Sophia G Hayden (later Bennett), Architect of the Women's Building.png
Ծնվել էհոկտեմբերի 17, 1868(1868-10-17)[1][2]
ԾննդավայրՍանտյագո, Չիլի
Մահացել էփետրվարի 3, 1953(1953-02-03)[2] (84 տարեկանում)
Վախճանի վայրWinthrop, Սաֆֆոլկ շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ
ԿրթությունՄասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Ուշագրավ աշխատանքներԿնոջ շենք (Չիկագո)
Sophia Hayden Bennett Վիքիպահեստում

Սոֆյա Հեյդեն (անգլ.՝ Sophia Hayden, հոկտեմբերի 17, 1868(1868-10-17)[1][2], Սանտյագո, Չիլի - փետրվարի 3, 1953(1953-02-03)[2], Winthrop, Սաֆֆոլկ շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), ամերիկացի ճարտարապետ և առաջին կինը[3], ով ստացել է չորսամյա կրթություն ճարտարապետի մասնագիտությամբ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանում[4][5][6]:

Մանկություն և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոֆյա Հեյդենը ծնվել է Սանտյագոյում: Նրա մայրը Չիլիից էր, իսկ հայրը՝ ամերիկացի: Սոֆյան ուներ քույր և երկու եղբայր[7]: Վեց տարեկանում նրան ուղարկել են Բոստոն[8], որտեղ նա ապրել է հորական տատիկի ու պապիկի հետ և դպրոց հաճախել: Ավագ դասարաններում Սոֆյան սկսում է հետաքրքրություն ցուցաբերել ճարտարապետության նկատմամբ: Կրթություն ստանալուց հետո, Սոֆյան ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Ռիչմոնդ, բայց շուտով վերադառնում է Բոստոն, որպեսզի քոլեջ ընդունվի: 1890 թվականին նա ավարտում է քոլեջը գերազանց գնահատականներով՝ ստանալով աստիճան ճարտարապետությունից:

Սոֆյա Հեյդենի լուսանկարը արված 1888 թվականին, երբ նա ուսանող էր

Բարձրագույն կրթություն ստանալուց հետո Հեյդենը չի կարողանում գտնել իր առաջին աշխատանքը որպես ճարտարապետի օգնական, քանի որ նա կին էր: Այդ իսկ պատճառով նա գծագրության ուսուցչուհի է աշխատել բոստոնյան դպրոցներից մեկում[4]:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Կանանց շենք»՝ նախագծված Սոֆյա Հեյդենիի կողմից

Հեյդենն առավել հայտնի է 1892 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի համար իր կողմից նախագծած «Կանանց շենքով», նաև նրանով, որ նախագծել է իր առաջին շենքը, երբ 21 տարեկան էր[9][4]:

«Կանանց շենքի» հիմքում նա վերցնում է «Գեղարվեստի թանգարանի» իր ուսանողական ծրագիրը, բավականին բարդ կառուցվածքով երկհարկ շինություն՝ բաղկացած կամարներից, սյուներից, տեռասներից և շատ այլ դասական էլեմենտներից: Համաշխարհային ցուցահանդեսում Հեյդենը առաջին տեղն է զբաղեցնում կին-ճարտարապետների համար նախատեսված տասներեք տեղերից: Նա ստանում է 1000 դոլլար իր նախագծի համար այն դեպքում, երբ տղամարդ-ճարտարապետները ստանում էին 10000 դոլար նմանատիպ ծրագրերի համար[6][10]:

«Կանանց շենքի» կառուցման ժամանակ ամբողջ ընթացքում խախտվում էր Հեյդենի կողմից արված շենքի նախագիծը: Շինարարության կոմիտեն, որը գլխավորում էր աշխարհիկ տիկին Բերտա Պալմերը, պահանջում էր փոփոխություններ մտցնել: Արդյունքում Սոֆյան կոմիտեի կողմից ազատվեց սեփական նախագծից, և շենքի կառուցումն ավարտվեց առանց նրա[4][11]: Այնուամենայնիվ, այդ կոնֆլիկտում Հեյդենին աջակցեցին իր կոլեգա-ճարտարապետները: Չնայած շատ ճարտարապետների բացահայտ աջակցությանն ու կարեկցանքին՝ նրա հիասթափությունը և դժգոհությունը կամայականության դեմ հասարակության կողմից ընդունվեց որպես շինարարությունը ղեկավարելու կանացի անկարողություն: Ի վերջո, երկու կողմերը հաշտվեցին, և շենքը արժանացավ պարգևի՝ «Նրբաոճության, ճարտարապետական ճաշակի, բարության և ինտերիերի վայելչության» համար: Այս դեպքից հետո Հեյդենն այլևս երբեք չի աշխատել որպես գլխավոր ճարտարապետ: Այնուամենայնիվ, 1894 թվականին նա նախագծել է հուշարձան կանանց ակումբի համար ԱՄՆ-ում, որը հետագայում այդպես էլ չի կառուցվել: Ճարտարապետությունից հեռանալուց հետո Հեյդենը շարունակել է զբաղվել արվեստով: Նա ապրում էր հանգիստ կյանքով իր ամուսնու և նրա դստեր հետ: Մահացել է 1953 թվականին, ինսուլտին հետևած թոքաբորբի պատճառով[4][7]:

Հրապարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Abstract of Thesis: Sophia G. Hayden, 1890» Technology Architectural Review 3
  • «The Woman’s Building» Rand McNally and Company’s A Week at the Fair, Chicago: Rand McNally, 1893.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Bell A. Encyclopædia BritannicaEncyclopædia Britannica Inc., 1768. — Vol. 22.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. Sarah Allaback The First American Women Architects. — University of Illinois Press. — С. 94–96. — ISBN 978-0-252-03321-6.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Joan Marter The Grove encyclopedia of American art.. — Oxford University Press. — ISBN 0-19-533579-1.
  5. «"Sophia Hayden Bennett (1868-1953)"»։ MIT Museum Online Gallery. From Louis Sullivan to SOM: Boston Grads Go to Chicago.։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-27-ին 
  6. 6,0 6,1 Moore Booker, Margaret "Hayden (Bennett), Sophia (Gregoria)" // Grove Art Online. — 2016.
  7. 7,0 7,1 Hayden, Dolores Notable American Women: The Modern Period. — Cambridge: Harvard University Press. — ISBN 978-0-674-62734-5.
  8. Boumenot, Diane Remembering Sophia Hayden Bennett, Part 1.
  9. World's Columbian Exhibition, at Chicago,1492-1893-1892.
  10. International Archive of Women in Architecture (Biographical Database).. — Virginia: University Libraries.
  11. Beasley, Soodie Women in Design: Sophia Hayden (1868—1953) // Soodie Beasley.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]