Սոլոմոս Դիոնիսոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սոլոմոս Դիոնիսոս
հուն․՝ Διονύσιος Σολωμός
Solomos portrait 4.jpg
Ծնվել էապրիլի 8, 1798(1798-04-08)[1][2][3]
ԾննդավայրԶակինթոս, Zakynthos Municipality, Հոնիական կղզիներ, Ionian Islands, Հունաստան[4]
Վախճանվել էփետրվարի 9, 1857(1857-02-09)[2] (58 տարեկան)
Վախճանի վայրԿերկիրա, Corfu Prefecture, Հոնիական կղզիներ, Ionian Islands, Հունաստան[5]
Մասնագիտությունբանաստեղծ և գրող
Լեզունոր հունարեն[1]
Ազգությունհույն
ՔաղաքացիությունFlag of Greece (1822-1978).svg Հունաստան
ԿրթությունՊավիայի համալսարան (1817)
Ուշագրավ աշխատանքներԿիպրոսի Հանրապետության օրհներգ, The Free Besieged? և Q12882062?
ՊարգևներGold cross of the Order of the Redeemer? և Athens Academy Award?
Dionysios-solomos-signature.svg
Dionysios Solomos Վիքիպահեստում

Սոլոմոս Դիոնիսիոս (ապրիլի 8, 1798(1798-04-08)[1][2][3], Զակինթոս, Zakynthos Municipality, Հոնիական կղզիներ, Ionian Islands, Հունաստան[4] - փետրվարի 9, 1857(1857-02-09)[2], Կերկիրա, Corfu Prefecture, Հոնիական կղզիներ, Ionian Islands, Հունաստան[5]), հույն բանաստեղծ։ Առաջին բանաստեղծությունները գրել է իտալերեն։ 1821 թվականին մտել է «Ֆիլիկի էթերիա» ընդհատակյա կազմակերպության շարքերը։ «Ազատության հիմն»-ը (1823) Սոլոմոսի առաջին խոշոր ստեղծագործությունն է՝ գրված հունարեն։ Ժողողովրդական պայքարի թեմային են նվիրված «Ներբող Բայրոնի մահվան առթիվ» (1825) և «Ազատ պաշարվածները» պոեմները։ Ուշ շրջանի ստեղծագործությունները («Հունական նավ», «Սապֆո» են) գրված են իտալերեն։ Հանդես է եկել ժողովրդական լեզվի՝ դիմոտիկայի, հաստատման համար։ «Ազատության հիմն»-ի առաջին տները 1869 թվականին դարձել են Հունաստանի ազգային հիմնը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Հոնիական կղզիներից մեկում՝ Զակինթոսում, նույն թվականին 1798 թվականին, երբ Ռիգաս Վելեստինլիսը մահապատժի ենթարկվեց թուրքերի կողմից[6]:

Ըստ այդ ժամանակ Զակինթոսի արիստոկրատական ​​շրջանի այն ժամանակաշրջանում ընդունված ավանդույթի, տասնամյա Դիոնիսոսը ուղարկվել է Իտալիայում սովորելու[7]: Դա իտալական գրականության մեջ ռոմանտիկ միտումների հաստատման ժամանակաշրջան էր, և Սոլոմոսի բանաստեղծական տաղանդի ձևավորումը ազդում էր ժամանակակից իտալական պոեզիայի փորձի վրա` իր հայրենասիրության և ազատության սիրով, ժողովրդական լեզվին հավատարիմ մնալով և մարդկանցից ընթերցողի նկատմամբ աճող կողմնորոշմամբ:

Ավարտել է Պավիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը[8]:

Սոլոմոսը իր առաջին բանաստեղծությունները գրել է իտալերեն, սակայն 1818 թվականին վերադառնալով հայրենիք՝ ուսումնասիրում է իր մայրենի լեզուն: Նա պաշտպանում էր ժողովրդական հունարենի`դիոմոտիկայի հաստատումը: Նա ստեղծում է ժողովրդական հունական երգեր և սեփական հունական բանաստեղծություններ՝ դիմոտիկայի վերաբերյալ:

1821 թվականին նա միանում է հունական ընդհատակյա կազմակերպության «Ֆիլիկի Էթերիա» շարքին: Սոլոմոսի հունարեն առաջին խոշոր աշխատանքը «Ազատության հիմնն» է (1823 թվական): 1869 թվականից սկսած «Ազատության հիմնի» առաջին քառատողերը դարձել են Հունաստանի ազգային հիմնը: Բանաստեղծի հիմնական գործերը «Ներբող Բայրոնի մահվան առթիվ» բանաստեղծությունները (1825 թվական) և «Ազատ պաշարվածները» (որի վրա բանաստեղծն աշխատել է մինչև իր կյանքի վերջը) նվիրված են ժողովրդական պայքարի թեմային[9]: Չնայած այն բանին, որ հետագայում գործերը («Հունական նավ», «Սապֆո» և այլն) Սոլոմոսը գրել է իտալերեն, բայց նա նաև օգտագործում էր հունական բանահյուսության տարրեր:

Սոլոմոսը մահացել է 1857 թվականի փետրվարին ինսուլտից: 1865 թվականին նրա աճյունը տեղափոխվել է Զաքինթոս կղզի[10]:

Սոլոմոս Դիոնիսոսի հուշարձանը Զակինթոս քաղաքում

Ակնարկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ազատության օրհներգ
  • Ներբող Բայրոնի մահվան առթիվ (1825 թվական)
  • Ազատ պաշարվածները
  • Հունական նավ
  • Սապֆո

Ռուսերենով հրապարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Песни свободы / Пер. с новогреч. и итал. / cост. Я. Мочос, П. Антеос; Вступ. статья Я. Мочоса ; Примеч. С. Ильинской ; Ил.: Е. Ракузин. — М.: Художественная литература, 1964. — 183 с.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Мочос, Яннис Дионисиос Соломос // Вопросы литературы. — 1964. — № 2. — С. 112—126. — ISSN 0042-8795.
  • Sherrárd Ph. The marble threshing floor. — Լ., 1956. — P. 71-75. (անգլ.)
  • Raizis М. Byron. Dionysios Solomos. — N. Y., [1972]. (անգլ.)

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 491 CC-BY-SA-icon-80x15.png