Սիպիլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Զաբել Հովհաննեսի Խանջյան
Զապէլ Ասատուր
Զաբել Հովհաննեսի Խանջյան.jpg
Ծննդյան անուն Զապէլ Ասատուր
Ծնվել է հոկտեմբերի 211863
Ծննդավայր Սկյութար կամ Ստամբուլ
Վախճանվել է հուլիսի 19, 1934(1934-07-19) (տարիքը 70)
Վախճանի վայր Կոստանդնուպոլիս
Մասնագիտություն բանաստեղծ, գրող, հրատարակիչ և մանկավարժ
Լեզու հայերեն[1]
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Կրթություն Սկյուտարի ճեմարան
Ամուսին Հրանտ Ասատուր
Սիպիլ Վիքիդարանում

Սիպիլ (Զաբել Հովհաննեսի Խանջյան, արևմտահայերեն՝ Զապէլ Յովհաննէսի Խանճեան), (1863, հոկտեմբերի 21, Կ.Պոլիս- 1934, հուլիսի 19, Կ.Պոլիս), հայ գրող, մանկավարժ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1879 թվականին ավարտել է Կ.Պոլիսի Սկյուտարի ճեմարանը, նույն թվին հիմնել Ազգանվեր հայուհյաց ընկերությունը։ Դասավանդել է նախ գավառներում, ապա՝ Կ.Պոլիսի վարժարաններում։ Գրական-հասարակական գործունեությունը շարունակել է նաև համիդյան ռեակցիայի տարիներին. 1898 թվականին Գրիգոր Զոհրապի և Հրանտ Ասատուրի (ամուսնու) հետ վերահրատարակել է «Մասիս» հանդեսը, որի էջերում տպագրել է «Կիսադեմեր քողին ետևեն» դիմանկարների շարքը՝ նվիրված արևմտահայ նշանավոր գործիչներ Եղիա Տեմիրճիպաշյանին, Ռեթեոս Պերպերյանին։ Այդ շարքը հետագայում զետեղվել է Հ.Ասատուրի և Սիպիլի կազմած «Դիմաստվերներ»-ում (1921)։ Մեծ եղեռնից հետո էլ Սիպիլը չի կտրվել հասարակական կյանքից։ Նա ուշադրի հետևել և արձագանքել է Խորհրդային Հայաստանում գրական-մշակութային կյանքին։

Գրական շրջանակներին Սիպիլը հայտնի է դարձել 1880-ական թթ. վերջերին՝ «Մասիս» և «Հայրենիք» պարբերականներում հրատարակված չափածո և արձակ գործերով։ 1891 թվականին տպագրվել է նրա «Աղջկան մը սիրտը» վեպը, 1902 թվականին՝ բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Յոլքեր»-ը։ Սիպիլը երգել է սեր, հայրենիք, ընդանրապես՝ մարդկային նուրբ զգացմունքներ։ Նա շարունակել է արևմտահայ ռոմանտիկական մտածողության հետ։ Այս հիման վրա էլ նրա ստեղծագործությունը գրականության պատմության մեջ բնութագրվել է որպես անցման շրջանի երևույէ։ Սիպիլի ստեղծագործությունների համար հատկանշական են քնարական ու էպիկական տարրերի ներդաշնակ զուգադրությունը, կանացիական նրբությունը, մշակված լեզուն։ Սիպիլը գրել է նաև մանկավարժական-մեթոդական հոդվածներ, մանկական բանաստեղծություններ, կազմել «Գործնական քերականություն արդի աշխարհաբարի»(1879) դասագիրքը, որը Հ.Ասատուրի աշխատակցությամբ բարեփոխվել և բազմիցս վերահրատարակել է «Թանգարան հատընտիր հատվածներու» ընթերցարանների հետ[2][3][4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝