Ռեթեոս Պերպերյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռեթեոս Պերպերյան
Retheos Berberian.jpg
Ծնվել է1848 հոկտեմբերի 10
ԾննդավայրԿոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն[1]
Վախճանվել էապրիլի 7, 1907(1907-04-07) (տարիքը 58)
Վախճանի վայրԿ. Պոլիս
Մասնագիտությունմանկավարժ, լրագրող, գրող, բանաստեղծ, տնտեսագետ և հրապարակախոս
Լեզուհայերեն[2]
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
ԿրթությունՆերսեսյան վարժարան
ԶավակներՕննիկ Պերպերյան, Շահան Պերպերյան և Մաննիկ Պերպերյան

Ռեթեոս Հակոբի Պերպերյան (1848, հոկտեմբերի 10, Կ. Պոլիս - 1907, ապրիլի 7, Կ. Պոլիս), հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, հրապարակախոս, տնտեսագետ։

Օննիկ և Շահան Պերպերյանների հայրը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեթեոս Պերպերյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսի Խասգյուղ թաղամասում։ 1866 թվականին ավարտել է Կ. Պոլսի Ներսեսյան վարժարանը, զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1876 թվականին հիմնել է Պերպերյան վարժարանը։ Պերպերյանի «Առաջին տերեւք» (1877), «Խոհք ևւ յուշք» (1904) ժողովածուները կրում են ֆրանսիական ռոմանտիզմի ազդեցությունը, մասնավորապես Լամարթինի ազդեցությունը։ Վերջինիս մի շարք բանաստեղծությունները թարգմանել է հայերեն՝ «Մահ Սոկրատա», «Լիճ» և այլն։ Անդրանիկ բանաստեղծությունները սիրո և բնության երգեր են, վերջին շրջանի գործերում իշխում է փիլիսոփայական խոհը։

Պերպերյանի մանկավարժական-բարոյագիտական հայացքները («Դաստիարակի մը խօսքերը», 1901, «Դպրոց եւ Դպրութիւն», 1907[3]) հիմնված են գեղեցիկի, բարու և ճշմարիտի սկզբունքների վրա։ Կարևորել է կնոջ դերը հասարակության մեջ։ Ըստ նրա՝ բարոյական դաստիարակության ամենազորեղ միջոցը դաստիարակի անձնական օրինակն է։

Պերպերյանը գրել է նաև հրապարակախոսական-փիլիսոփայական աշխատություններ։ Տնտեսագիտության հիմնական խնդիրներին մոտեցել է դասական քաղաքատնտեսության դիրքերից։ Հարստության ստեղծման, ապրանքի արժեքի, փողի մասին դատել է՝ ելնելով արժեքի աշխատանքային տեսության սկզբունքներից։ Վերլուծելով աշխատավարձի էությունը՝ աշխատավորի համար գլխավորը համարել է իրական աշխատավարձը և այն անմիջականորեն կապել կենսամիջոցների գների հետ։ Կապիտալը բնորոշել է որպես «խնայված» հարստություն և ոչ թե շահագործման արդյունք։

Հանդես է եկել նաև Հրաչյա կեղծանունով[4]։ Մահացել է Սկյութարում։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երկու բանախօսութիւնք, ԿՊ, 1880 թ.
  • Համառօտ քաղաքական տնտեսուիւն...ԿՊ, 1883 թ.
  • Դրամ, ԿՊ, 1886 թ.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կարապետյան Պ, Մեծ դաստիարական և ուսոցչապետ Ռեթէոս Յ. Պէրպէրյան /ԿՊ, 1933/
  • Թևոսյան Ա. Ռեթեոս Պերպերյան։ Փիլիսոփայական և հասարակական-քաղաքական հայացքները, Երևան, 1989 թ.։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #1049775554 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Ռեթէոս Յ. Պէրպէրեան
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007