Սասեքս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սասեքս
flag of Sussex? Զինանշան


ԵրկիրՄիացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն
ԿարգավիճակԱնգլիայի պատմական շրջան
Մտնում էՀարավարևելյան Անգլիա
Բնակչություն1 613 316 մարդ (2011)
Տարածք3783 կմ²
Սահմանակցում էKent?, Surrey? և Hampshire?

Սասեքս (անգլ.՝ Sussex. /ˈsʌsɪks/. հին անգլերեն Sūþsēaxe-ից. լատիներենից թարգմանած՝ հարավային սաքսերի երկիր։ Համառոտագրված անվանումը՝ Sx[1]), պատմական կոմսություն Հարավարևելյան Անգլիայում։ Արևմուտքից սահմանակցում է Հեմփշիրին, հյուսիսից՝ Սուրրեյին, հյուսիս-արևելքից՝ Քենտին, հարավից՝ Լա Մանշի նեղուցին։ Մի շարք նկատառումներից ելնելով՝ բաժանված է արարողակարգային երկու կոմսության՝ Արևմտյան Սասեքս և Արևելյան Սասեքս։

Սասեքսի թագավորությունը պատմական ասպարեզում հայտնվել է 5-րդ դարում՝ հաջորդելով հինհռոմեական Regni կանտոնին, և շարունակել է իր գոյությունը մինչև 827 թվականը, երբ Էլենդունի ճակատամարտից կարճ ժամանակ անց Ուեսեքսը նվաճեց Սասեքսը։ 927 թվականին Ուեսեքսը նվաճել է անգլո-սաքսոնական այլ թագավորություններ ևս՝ ձևավորելով Անգլիայի թագավորությունը։

Արարողակարգային երկու կոմսության բաժանված լինելով հանդերձ՝ Սասեքսը շարունակում է ճանաչվել որպես աշխարհագրական մեկ ընդհանուր տարածք և մշակութային մեկ ընդհանուր շրջան։ Սասեքս անվանումը սովորականի պես շարունակում է գործածվել զանգվածային լրատվամիջոցներում[2], նա ունի մեկ ընդհանուր ոստիկանություն։ 2007 թվականին սահմանվել է Սասեքսի հատուկ օր՝ նրա հարուստ մշակույթն ու պատմությունը նշելու համար, 2011 թվականին էլ պաշտոնապես ճանաչվել է Սասեքսի դրոշը։ 2013 թվականին համայնքների և տեղական ինքնակառավարման հարցերով պետքարտուղար Էրիկ Փիքլսը պաշտոնապես ճանաչել է Անգլիայի 39 պատմական շրջանների, ներառյալ՝ Սասեքսի, շարունակական գոյությունը[3][4]։

Բրայտոն և Հոուվը Սասեքսի ամենաբազմամարդ քաղաքն է, իսկ նրա կառուցապատված ամբողջ տարածքը Մեծ Բրիտանիայի 15-րդ խոշոր կոնուրբացիան է։ Թեև Բրայտոն և Հոուվը Արևելյան Սասեքսի մաս է կազմում, 1997թ.-ին դարձել է ունիտար միավոր և որպես այդպիսին՝ ունի Արևելյան Սասեքսի մնացած շրջաններից անկախ կառավարվում։ Քրոուլին, Ուորթինգը և Իսթբորնը Սասեքսի խոշոր քաղաքներն են, յուրաքանչյուրն ունի ավելի քան 100.000 բնակիչ։

Սասեքսն աշխարհագրական տեսակետից բաժանված է երեք հիմնական ենթաշրջանների. հարավ-արևմուտքում բերրի և խիտ բնակեցված ափամերձ հարթավայրն է, որից հյուսիս ձգվում են Հարավային Դաունսի կավճային բլուրները, դրանցից այն կողմ էլ՝ անտառապատ Սասեքս Ուիլդն է։

Հնագիտական պեղումների արդյունքում Սասեքսում հայտնաբերվել են Եվրոպայի ամենավաղ հայտնի հոմինիդներից ( Homo heidelbergensis ) պահպանված մնացորդներ, որոնք, ըստ Boxgrove-ում իրականացված հետազոտությունների վրա հիմնված թվագրման, ունեն 500.000 տարվա հնություն։ Սասեքսը առանցքային դեր է խաղացել Մեծ Բրիտանիայի հռոմեական նվաճման գործում. այստեղ պահպանվել են Բրիտանիայում հռոմեական ներկայության ամենավաղ և առավել նշանակալի վկայությունները։ Տեղական ցեղապետերը դաշնակցել են Հռոմի հետ, ինչի արդյունքում Կոգիդուբնուսին տրվել է հաճախորդ թագավորություն՝ client kingdom, որի կենտրոնը Չիչեստերն էր[5]։

Սասեքսը առանցքային դեր է խաղացել նաև Անգլիայի նորմանդական նվաճման գործում, երբ 1066 թվականին Նորմանդիայի դուքս Ուիլյամը ափ է իջել Փևենսիում, ապա և հաղթանակ տարել Հասթինգսի վճռական ճակատամարտում։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Counties Abbreviations»։ LangScape: The language of landscape։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-30-ին։ Վերցված է 2012-01-12 
  2. «BBC News – Sussex»։ BBC։ Վերցված է 16 February 2013 
  3. «Eric Pickles: celebrate St George and England's traditional counties»։ Department for Communities and Local Government։ 23 April 2013։ Վերցված է 22 June 2013 
  4. Kelner Simon (23 April 2013)։ «Eric Pickles's championing of traditional English counties is something we can all get behind»։ The Independent (London)։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 October 2017-ին։ Վերցված է 22 June 2013 
  5. «Sussex, historical county, England»։ Encyclopædia Britannica։ Վերցված է 8 September 2020 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]