Ռուս-ճապոնական պատերազմ (1904-1905)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռուս-ճապոնական պատերազմ
RUSSOJAPANESEWARIMAGE.jpg
Ռուս-ճապոնական պատերազմ
Թվական 1905
Վայր Մանչժուրիա, Դեղին ծով, Ճապոնական ծով, Սախալին
Արդյունք Ճապոնիայի հաղթանակ,
Պորտսմուտի հաշտության պայմանագիր (1905)

Ռուս-ճապոնական պատերազմ (8 փետրվարի 1904 – 5 սեպտեմբերի 1905), ռազմական հակամարտություն Ռուսական կայսրության և Ճապոնական կայսրության միջև Մանջուրիայում և Կորեայում իմպերիալիստական մղումների համար: Ռազմական հիմնական գործողությունները տեղի են ունեցել Հարավային Մանջուրիայի Լիաթոնգ թերակղզում, Մուկդենում և Կորեայի, Ճապոնիայի շրջակա ծովերում ու Դեղին ծովում:

Ռուսաստանը փնտրում էր տաք ջրային նավահանգիստ Խաղաղ օվկիանոսում իր նավատորմի և առևտրի համար: Վլադիվոստոկը գործում էր միայն ամռանը, մինչդեռ Պորտ Արտուրը Լյույշուն պրովինցիայում վարձակալվեց Ռուսաստանի կողմից Չինաստանից և կգործեր ամբողջ տարին: 1895 թվականին ավարտված Առաջին ճապոնա-չինական պատերազմից հետո, ռուսների և ճապոնացիների հարաբերությունները կտրուկ վատացել էին: 16-րդ դարից սկսած Իվան Ահեղի ժամանակներից Ռուսաստանը նվաճողական քաղաքականություն էր վարում հեռավոր արևելքում և Սիբիրում[1]: Որպես փոխզիջման տարբերակ Ճապոնիան առաջարկեց ճանաչել ռուսների իշխանությունը Մանջուրիայում, փոխարենը ռուսները պետք է ճանաչեին Կորեան Ճապոնիայի կախյալ տարածք: Ռուսները մերժեցին և համարեցին Կորեայի 39-րդ միջօրեականը չեզոք գոտի Ռուսաստանի և Ճապոնիայի միջև: Ճապոնիայի կառավարությունը ռուսների դիրքորոշումը համարեց իր հետաքրքրություններին սպառնալիք և ընտրեց պատերազմի ճանապարհը: Բանակցությունների փակուղի գնալուց հետո 1904 թվականին Ճապոնիայի նավատորմը անսպասելի հարձակվեց Ռուսաստանի արևեկյան նավատորմի վրա Պորտ Արտուրում:

Ռուսաստանը բազմաթիվ պարտություններ կրեց Ճապոնիայից, սակայն Նիկոլայ II-ը գտնում էր, որ ռուսները դեռ հաղթանակ են տանելու և որոշեց մնալ պատերազմի մեջ, սակայն ևս մի քանի ծովային ճակատամարտերում պարտություն կրելուց հետո համաձայնեց խաղաղության պայմանագիր կնքել: ԱՄՆ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտի նախաձեռնությամբ կնքվեց Պորտսմուտի պայմանագիրը: Ճապոնացիների անսպասելի հաղթանակը զարմացերց աշխարհի գերտերություններին: Արդյունքում փոփոխվեց Արևելյան Ասիայի ուժային դասավորությունը և Ճապոնիան դարձավ գերտերություն: Գիտնականները դեռևս բանավիճում են պատերազմի պատմական նշանակության վերաբերյալ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. John Steinburg, Was the Russo-Japanese Conflict World War Zero?. p. 2.