Ջոն Քենեդի կրտսերի ինքնաթիռային աղետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ջոն Քենեդի կրտսերի ինքնաթիռային աղետ
PiperSaragtogaIITC.jpg
Piper PA-32R Saratoga II, կործանվածի նմանօրինակը
Ընդհանուր տեղեկություններ
Տեսակավիապատահար[1]
Թվականհուլիսի 16, 1999
Վայր, , Flag of the United States.svg ԱՄՆ[1]
Զոհվածներ3[1]
Օդանավ
Կենդանի մնացած0
Կոորդինատներ: 41°17′37.212000099996″ հս․ լ. 70°58′39.216000099989″ ամ. ե. / 41.29367000002777388° հս․. լ. 70.97756000002777910° ավ. ե. / 41.29367000002777388; 70.97756000002777910
John F. Kennedy Jr. plane crash Վիքիպահեստում

Ջոն Քենեդի Կրտսերի ինքնաթիռային աղետ, ավիացիոն աղետ, որը տեղի է ունեցել 1999 թվականի հուլիսի 16-ին: Ոչ մեծ, մասնավոր Piper PA-32R ինքնաթիռը՝ իրականացնելով Կոլդուել-Մարթաս Վինյարդ չվերթը, կործանվել է Ատլանտյան օվկիանոսի մոտ՝ Մարթաս-Վինյարդ կղզում (Մասսաչուսեթս): Ինքնաթիռի օդաչուն հայտնի ամերիկացի լրագրող և փաստաբան Ջոն Քենեդի Կրտսերն էր, իսկ ուղևորները՝ նրա կին Քերոլին Բեսեթ Քենեդին և նրա քենի (կնոջ քույր) Լորեն Բեսեթը: Բոլոր երեքը մահացել են, ինչը մեծ արձագանք է ունեցել, իսկ երկրում հայտարարվել է ազգային սգի օր:

Այս աղետը երբեմն կապում են «Քենեդիների անեծքի» հետ:

Ինքնաթիռ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Piper PA-32R-301 Saratoga II (գրանցված համարը՝ N9253N, սերիական համարը՝ 32-13100[2]) 1995 թվականի հունիսի 9-ին ստացել է թռիչքի վկայականը, իսկ արդեն հունիսի 16-ին այն վաճառվել է Ուիլմինգտոնի (Հյուսիսային Կարոլինա) «Poinciana LLC» ընկերությանը: 1998 թվականի մայիսին, ինքնաթիռի ամենամյա զննման ժամանակ, շարժիչում, որը այդ պահին ուներ 387,1 աշխատաժամ, մխոցի ներքին մակերեսին հայտանբերվել են կոռոզիայի հետքեր: Կոռոզիայի հետքեր հայնաբերվել են նաև փականների վրա: Այնուհետև շարժիչը ուղարկվել է խոշոր վերանորոգման, որտեղ այն ապամոնտաժվել է, ստուգվել, որոշ մասեր նորերով, որից հետո ինքնաթիռը վերահավաքեցին: Փորձարկումները հաջող անցան, որոնցից հետո 1998 թվականին նորից հանձնվեց շահագործման՝ N9253N համարով:

1988 թվականի օգոստոսի 25-ին «Raytheon Aircraft Company» ընկերությունը (Ուիչիտո, Կանզաս) ձեռք բերեց ինքնաթիռը, որը նույն օրը վերավաճառեց «Air Bound Aviation, Inc.» ընկերությանը (Ֆերֆիլդ, Նյու Ջերսի): Օգոստոսի 27-ին Նյու Ջերսիից մի մասնավոր օդաչու ձեռք բերեց այդ ինքնաթիռը: 1999 թվականի ապրիլի 16-ին ինքնաթիռը զննվեց Դաշնային ավիացիոն վարչության կողմից և բացառությամբ աննշան թերությունների, նրա տեխնիկական վիճակը գնահատվել է շատ լավ: Ապրիլի 28-ին «Columbia Aircraft Sales, Inc.» ընկերությունը գնել է N9253N ինքնաթիռը, որը նույն օրը վերավաճառել է «Air Bound Aviation, Inc.» ընկերությանը, որն իր հերթին ինքնաթիռը վաճառեց Ջոն Քենեդի Կրտսերին: Հունիսի 18-ին ինքնաթիռը, որի աշխատելաժամանակը 622.8 ժամ էր, անցել է իր վերջին տարեկան ստուգումը: Ստուգման ընթացքում պարզվել է որ, ինքնաթիռի ապրանքանիշը և մոդելը սխալ են գրանցված, ուստի խորհուրդը N9253N-ին թույլատրել է շահագործել միայն հունիսի 25-ին, երբ ստացվել է նոր գրանցման թերթիկ: Հուլիսի 13-ին, այսինքն, աղետից երեք օր առաջ, ըստ օդանավի տեխնիկական ստուգման, ստուգվեցին պլանային նավիգացիոն սարքավորման և կողմնացույցի տատանումները: Ինքնաթիռը այդ օրը, ըստ հայտնաբերված տեխոմետրի բեկորների ցուցմունքի, աշխատել է 663,5 ժամ: Ըստ առկա տվյալների՝ մինչ այդ N9253N ինքնաթիռի հետ որևէ վթար տեղի չի ունեցել:

Տեղեկատվություն օդաչուի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինքնաթիռի օդաչու Ջոն Ֆիցջերալդ Քենեդի

Ինքնաթիռի օդաչուն 38-ամյա հայտնի լրագրող և դատավոր Ջոն Ֆիցջերալդ Քենեդի Կրտսերն էր (անգլ.՝ John Fitzgerald Kennedy, Jr.ԱՄՆ-ի 35-րդ նախագահի՝ Ջոն Ֆիցջերալդ Քենեդիի (անգլ.՝ John Fitzgerald Kennedy) առաջին զավակը, ով ծնվել է 1960 թվականի նոյեմբերի 25-ին: 1982 թվականի հոկտեմբերի 4-ից սկսեց ուսուցում օդաչու դառնալու համար և առաջիկա 6 տարիների ընթացքում նա անցավ պրակտիկաներ վեց տարբեր դասախոսների մոտ: Այդ ժամանակահատվածում նա թռիչք է կատարել 47 ժամ, որոնցից 46 ժամը եղել են կրկնակի հրահանգիչ աշխատակազմով, իսկ 1 ժամը՝ միայնակ: 1988 թվականի սեպտեմբերից մինչև 1997 թվականի դեկտեմբերը ընկած ժամանակահատվածում, ըստ առկա տվյալների, նա թռիչք չի կատարել։ 1997 թվականի դեկտեմբերին վերապատրաստվել է Վիրո Բիչում (Ֆլորիդա)՝ որպես օդաչու: 1998 թվականի ապրիլ ամսի ժամանակահատվածում կատարել է թռիչք ևս 53 ժամ, այդ թվում՝ 43 ժամ` դասախոսի հետ: Հետագայում լսարանում դասախոսը Քենեդու հմտությունները որակեց որպես «շատ լավ»: 1988 թվականի ապրիլի 22-ից Քենեդին ստուգման է հանձնել միաշարժիչ ինքնաթիռները մասնավոր օդաչուի մոտ, որից հետո սկսել է կատարել ինքնուրույն թռիչքներ: Պրակտիկաներ է անցել Million Air բազայում և արդեն սկսեց հաճախ թռիչնքեր կատարել: 1998 թվականին իր թռիչքների ժամանակը կազմել է 179 ժամ, որից 65-ը առանց հրահանգիչի: 1999 թվականի մարտի 12-ին Դաշնային ավիացիոն վարչությունում գրավոր քննություն է հանձնել, որի արդյունքներով հավաքել է 78 %:

1999 թվականի ապրիլի 5-ին նա սկսեց զորավարժությունները և 25 դասերից ավարտեց 11-ը: Հրահանգիչները նշել են, որ նա որոշ առաջադրանքների հետ կապված դժվարություններ է ունեցել, սակայն դա այդ մակարդակի օդաչուի համար նորմալ է և ինքնաթիռի ընդհանուր ղեկավարումը գերազանց է գնահատվել: Ըստ հրահանգչի գնահատականի՝ Քենեդին կարող էր անգամ թռիչքն իրականացնել «կուրորեն»՝ առանց տեսանելի հորիզոնի, թեև այդ տարվա հուլիսի 1-ին դրան պատրաստ չէր: Հրահանգիչը հիշել է նաև, որ երբևէ Քենեդին ասել է, որ կուզենար ինքնուրույն իրականացնել այդ թռիչքը:

Աղետի օրը Ջոն Քենեդի Կրտսերի ընդհանուր թռիչքի ժամանակը կազմել 310 ժամ, այդ թվում 55 ժամ՝ գիշերը: Ինքնուրույն թռիչքների ժամանակը կազմում է մոտ 72 ժամ: Հիմնականում թռիչք էր կատարում Cessna 182-ով, իսկ արդեն 1999 թվականի մայիսից սկսեց թռչել ձեռք բերված Piper Saratoga II-ով: «Սարատոգայով» նա 36 ժամ թռիչք է կատարել, որոնցից 9,4 ժամը գիշերը: Ինքնուրույն թռիչքի ժամանակը կազմում էր 3 ժամ, որից 0,8 ժամը գիշերը՝ ներառյալ գիշերային վայրէջքը: Վերջին 15 ամիսների ընթացքում Էսեկսի շրջանից մինչև Մարթաս Վիյարդ կամ հակառակը կատարել է 35 թռիչք, որոնցից 17-ը իրականացվել են ինքնուրույն, որոնցից առնվազն 5-ը՝ գիշերը: Մարթաս Վինյարդից հրահանգիչների հետ թռիչքներից 6-7-ը կատարվել են գիշերը: Վերջին հայտնի ինքնուրույն չվերթը կատարվել էր 1999 թվականի մայիսի 28-ին:

Աղետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1999 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ժամը 13:00-ին, Ջոն Քենեդի Կրտսերը ժամանեց Էսեկսի տեղական օդանավակայանը, որը գտնվում էր քաղաքի համանուն Քոլդուել թաղամասի շրջանում և տեղական կառավարչին հայտնել է, որ մտադիր է նույն օրը ինքնաթիռով թռչել Մարթաս Վինյարդ կղզի: Ավելի ուշ Ջոնն ասել է, որ օդանավակայան ժամանելու է մոտ 17:30-18:00-ին: Մարթաս Վինյարդում Քենեդին պատրաստվում էր մասնակցել իր հորեղբոր՝ Ռորի Քենեդիի հարսանիքին: Նրա հետ մեկնեց նաև կինը՝ Քերոլին Բեսեթ Քենեդին (անգլ.՝ Carolyn Bessette-Kennedy) և կնոջ քույրը՝ Լորեն Բեսեթը (անգլ.՝ Lauren Bessette): Վկաները, որոնք բեռնավորել են ինքնաթիռը, տեսել են օդաչուին կնոջ հետ, ընդ որում՝ օդաչուն եղել է հենակներով (ոչ վաղ Ջոնը վնասվածք էր ստացել): Մայրամուտը 20:14-ին էր, իսկ արդեն 20:34-ին մթնշաղի ժամանակ N9253N-ով կապվել է ենթակարգավարի հետ: Ենթակարգավարը ցուցում է տվել թռիչքը կատարել 22 գոտիով, որը օդաչուն հաստատել է: 20:38:32 Քենեդին կապի մեջ է մտնում վերելքի և վայրէջքի հսկիչի հետ և հաղորդում է իր պատրաստակամության մասին: Ժամը 20:38:39-ին հսկիչը թույլտվություն է տվել, որը օդաչուն հաստատել է ժամը 20:38:43: Այնուհետև վերահսկիչը օդաչուին տվել է պաշտպանված գոտուց դուրս գալու իրավունք: Սա խորհրդի հետ N9253N-ի վերջին ռադիոկապն էր:

Ռադիոտեղորոշիչ սարքի տվյալների համաձայն` ժամը 20:40:59-ին օդանավակայանից մոտ 1 կիլոմետր հեռավորության վրա, օդանավը հասել էր մոտ 1,300 ոտնաչափ բարձրության (400 մետր): 55° բարձրությանը հասնելուց հետո, երբ գետնից բարձրությունը 1400 ոտնաչափ էր (430 մետր), օդանավը հասնում է մինչև Հուդզոն գետ, որը գտնվում է Ուայթ Փլեյնս քաղաքի մոտակայքում գտնվող Վեստչեստեր վարչական շրջանից 8 մղոն հեռավորության վրա, այնուհետև գետի հյուսիսային մասի վրայով շրջադարձ է կատարում և սկսում է բարձրանալ:

Տարածաշրջանում արդեն գիշեր էր (քաղաքացիական մթնշաղը ավարտվեց՝ 20:47, նավիգացիոնը՝ 21:28) և երկնքի արևմտյան մասում լուսնեղջյուրն ապահովում էր 19% լուսավորում: Դեպի վայրէջքի օդանավակայանից 34 մղոն հեռավորության վրա, Քենեդին սկսեց նվազեցնել սարքի արագությունը (122—224 մ/ր), իսկ արդեն 21:38-ին սկսել էր աջ շրջադարձ կատարել դեպի հարավ: 2200 ոտնաչափ (670 մետր) բարձրության վրա ինքնաթիռը հանկարծ դադարեցրել է վայրէջքը և սկսել է բարձրանալ: Բարձրանալը տևել է 30 վայրկյան, որի ընթացքում շրջադարձը դադարեցվել է, իսկ արագությունը՝ փոքրացել: Ժամը 21:39-ին ինքնաթիռը հասել է 2500 ոտնաչափ (760 մետր) բարձրության: Այնուհետև, ժամը 21:40:15-ին ինքնաթիռը կատարել է կտրուկ աջ շրջադարձ և այնուհետև սկսել ավելի արագորեն իջնել: 21:40:34-ին N9253N նվազեցրել է արդեն արագությունը՝ դարձնելով մեկ րոպեում 4700 ոտնաչափ (1432 մ/ր կամ 24 մ/վ), այն ժամանակ, երբ այն ռադիոտեղորոշիչ սարքի էկրաններից անհետացել էր 1100 ոտնաչափ (335 մետր): Մոտավորապես 21:41-ին բարձր արագությամբ N9253N-ը վթարի է ենթարկվել ջրի մեջ՝ 41°17′37.2″ հս․ լ. 70°58′39.2″ ամ. ե. / 41.293667° հս․. լ. 70.977556° ավ. ե. / 41.293667; 70.977556 կոորդինատում, և ամբողջովին ավերվել: Ինքնաթիռում գտնվող երեք մարդիկ (Ջոն Քենեդի Կրտսեր, Քերոլին և Լորեն Բեսեթներ) էլ մահացել են:

Հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոն Ֆիզջերալդ Քենեդիի մահը մեծ արձագանք է գտել հասարակության շրջանում, որը համեմատում էին 1997 թվականին արքայադուստր Դիանայի մահվան և դրա հետևանքով առաջացած արձագանքի հետ: Երկրի ողջ տարածքում, առանց որևէ հայտարարության, սկսվեց սուգ: Հուլիսի 19-ին, օդանավի հայտնաբերումից առաջ, ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնը ելույթ ունեցավ Քենեդիի պատվին: ԱՄՆ Սենատի հանդիպումը սկսվեց մահացածների համար աղոթքով: Ցավակցություններ են ուղարկվել այլ պետությունների ղեկավարների կողմից, իսկ Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II-ը հայտարարել է, որ աղոթում է Քենեդիի ընտանիքի համար: Միևնույն ժամանակ մամուլում տարածվեց տեղեկություններ, որ զոհված օդաչուն ունեցել է թռիչքի ընդամենը 46 ժամ: Աղետի օրը նրա ոտքը վնասված է եղել, ինչի պատճառով Քերոլինը նույնիսկ փորձել է համոզել ամուսնուն, որ չիրականացնի թռիչքը, սակայն վերջինը պնդել է իր որոշումը: Այնուամենայնիվ, Քերոլինի և Լորեն Բեսեթի ծնողները հայտարարեցին, որ նրան չեն մեղադրում միջադեպի համար:

Անդրադարձը մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աղետի վերաբերյալ ակնարկ կա «Գրիֆինների ընտանիքը» սիթքոմի Brian the Bachelor էպիզոդում (չորրորդ սեզոնի յոթերորդ սերիայում):
  • Ջոն Քենեդի Կրտսերի ինքնաթիռային աղետը ցուցադրվել է «Վերջին 24 ժամ» կանադական հեռուստասերիալում:
  • Ցուցադրվել է «Օդային վթարների հետազոտություններ» վավերագրական հեռուստատեսային շարքում (14 սեզոն, սերիա «Ջոն Քենեդի Կրտսերի մահը»): Դերերը կատարել են․
    • Հարմոն Ուոլշը (անգլ.՝ Harmon Walsh) - Ջոն Քենեդի Կրտսեր
    • Լինդսի Ֆրեյզերը (անգլ.՝ Lindsey Frazier) - Քերոլին Բեսեթ Քենեդի
    • Կարոլինա Բարտչակը (անգլ.՝ Carolina Bartczak) - Լորեն Բեսեթ
  • Աղետը հիշատակվում է նաև Ա. Մուրոմովի «100 խոշոր ավիավթար» գրքում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]