Ջամբուլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ջամբուլ (մինչև 1936 թվականը՝ Աուլիև Աթա, 1936-1938 թվականներին՝ Միրզոյան), քաղաք, Ղազախստանի ԽՍՀ Ջամբուլի մարզի վարչական կենտրոնը։

Գտնվում է Տալաս գետի ձախ ափին։ Երկաթուղային հանգույց է, ունի օդանավակայան։ 285 հազար բնակչություն (1982)։ Նախախորհրդային շրջանում եղել է անասունների և անասնապահական մթերքների առևտրի, խորհրդային շրջանում՝ քիմիական (ֆոսֆորային պարարտանյութերի արտադրություն), թեթև սննդի արդյունաբերության կենտրոն։

Զարգանում են մեքենաշինությունն ու շինանյութերի արդյունաբերությունը։ Ունի 3 բուհ, 2 միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություն, 3 ուսումնարան, հայրենագիտական թանգարան, դրամատիկ, թատրոն։ Ջամբուլը հայտնի է 5-րդ դարից Տարազ կամ Տալաս անունով։

10-12-րդ դարերին եղել է Կարախանյանների պետության մայրաքաղաքը։ 1864 թվականից մտել է Ռուսաստանի կազմի մեջ։ 1936-1938 թվականներին կոչվել է Լ․ Ե․ Միրզոյանի անունով։ Ջամբուլ է վերանվանվել ղազախ, ժողովրդի բանաստեղծ Ջամբուլ Ջաբաևի պատվին։

Պեղումներով բացվել են 7-8-րդ դարերի դամբարաններ, զարդապատկերային որմնանկարներով 11-12-րդ դարերի բաղնիքներ, ջրմուղ, պահպանվել է Կարախանի դամ բարանը (10-11-րդ դարեր, վերակառուցվել է 2-րդ դարին)։ Հին քաղաքատեղիից (այժմ՝ արգելանոց) արևմտյան ստեղծվել է քաղաքի նոր կենտրոնը (ճառագայթային-օղակաձև հատակագծով)՝ քիմիկոսների ակումբի (1954), Ղազախստանի ԿԿ մարզգործկոմի (1958), քաղկոմի (1954), հյուրանոցի (1960), կապի տան (1962), դրամատիկ, թատրոնի (1965) շենքերով։ Կանգնեցվել են Վ․ Ի․ Լենինի (1959) և Ջամբուլի (1963) հուշարձանները։ Ջամբուլի մոտ, Գոլովաչյովկա գյուղում պահպանվել են Բաբաջի խաթուն (10-11-րդ դարեր) և Այշա Բիբի (11-12-րդ դարեր) դամբարանները։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 473 CC-BY-SA-icon-80x15.png