Չերքեզիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Չերքեզիա
Адыгэ Хэку
 Ոսկե հորդա մոտ. 1500 - 1864 Ռուսական կայսրություն 
Flag of Adygea.svg
(Դրոշ)
Քարտեզ

Circassia in 1750.png
(1750)

Ընդհանուր տեղեկանք
Մայրաքաղաք Սոչի
Լեզու չերքեզերեն և այլ
Կրոն իսլամ, քրիստոնեություն, ավանդական հավատալիքներ
Իշխանություն
Պետության գլուխ Կայսր
Պատմություն
- Հիմնադրում մոտ 1500
- Ռուս-չերքեզական պատերազմ 1763-1864
- Կազմալուծված 1864

Չերքեզիա (ադըղե.՝ Адыгэ Хэку,[1] ռուս.՝ Черке́сия, վրաց.՝ ჩერქეზეთი, արաբ․՝ شيركاسيا‎‎,[2] թուրք.՝ Çerkesya) տարածաշրջան Հյուսիսային Կովկասում՝ Սև ծովի արևելյան ափի երկայնքով[3]: Հանդիսանում է չերքեզ ժողովրդի պատմական հայրենիքը:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չերքեզիան գտնվում էր Արևելյան Եվրոապյում, Սև ծովի արևելյան ափին: Մինչև Ռուսաստանի կողմից Կովկասի գրավումը (1763–1864) Չերքեզիան ընդգրկում էր Կովկասի հյուսիս-արևմուտքի ողջ բերքաբեր հարտաթավայրերը և տափաստանները՝ 3-4 միլիոն մարդ բնակչությամբ:

Չերքեզիայի պատմական տարածքը ընկած էր Թամանի թերակղզուց արևմուտքից մինչև Մոզդոկ քաղաքը ժամանակակից Հյուսիսային Օսիայում: Պատմականորեն Չերքեզիան ընդգրկում էր այսօրվա Կրասնոդարի երկրամասի հարավային մասը, Ադիգեիայի, Կարաչայ-Չերքեզիայի, Կաբարդինա-Բալկարիայի Հանրապետությունները, Հյուսիսային Օսիա-Ալանիայի Հանրապետության և Ստավրոպոլի երկրամսի հատվածները մինչև Կուբան գետը հյուսիսում, որը սահման էր հանդիսանում Ռուսական կայսրության հետ:

Չերքեզիայի մայրաքաղաքն է ավանդականորեն համարվում Սոչին[4]: Որոշ չերքեզ հետազոտողների պնդմամբ, 2014 ձմեռային օլիմպիական գյուղը կառուցված է չերքեզների զանգվածային գերեզմանի տեղում, որն առաջացել է 1864 թվականին ռուսներն պատերազմում պարտվելուց հետո[5]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://aheku.org/ (ռուս.)
  2. http://www.circassianews.com/ (Արաբերեն)
  3.  Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Circassia»։ Encyclopædia Britannica 6 (11th ed.)։ Cambridge University Press։ էջեր 380–381 
  4. Home thoughts from abroad: Circassians mourn the past—and organise for the future. The Economist. 2012-05-26.
  5. Spelen zijn op massagraven. Nederlandse Omroep Stichting 2014-02-03