Շպայերի տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շպայերի տաճար
գերմ.՝ Speyerer Dom
Speyer Dom Laengsseite.jpg
Հիմնական տվյալներ
ՏեսակCatholic cathedral և Կայսերական տաճարներ
Երկիր{{Դրոշավորում/Գերմանիա Գերմանիա

| Դրոշավորում/դրոշավորում | variant = | չափ =

}}
ՏեղագրությունՇպայեր[1]
Դավանանքկաթոլիկություն
ԹեմRoman Catholic Diocese of Speyer
Ներկա վիճակգործող տաճար
Ժառանգության կարգավիճակՀամաշխարհային ժառանգություն
Ճարտարապետական նկարագրություն
ՃարտարապետOtto of Bamberg
Ճարտարապետական ոճռոմանական ոճ
Կառուցման սկիզբ1030
Կառուցման ավարտ1061
Հիմնադրված1080
Երկարություն134
Կոորդինատներ: 49°19′1.9992001000036″ հս․ լ. 8°26′33.000000100003″ ավ. ե. / 49.317222000027776119° հս․. լ. 8.44250000002777945° ավ. ե. / 49.317222000027776119; 8.44250000002777945
dom-zu-speyer.de

Շպայերի տաճար (գերմ.՝ Speyerer Dom), կայսերական տաճար Գերմանիայի Շպայեր քաղաքում (Ռայնլանդ Պֆալցի երկրամաս): Ռոմանական ոճի պահպանված եկեղեցիներից ամենամեծն է[2]: Լինելով արքաների և կայսրերի հուղարկավորման վայր` տաճարը խորհրդանշել է կայսրական իշխանությունը[3][4]: Այն եվրոպական ճարտարապետության ամենանշանավոր կառույցներից է, ռոմանական ամենագեղեցիկ տաճարներից մեկը[5][6]: 1981 թվականից հռչակվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային մշակութային ժառանգության օբյեկտ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևմտյան պորտալ

Տաճարը կառուցվել է 1030-1061 թվականներին Հռոմեական սրբազան կայսրության տարիներին: Շինարարությունը սկսվել է Կոնրադ II արքայի օրոք, շարունակվել նրա որդու` Հենրի III-ի օրոք և ի վերջո ավարտվել թոռան` Հենրի IV- օրոք` օծվելով նրա կառավարման տարիներին: Այդ ժամանակ Շպայերում ապրում էր մոտ 500 մարդ, իսկ Շպայերի տաճարը աշխարհի խոշորագույն շինություններից մեկն էր շինարարության ավարտին: Այն ուներ նաև մասնակի քաղաքական նշանակություն, քանի որ նրա մեծությունը խորհրդանշում էր կայսրի հզորությունը:

Իր գոյության գրեթե հազար տարիների ընթացքում տաճարը բազմիցս վերանորոգվել է ու վերակառուցվել, փոխվել է արտաքին տեսքը: Տաճարին պատուհասած ամենամեծ աղետը տեղի է ունեցել 1689 թվականին, երբ ֆրանսիական Լյուդովիկոս XIV արքայի զինվորներն ավերել են այն` թողնելով միայն պատերը և պղծել տաճարում գտնվող սրբությունները: 1772-1784 թվականներին տաճարը վերականգնվել է, նրան ավելացվել է գավիթ, սակայն դրանից քիչ անց կրկին գրավվել է և պղծվել ֆրանսիացիների կողմից: 1846-1853 թվականներին տաճարը հիմնանորոգվել է, բավարացի Լյուդվիգ I-ի միջոցներով զարդարվել հսկայական ֆրեսկոներով:

Տաճարում տեղադրված է երգեհոն, որի հետ կապված է գերմանացի նշանավոր երգեհոնահարների` Լյուդվիգ Դյորի և Լեո Կրամերի գործունեությունը:

Տեխնիկական տվյալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երկարություն - 134 մ
  • Միջին նավի երկարություն - 33 մ
  • Նավի երկարություն - 37.62 մ
  • Արևելյան աշտարակների բարձրություն - 71.20 մ
  • Արևմտյան աշտարակների բարձրություն - 65.60 մ

Հուղարկավորություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոնրադ II-ի տապանը

Խորանին կից դամբարանում թաղված են գերմանական կայսրեր ու թագավորներ: Նրանցից են.

  • Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Կոնրադ II (1039)
  • Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Հենրի III` Կոնրադ II-ի որդին (1056)
  • Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Հենրի IV` Հենրի III-ի որդին (1106)
  • Հռոմեական սրբազան կայսրության կայսր Հենրի V (1125)
  • Բեատրիս (1184), Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի կինը (1184) և նրա դուստր Ագնեսը
  • Գերմանիայի արքա Ֆիլիպ Շվաբսկին` Ֆրիդրիխ I Շիկամորուսի որդին (1208)
  • Գերմանիայի արքա Ռուդոլֆ I Հաբսբուրգ, (1291)
  • Գերմանիայի արքա Ադոլֆ Նասաու (1298)
  • Գերմանիայի արքա Ալբրեխտ I Հաբսբուրգ` Ռուդոլֆ I-ի որդին (1308)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. archINFORM — 1994.
  2. http://www.dom-speyer.de/daten/domspeyer/seiten/bauwerk.html
  3. Máté Major: Geschichte der Architektur, Vol. 2, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1979, special German edition 1988
  4. dtv-Atlas zur Baukunst, Vol. 2, 1981, Deutscher Taschenbuch Verlag, Munich, ISBN 3-423-03021-6
  5. Cole, Emily, General Editor, Bulfinch Press, Little, Brown and Co., 2002, Boston, USA, ISBN 0-8212-2774-2
  6. Stalley, Roger: Early Medieval Architecture, Oxford University Press, Oxford, Great Britain, 1999, ISBN 0-19-210048-3, p.214-215

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]