Նյոշատել (քաղաք, Շվեյցարիա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Նյոշատել
ֆր.՝ Neuchâtel
Զինանշան
Neuchatel city coat of arms.svg

Neuchatel2.jpg
ԵրկիրՇվեյցարիա Շվեյցարիա
Հիմնադրված է1011 թ.
Մակերես18,05 կմ², 18,06 կմ²
ԲԾՄ434 մետր
Պաշտոնական լեզուֆրանսերեն
Բնակչություն33 475 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2018)[1]
Հեռախոսային կոդ032
Փոստային ինդեքսներ2000
Ավտոմոբիլային կոդNE
Պաշտոնական կայքneuchatelville.ch
##Նյոշատել (քաղաք, Շվեյցարիա) (Շվեյցարիա)
Red pog.png

Նյոշատել, նաև՝ Նևշատել{{[2] (ֆր.՝ Neuchâtel /nœʃatel/, ) կամ Նոյենբուրգ (գերմ.՝ Neuenburg. երեք անվանումներն էլ նշանակում են Նոր ամրոց), քաղաք և համայնք Շվեյցարիայում, նույնանուն լճի հյուսիսարևմտյան ափին: Այդ նույն անունը կրող կանտոնի վարչական կենտրոնն է:

Ունի մոտավորապես 34.000 բնակիչ (իսկ ամբողջ մետրոպոլիսային տարածքում ապրում է շուրջ 80.000 մարդ)[3]: Սկզբնապես մաս է կազմել Հռոմեական սրբազան կայսրության, հետագայում՝ 1707-ից մինչև 1848 թվականը գտնվել է Պրուսիայի տիրապետության տակ:

Ինչպես քաղաքում, այնպես էլ կանտոնում պաշտոնական լեզուն ֆրանսերենն է:

Քաղաքն ընդգրկված է Եվրոպայի խորհրդի և Եվրոպական հանձնաժողովի «Միջմշակութային քաղաքներ» ծրագրում:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2018 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքի բնակիչների թվաքանակը եղել է 33.489: Նրանց 32.1%-ը օտարերկրացիներ էին[4]: 2000–ից 2010 թվականներն ընկած մեկ տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի փոփոխության միջին տարեկան ցուցանիշը կազմել է 3.9%, ընդ որում՝ 2,4 տոկոս՝ միգրացիայի հաշվին և 1 տոկոս՝ ծնունդների ու մահերի թվաքանակների տարբերության հաշվին[5]: Շվեյցարիայի քաղաքացիություն ունեցող իգական սեռի բնակիչների թիվը եղել է 12,366 (37.5%), ոչ շվեյցարացիներինը՝ 4,892 (14.8%)[6]:

Պատմամշակութային հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նյոշատելի 32 պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում: Նրա հին քաղաքամասն ամբողջությամբ ներառված է նաև Շվեյցարական ժառանգության գույքացանկում[7]:

  • Հնագիտական վայրեր: Հինքարեդարյան Մոնրուց բնակավայրը
  • Եկեղեցիներ
  • Շենքեր
  • Գրադարաններ ու թանգարաններ
  • Դպրոցներ. լատինական քոլեջը
  • Հասարակական շենքեր

Պատմական ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական ժամանակի ընթացքում քաղաքի բնակչության թվաքանակը կրել է հետևյալ փոփոխությունները[8].

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նյոշատել (1981-2010)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 3.3
(37.9)
5.0
(41)
9.9
(49.8)
14.1
(57.4)
18.6
(65.5)
22.1
(71.8)
24.9
(76.8)
24.3
(75.7)
19.5
(67.1)
13.9
(57)
7.6
(45.7)
4.3
(39.7)
14.0
(57.2)
Միջին օրական °C (°F) 1.2
(34.2)
2.1
(35.8)
5.9
(42.6)
9.5
(49.1)
13.9
(57)
17.2
(63)
19.7
(67.5)
19.2
(66.6)
15.2
(59.4)
10.7
(51.3)
5.3
(41.5)
2.3
(36.1)
10.2
(50.4)
Միջին ցածր °C (°F) −0.7
(30.7)
−0.4
(31.3)
2.5
(36.5)
5.5
(41.9)
9.7
(49.5)
12.9
(55.2)
15.1
(59.2)
14.8
(58.6)
11.6
(52.9)
8.0
(46.4)
3.1
(37.6)
0.4
(32.7)
6.9
(44.4)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 70
(2.76)
63
(2.48)
69
(2.72)
68
(2.68)
88
(3.46)
87
(3.43)
85
(3.35)
103
(4.06)
93
(3.66)
89
(3.5)
75
(2.95)
89
(3.5)
978
(38.5)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1.0 mm) 9.9 9.3 9.9 9.7 11.9 10.6 9.9 10.0 8.6 10.4 9.7 10.4 120.3
% խոնավություն 84.9 79.7 72.6 68.1 68.5 67.3 64.9 68.5 73.5 80.4 82.2 84.4 74.6
Միջին ամսական արևային ժամ 45 81 137 165 185 208 238 221 166 99 57 39 1641
աղբյուր: MeteoSwiss [9]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie Geschlecht und Gemeinde; Provisorische Jahresergebnisse; 2018FSO, 2019.
  2. Атлас мира / Главный редактор Г. В. Поздняк. — М. ПКО «Картография» Федерального агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Оникс, 2006. — С. 376. — 448 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85120-241-6
  3. «Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung (Total) nach Bezirken und Gemeinden»։ Federal Statistical Office։ 2008։ Վերցված է November 5, 2008 
  4. Swiss Federal Statistical Office - Superweb database - Gemeinde Statistics 1981-2008 (գերմ.) accessed 19 June 2010
  5. Swiss Federal Statistical Office accessed 25-October-2011
  6. Canton of Neuchâtel Statistics Archived 5 December 2012 at Archive.is, République et canton de Neuchâtel - Recensement annuel de la population (գերմ.) accessed 13 October 2011
  7. «Kantonsliste A-Objekte»։ KGS Inventar (German)։ Federal Office of Civil Protection։ 2009։ Արխիվացված է օրիգինալից 28 June 2010-ին։ Վերցված է 25 April 2011 
  8. |2853|Neuchâtel}}
  9. «Climate Norm Value Tables»։ Climate diagrams and normals from Swiss measuring stations։ Federal Office of Meteorology and Climatology (MeteoSwiss)։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 May 2013-ին։ Վերցված է 5 February 2013  The weather station elevation is 485 m (1,591 ft) above sea level.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Neuchâtelին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։