Յուրի Դոմբրովսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուրի Դոմբրովսկի
Dombrovskiy UO.jpg
Ծնվել էապրիլի 29 (մայիսի 12), 1909
ԾննդավայրՄոսկվա, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էմայիսի 29, 1978(1978-05-29)[1][2] (69 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, գրական քննադատ և լրագրող
Լեզուռուսերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ժանրերպատմվածք և վեպ

Յուրի Դոմբրովսկի (ռուս.՝ Юрий Осипович Домбровский, ապրիլի 29 (մայիսի 12), 1909, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 29, 1978(1978-05-29)[1][2], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, գրաքննադատ:

Ծնվել և հասակ է առել մտավորականների ընտանիքում: 1932 թվականին ավարտել է Բարձրագույն գրական դասընթացները («բրյուսովյան»): 1933 թվականին ձերբակալվել է և Մոսկվայից ուղարկվել Ալմա-Աթա: Աշխատել է հնագետ, արվեստաբան, լրագրող, զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ: Երկրորդ անգամ ձերբակալվել է 1936 թվականին, ազատ է արձակվել մի քանի ամիս անց, հասցրել է մինչև հաջորդ բանտարկությունը հրապարակել «Դերժավին» վեպի առաջին մասը: Երրորդ ձերբակալությունը եղել է 1939 թվականին. պատիժը կրել է կոլիմյան ճամբարներում: 1943 թվականին ազատ է արձակվել ժամկետից շուտ՝ հաշմանդամության պատճառով: Վերադարձել է Ալմա-Աթա, աշխատել է թատրոնում: Դասախոսություններ է կարդացել Շեքսպիրի մասին: Զբաղվել է գրական գործունեությամբ: Չորրորդ անգամ ձերբակալվել է 1949 թվականին: 1955 թվականին ազատ է արձակվել, ապրել Ալմա-Աթայում, ապա նրան թույլ են տվել գրանցվել Մոսկվայում:

1964 թվականին «Նովի Միր» ամսագրում տպագրվել է նրա «Հնությունների պահապանը» վեպը: Գրողի ստեղծագործության գագաթնակետն է հանդիսանում «Անպետք իրերի ֆակուլտետը» վեպը, որը նա սկսել էր գրել 1964 թվականին և ավարտել է 1975 թվականին: Այդ գիրքը հակաքրիստոնեական և հակամարդկային աշխարհում քրիստոնեական և մարդասիրական արժեքների ճակատագրերի մասին է և այն մարդկանց մասին, ովքեր իրենց վրա են վերցրել այդ իդեալներին ու արժեքներին հավատարիմ մնալու առաքելությունը, իդեալներ եւ արժեքներ, որոնք «անպետք իրեր» են ստալինյան հասարակարգի համար: Վեպի գլխավոր հակահերոսներն են «օրգանների» աշխատակիցները, չեկիստները՝ անմարդկային ռեժիմի չժանգոտող ատամնանիվները: ԽՍՀՄ-ում վեպը չէր կարող լույս տեսնել, բայց 1978 թվականին այն ռուսերեն լույս տեսավ Ֆրանսիայում: Մահից մեկ տարի առաջ՝ 1977 թվականին Դոմբրովսկին գրեց իր վերջին պատմվածքը՝ «Ձեռք, ոտք, վարունգիկ», որը մարգարեական դարձավ (լույս է տեսել 1990 թվականին, «Նովի Միր»-ի առաջին համարում): 1978 թվականի գարնանը, «Անպետք իրերի ֆակուլտետը» վեպի՝ Արևմուտքում լույս տեսնելուց քիչ ժամանակ անց, 68-ամյա Դոմբրովսկին դաժանորեն ծեծի է ենթարկվում Գրողների կենտրոնական տան ռեստորանի նախասրահում: Մայիսի 29-ին նա վախճանվում է հիվանդանոցում, ներքին արյունահոսությունից:

1990-ականներին գրողի այրու ջանքերով լույս տեսավ Դոմբրովսկու ստեղծագործությունների վեցհատորյակը[3]:

Յուրի Դոմբրովսկին հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սպանված է փախչելու փորձ կատարելիս; Մարիա Ռիլկե; «Թուխսը»; Չեկիստը; Ռեքվիեմ; «Չեմ պահպանել ոչ վարք, ոչ բարք ծնողական...»; Մկները; Բալլադ; «Ինչի՞ համար էիր դու կործանվում, Տրոյա...»; Մակագրություն գրքի վրա: Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 164-183: Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 SNAC — 2010.
  3. Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 162-163: