Յոսիպ Ռունյանին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յոսիպ Ռունյանին
Josip Runjanin.png
Ծնվել էդեկտեմբերի 8, 1821(1821-12-08)[1]
ԾննդավայրVinkovci, Vukovar-Syrmia County, Խորվաթիա
Մահացել էփետրվարի 2, 1878(1878-02-02)[1] (56 տարեկանում)
Մահվան վայրՆովի Սադ, Սերբիա
ՔաղաքացիությունFlag of Croatia.svg Խորվաթիա
Ազգությունսերբ
Մասնագիտությունզինվոր և կոմպոզիտոր

Յոսիպ Ռունյանին կամ Յոսիֆ Ռունյանին (Սերբական կիրիլիցայով` Јосиф Руњанин}}; դեկտեմբերի 8, 1821(1821-12-08)[1], Vinkovci, Vukovar-Syrmia County, Խորվաթիա - փետրվարի 2, 1878(1878-02-02)[1], Նովի Սադ, Սերբիա), սերբական ծագումով ավստրիացի կոմպոզիտոր, առավել հայտնի Խորվաթիայի ազգային օրհներգի մեղեդու ստեղծմամբ:

Կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռունյանինը ծնվել է սերբական ընտանիքում[2][3][4] 1821 թվականի դեկտեմբերին և մկրտվել է Վինկովցիում գտնվող Սուրբ հոգու գալստյան Սերբիայի ուղղափառ եկեղեցում: Նա իր կրթությունը ստացել է Վինկովիցիում, այնուհետև` Սրեմսկի Կարլովցիում: Նա ծառայել է ավստրոհունգարական կայսերական բանակում որպես կադետ Գլինա քաղաքում, ռազմական սահմանի երկայնքով[5]: Գլինայում ծառայելիս նա ստացավ կապիտանի կոչում և դարձավ հմուտ դաշնամուր նվագող, սովորելով Գլինայի ռազմական նվագախմբի ղեկավարի մոտ: Այնտեղ նա ծանոթացավ իլլիրիստների շրջանակներին, որտեղ էլ հանդիպեց բանաստեղծ Անտուն Միհանովիչին[6]: Դա մեծ համաձայնություն էր, որ սիրողական երաժիշտ Ռունյանինը 1846 թվականին ստեղծեց Միհանովիչի Lijepa naša domovina խորվաթական հայրենասիրական երգի երաժշտությունը, ոգեշնչվելով Գաետանո Դոնիցետիի O sole piu ratto a sorger t’appresta արիայից իր Լյուչիա դի Լամերմուր օպերայի 3-րդ գործողությունից, ըստ Խորվաթիայի երաժշտագետ Յոսիպ Անդրեիսի[7]:

Նրա Ljubimo te naša diko երգըը ստեղծվել է Դոնիցետտիի Սիրո ըմպելիք (օպերա)յի դրդապատճառներով[5]: Ljubimo te Naša Diko (Hrvati svome banu) երգը ստեղծվել է Յոսիպ Ելաչիչի` Խորվաթիայի արգելքի պատվին[6][8][9]:

Խորվաթիայի Միհանովիչի և Ռունյանինի կողմից գրված օրհներգն առաջին անգամ նվագել են Զագրեբի փողոցներում 1891 թվականին Խորվաթա-սլավոնական ցուցահանդեսում, այնպես որ երկու տղամարդիկ էլ միայն նվաճել են հետմահու համբավը[10]: Հնազանդ զինվոր Ռունյանինը հետագայում դարձել էր գնդապետ:

1864 թվականին 43 տարեկան հասակում Ռունյանինն ամուսնացավ թոշակառու կապիտան Թոմա Պերկովիչի դստեր հետ[11]: Առաջին դաշինքի գնդի ներկայացուցիչը 1865-ին մտավ Խորվաթիայի ժողով[11]:

Թոշակի անցնելուց հետո Ռունյանինը տեղափոխվել է Նովի Սադ, որտեղ նա մահացել է 1878 թվականի փետրվարի 2-ին, 57 տարեկանում:

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորվաթիայի մի շարք դպրոցներ անվանվել են Ռունյանինի անունով, հատկապես նշանակալից է Վինկովիցիի տարրական երաժշտական դպրոցը (Osnovna glazbena škola Josipa Runjanina)[12]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 International Music Score Library Project — 2006.
  2. Kuzmanovic Jasminka (15 August 1995)։ «After Centuries of Coexistence, End of Serb Community in Croatia»։ Associated Press։ Վերցված է 8 December 2018։ «A Serb, Josip Runjanin, composed Croatia’s national anthem.» 
  3. Rihtman-Auguštin Dunja (1999)։ «A Croatian Controversy: Mediterranean–Danube–Balkans»։ Narodna umjetnost 36 (2): 116։ ISSN 0547-2504 
  4. Mark Biondich (2005)։ «Croatia»։ in Richard C. Frucht։ Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture 1։ Santa Barbara, California: ABC-CLIO։ էջ 419։ ISBN 978-1-57607-800-6 
  5. 5,0 5,1 Runjanin, Josip (Croatian)։ Miroslav Krleža Lexicographical Institute։ Վերցված է 15 September 2014 
  6. 6,0 6,1 Šarčević Josip (7 April 2008)։ «Josip Runjanin (Josif)»։ Hrvatski povijesni portal։ Prelog: Inter nos։ ISSN 1846-4432։ Վերցված է 5 December 2015 
  7. Tomasović Mirko (20 March 2003)։ «Vrsni katalog emocija i epiteta (Runjanin i Donizetti)» [An excellent catalog of emotions and epithets (Runjanin and Donizetti)]։ Vijenac (Matica hrvatska) (236) 
  8. ZAMP Baza autora: Ljubimo te naša diko (Hrvati svome banu)
  9. Republika. Page 41, note 2
  10. «Josip Runjanin»։ Na današnji dan - 12. prosinca (Croatian) (Croatian Radiotelevision)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-05-ին 
  11. 11,0 11,1 biografije.org։ «Josip Runjanin»։ Biografije։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-05-26-ին 
  12. «Josip Runjanin» (Croatian)։ Vinkovci: Josip Runjanin Music School։ 13 May 2014։ Վերցված է 31 May 2016 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]