Յասնայա Պոլյանա (Տուլայի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Յասնայա Պոլյանա (այլ կիրառումներ)
Պետական հուշահամալիր և արգելոց «Լև Տոլոստոյի անվան թանգարան-կալվածք «Յասնայա Պոլյանա»
Ясная Поляна
Yasnaya Polyana 2.JPG
Տեսակ թանգարան և կալվածք
Երկիր Ռուսաստան
Տեղագրություն Տուլայի մարզ, Շչյոկինսկի շրջան
Վայր գյուղ Յասնայա Պոլյանա
Կոորդինատներ: 54°4′34.32″ հս․ լ. 37°31′34.63″ ավ. ե. / 54.0762000° հս․. լ. 37.5262861° ավ. ե. / 54.0762000; 37.5262861
Կայք ypmuseum.ru
Յասնայա Պոլյանա (Տուլայի մարզ)ը գտնվում է Ռուսաստանում
Յասնայա Պոլյանա (Տուլայի մարզ)
Yasnaya Polyana Վիքիպահեստում
Nuvola apps kaboodle.svg Արտաքին տեսաֆայլեր
Nuvola apps kaboodle.svg Լև Տոլստոյը Յասանայա Պոլյանայում: 1908—1910 թվականների կինոխրոնիկա
Լև Տոլստոյի տունը
Նիկոլայ Վոլկոնսկու տունը

Յասնայա Պոլյանա (ռուս.՝ Ясная Поляна), կալվածք, որը գտնվում է Տուլայի մարզի Շչյոկինսկի շրջանում (Տուլայից 14 կմ դեպի հարավ-արևմուտք հատվածում), ստեղծվել է XVII դարում և սկզբում պատկանել է Կարցովների ընտանիքին, այնուհետև՝ Վոլկոնսկիների և Տոլստոյների ընտանիքին: Այնտեղ 1828 թվականի օգոստոսի 28-ին ծնվել է Լև Տոլստոյը, այստեղ ապրել է, ստեղծագործել (Յասնայա Պոլյանայում գրվել են «Պատերազմ և խաղաղություն», «Աննա Կարենինա» վեպերը և շատ այլ ստեղծագործություններ), այստեղ է գտնվում նաև նրա գերեզմանը[1]: Կալվածք հիմնելու գաղափարը Նիկոլայ Վոլկոնսկունն էր:

Ագարակի ճարտարապետական անսամբլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լև Տոլստոյի տունը
  • Վոլկոնսկու տունը
  • Կուզմինների շենքը[2]
  • Ելքի աշտարակ
  • Ախոռ
  • Գույքագրման գոմ
  • Կուչերսկայա
  • Դարբնոցը և ատաղձագործ
  • Լողարան
  • Բանյա
  • Այգու տնակ
  • Բնակավայր և շինություն
  • Ջերմոց
  • Տոլստոյի նստարանը
  • Կեչու կամուրջ
  • Զրուցարան

Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի տուն-թանգարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լև Տոլստոյի տուն-թանգարանը

Տեղափոխվելով ագարակ Լև Տոլստոյը ընդլայնեց իր կառույցներից մեկը: Այդ տանը գրողը անցկացրել է ավելի քան 50 տարի և այնտեղ ստեղծել իր ստեղծագործությունների մեծ մասը: Հիմա տունը հանդիսանում է Լև Տոլստոյի տուն-թանգարանը: Թանգարանը ստեղծվել է Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեյի որոշմամբ 1921 թվականի հունիսի 10-ին Ալեքսեյ Տոլստոյի և Լև Նիկոլաևիչի դստեր ջանքերով: Նա և իր եղբայր Սերգեյ Լվովիչը եղել են թանգարանի առաջին տնօրենները:

Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ նրա բոլոր իրերը տարհանվեցին Տոմսկ, իսկ Յասնայա Պոլյանան 45 օր գրավված էր: Գերմանաֆաշիստական զորքերի նահանջելու ժամանակ այրեցին Տոլստոյի տանը, սակայն հրդեհը հաջողվեց մարել: 1942 թվականի մայիսին ագարակը կրկին վերաբացվեց այցելուների համար: 1950-ական թվականներին կատարվել են վերականգնողական աշխատանքներ:

Թանգարանի ցուցադրության մեջ ներառված են՝ ագարակի շրջակա միջավայրը, Տոլստոյի անձնական իրերը, նրա գրադարանը (22 000 գիրք): Տոլստոյի տուն-թանգարանի վիճակը նույնն է մնացել, ինչպես թողել էր ինքը՝ գրողը 1910 թվականին, ընդմիշտ լքելով Յասնայա Պոլյանան: Ներկայումս թանգարանի տնօրենը հանդիսանում է Վլադիմիր Տոլստոյը՝ Լև Տոլստոյի հետնորդը:

Վոլկոնսկու տուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իշխան Նիկոլայ Վոլկոնսկին՝ Լև Տոլստոյի պապը ամբողջությամբ վերակառուցել էր ագարակը, նրա տունը ագարակի տարածքի ամենահին շինությունն է:

Կուզմինների շենք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս տանը 1850-ից 1862 թվականներին գտնվում էր դպրոցը, որը բացել էր Լը Տոլստոյը գյուղացի երեխաների համար: Այնուհետև այդ շենքում հյուրեր էին մնում, որոնցից շատ հաճախ մնում էր Տոլստոյի քենին՝ Տատյանա Կուզմինսկայան:

Լողարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1890-ական թվականներին անգլիական զբոսայգու լճակը գրողը դարձրեց լողարան:

Ջրաղաց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յասնայա Պոլյանայի կամուրջը

Լև Տոլստոյի կենդանության ժամանակ Յասանայա Պոլյանայի տարածքում՝ Վորոնկա գետի վրա, ջրաղաց կար, որը օգտագործվում էր տնտեսական կարիքների համար: Ներկայումս այն չկա, մնացել է միայն կամուրջը, որտեղ կարող են տեղադրել աղացները: Ափին ընկած է աղացների մասերից մեկը (քարե շրջանակը):

Ջրաղացի քարը կամուրջի մոտ

Բնական կոմպոզիցիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեծ լճակ
  • Ցածր լճակ
  • Միջին լճակ
  • «Պրոսպեկտ» ծառուղի
  • «Կլինի» զբոսայգի
  • Աբրամովյան վայէջք
  • Աֆոնինայի պուրակ
  • Նեղ կածան
  • «Եղևնիներ»
  • «Չեպիժ»
  • Կարմիր այգի
  • Հին այգի
  • Երիտասարդ այգի
  • Ցածր զբոսայգի
  • Բնածին անտառ
  • Գուսևի կածան
  • «Սիրո ծառ» (մեկ վայրից աճող և միմյանց միահյուսված կեչի և կաղնի)
  • գետ Վորոնկա

Պրոսպեկտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ելքի դարպասները

«Պրոսպեկտ», կեչու ծառուղի, ստեղծվել է Յասնայա Պոլյանայում 1800 թվականին: Սկսվում է մուտքի աշտարակներից և գնում է դեպի գրողի տուն: Պրոսպեկտը բազմիցս հիշատակվում է Տոլստոյի բազմաթիվ ստեղծագործություններում:

Գրողի գերեզման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կյանքի վերջին տարիներին Տոլստոյը բազմիցս խնդրել է իրեն թաղել անտառի Հին զակազում՝ ձորի եզրին, «կախարդական փայտիկի վայրում»: Կանաչ փայտիկի լեգենդը Տոլստոյը լսել է իր եղբայր Նիկոլայից: Երբ Նիկոլայը 12 տարեկան էր, նա ընտանիքին հայտնեց մեծ գաղտնիքի մասին: Եվ եթե այն բացահայտվի, այլևս ոչ ոք չի մահանա, պատերազմներ չեն լինի, և մարդիկ կլինեն իրար հետ եղբայրներ: Մնում է միայն գտնել կախարդական փայտիկը, որը թաղված է ձորի եզրին: Նրա վրա էլ գրված է գաղտնիքը: Տոլստոյի երեխաները խաղում էին այդ խաղը, նստելով իրար հետ նրանք զգում էին, որ իրենց համար մի տանիքի տակ շատ լավ է, քանի որ սիրում են միմյանց: Եվ նրանք այդ ամենը ցանկանում էին բոլոր մարդկանց: Արդեն ծերության տարիների Տոլստոյը գրում է.

«Շատ, շատ լավ էր այդ ամենը, և ես շնորհակալ եմ Աստծուն, որ կարողացա այդ ամենը տեսնել: Մենք այդ ամենը խաղ էինք անվանում, մինչդեռ ամեն ինչ խաղ է, բացի սրանից»:

Համընդհանուր երջանկությունը և սերը Տոլստոյին վերադարձրին գեղարվեստական ստեղծագործությունը և փիլիսոփայական աշխատանքները և հրապարակախոսական հոդվածները: Կախարդական փայտիկի պատմությունը Տոլստոյը հիշատակում է նաև իր կտակի առաջին տարբերակում՝ «Որպեսզի ոչ մի ծեսեր չանցկացնեն իմ մարմինը թաղելու ժամանակ, փայտե դագաղ, և ով ուզում է թող տանի անտառ՝ ձորին հակառակ, կախարդական փայտիկի վայրում»:

Լև Տոլստոյի գերեզմանը

Այլ փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանը մեծ վնասներ կրեց Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ: Կալվածքի թալանի հետևանքները կադրերով ներկայացված են խորհրդային վավերագրական «Գերմնական զորքերի ավերածությունները Մոսկվայում» ֆիլմում: {{Արտաքին մեդիաֆայլեր|պատկեր1=«Լև Տոլստոյի գերեզմանը Յասնայա Պոլյանայում նոյեմբեր, 1941»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-04-04-ին  ։ 1-ին գվարդիական կորպուսի գեներալ Բելովը, ում զորքերը այդ ժամանակ 1941 թվականի դեկտեմբերին մասնակցեցին այդ վայրերի ազատագրմանը, հիշում է այդ ամենի մասին.

Aquote1.png Մեր հետախուզական ջոկատի աջակցությամբ, 50-րդ բանակի 217-րդ հրաձգային դիվիզիայի մարտիկները ազատագրեցին Յասնայա Պոլյանան: Հետախույզները եղել են Տոլստոյի թանգարանում: Վերադառնալով, մտահոգված պատմում էին այն մասին, թե ինչպես էին հիտլերականները բարկանում մեծ գրողի վրա:

Նրանք պատերից պոկել էին Տոլստոյի բոլոր եզակի նկարները և տարել իրենց հետ: Թանգարան է եկել նաև Հայնց Գուդերյանը: Նրա սպաներից մեկը իր ղեկավարի համար որպես հուշանվեր հափշտակել էր մի քանի արժեքավոր նմուշներ: Զինվորները, որոնք ապաստան էին գտել կալվածքում, կահույքի կտորներով, նկարներով և Տոլստոյի գրադարանի գրքերով վառարան էին վառել: Թանգարանի աշխատակիցները նրանց վառելափայտ էին

առաջարկում, սակայն զինվորները նրան ի պատասխան ծիծաղում էին. «Մեզ փայտ հարկավոր չէ: Մենք կայրենք այն ամենը, ինչ մնացել է ձեր Տոլստոյից»:
- Պավել Բելով, Մեր հետևից Մոսկվան է
Aquote2.png

Չնայած այն հանգամանքին, որ Յասնայա Պոլյանայի թալանի փաստը փաստաթղթավորված էր, իսկ կալվածքը վառվել էր նահանջի ժամանակ, ինքը Գուդերյանը իր «Զինվորի հիշողությունները» գրքում (Ռուսաստանում հրատարակվել է նաև «Գերմանացի գեներալի հիշողությունները» 2007 թվական) ներկայացրել է այդ ամենի մասին:

Մի շարք ռուսական Գուդերյանի հուշագրություններում այդ մեջբերումը ջնջվել էր, սակայն հեշտ է ստուգել գերմաներեն բնօրինակից[3][4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Յասնայա Պոլյանա, գյուղ». Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ). Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907. 
  2. «Флигель Кузминских»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-03-21-ին։ Վերցված է 2013-03-19 
  3. Heinz Guderian (1960)։ «Erinnerungen eines Soldaten»։ Kurt Vowinkel Verlag։ էջ 233 
  4. Guderian, H.։ «DER FELDZUG IN RUSSLAND 1941» 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]