Յան Գլոգովչիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յան Գլոգովչիկ
Jan Glogowczyk (1445-1507).jpg
Ծնվել է 1445[1][1][2][3]
Գլոգուվ, Lower Silesian Voivodeship, Լեհաստան[4]
Մահացել է փետրվարի 11, 1507(1507-02-11)[5]
Կրակով, Լեհաստանի թագավորություն[4]
Քաղաքացիություն Լեհաստան
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, փիլիսոփա, աստղագետ և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Կրակովի համալսարան
Գործունեության ոլորտ մաթեմատիկա, բժշկություն և մանկավարժություն
Ալմա մատեր Կրակովի համալսարան

Յան Գլոգովչիկ (լեհ.՝ Jan z Głogowa (Głogowczyk, Głogowita, Glogoviensis, Glogar, Gloger), 1445, Գլոգուվ, Գլոգուվի պովյատ, Ներքին Սիլեզիայի վոևոդություն, Լեհաստան - 11 փետրվարի, 1507, Կրակով, Կրակովի պովյատ, Փոքր Լեհաստան վոևոդություն, Լեհաստան), լեհ աստղագետ, մաթեմատիկոս, աստվածաբան, փիլիսոփա, բժիշկ և մանկավարժ, Կրակովի Յագելոնյան համալսարանի պրոֆեսոր։ Եղել է իր ժամանակի արևմտաեվրոպական ամենահայտնի աստղագետներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յան Գլոգովչուկը ծնվել է 1445 թվականին Գլոգուվ քաղաքում։ Նա սերում էր Schilling հարուստ ընտանիքից, բայց այդ ազգանունը չի գրեթե երբեք չի օգտագործել[6]: 1468 թվականին Յան Գլոգովչուկն ավարտել է Կրակով քաղաքի Յագելոնյան համալսարանը՝ ստանալով մագիստրոսի կոչում։ Ուսումն ավարտելուց հետո նա դասախոսություններ է կարդացել նույն համալսարանում։ Յան Գլոգովչիկի ուսանողների թվում է եղել նաև Նիկոլայ Կոպեռնիկոսը[7]:

Jan z Głogowa.jpg

Գիտնականի հետագա կյանքը կապված է Յագելոնյան համալսարանի հետ, որտեղ նա ոչ միայն դասավանդել է լատիներեն, Արիստոտելի փիլիսոփայությանը նվիրված դասընթաց և աստղագիտություն, այլև զբաղվել է աստղագիտությամբ, մաթեմատիկայով, աստվածաբանությամբ ու փիլիսոփայությամբ. պրոֆեսոր Յան Լոսի խոսքերով՝ Յան Գլոգովչուկը ձեռք է բերել մեծ ճանաչում որպես իր ժամանակի արևմտաեվրոպական ամենանշանավոր սխոլաստիկներից մեկը[8]:

Յան Գլոգովչիկի աշխատանքներից առավել նշանակալի են նրա գրած դասագրքերն ու այն աշխատությունը, որ նվիրված է դիմագիտությանն ու գանգաբանությանը։ Վերջինում նա փորձում է մարդու գանգի վրա գտնել կորնթարդությաններ, որոնք համապատասխանում են տվյալ մարդու հակումներին ու ընդունակություններին։ Այդ աշխատությունը, որը վերնագրված է «Phisionomia», հրատարակվել է 1518 թվականին[8]: Գլոգովչիկի գրած քերականությանն ավելի քան մեկ դար որպես դասագիրք ոգտագործվել է Կրակովի դպրոցներում։

Որոշ պատմաբաններ Յան Գլոգովչիկին են վերագրում Սաղմոսարանի ու այլ Սուրբ գրքերի սլավոական թարգմանությունները, որոնք իբրև թե հրատարակվել են Կրակովում, սակայն այդ փաստի ստույգ լինելը հաճախ կասկածի է ենթարկվում[8]:

Յան Գլոգովչիկը մահացել է 1507 թվականի փետրվարի 11-ին[9] Կրակով քաղաքում։

Ընտրյալ մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • De verificatione. In scientiam mortalium hominum introductiorum quae cuilibet homini ex celesti praesignatur circulo… anno… 1495 feliciter recollectum
  • Liber posteriorum analeticorum, Լիպսկ, 1499
  • Exercitium nove logice, Կրակով, 1499
  • Exercitium super omnes tractatus parvorum logicalium Petri Hispani, Լիպսկ, 1500
  • Argumentum in librum Porfirii peripatetici isagogicum in kathegorias Aristotelis, Կրակով, 1504
  • Questiones liborum de anima, Մեց, 1501
  • Phisionomia hinc inde ex illustribus scriptoribus… recollecta, Կրակով, 1518
  • Notae in computum ecclesiasticae
  • Computus chirometralis
  • Introductorium in tractatum sphaerae Johannis de Sacrobusto
  • Introductorium astronomiae in ephemerides
  • Tractatus in iudiciis astrorum.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Swartz A. Open Library — 2005.
  2. Faceted Application of Subject Terminology
  3. LIBRIS
  4. 4,0 4,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #104130911 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. https://www.deutsche-biographie.de/sfz37685.html
  6. "Jan z Głogowa" ("Jan of Głogów"), Perspektywa Kulturalna (Cultural Perspective), 2007.
  7. "Jan z Głogowa" ("Jan of Głogów"), Perspektywa Kulturalna (Cultural Perspective), 2007.
  8. 8,0 8,1 8,2 Лось И. Л. Глоговчик, Ян // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  9. Глоговчик // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб., 1907—1909.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]