Միքայել Պատկանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միքայել Պատկանյան
Ծնվել է հոկտեմբերի 2, 1814(1814-10-02)
Ծննդավայր Աստրախան, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել է մայիսի 1, 1895(1895-05-01) (80 տարեկանում)
Վախճանի վայր Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն
Մասնագիտություն դրամատուրգ և թարգմանիչ
Ազգություն հայ
Կրթություն Աղաբաբյան դպրոց, Լազարյան ճեմարան և Լազարյան ճեմարան

Միքայել Սերեվբեի Պատկանյան (1814, հոկտեմբերի 2, Աստրախան - 1895, մայիսի 1, Թիֆլիս), հայ դրամատուրգ, թատերական գործիչ, թարգմանիչ։

Սերովբե Պատկանյանի որդին է, Գաբրիել Պատկանյանի եղբայրը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախնական կրթությունն ստացել է Աստրախանի Աղաբաբյան դպրոցում։ 1834 թվականին ավարտել է Լազարյան ճեմարանը, երեք տարի սովորել Մոսկվայի բժշկավիրաբուժական ակադեմիայում։ 1840 թվականին տեղափոխվել է Կովկաս, պաշտոնավարել Ստավրոպոլում, Էջմիածնում, ապա հաստատվել Թիֆլիսում, ռուսաց լեզու և պատմություն դասավանդել Ներսիսյան դպրոցում։ 1846-1847 թթ. մասնակցել է «Կովկաս» շաբաթաթերթի խմբագրման աշխատանքներին։ 1851 թվականին լույս է տեսել նրա «Պարգև մանկանց» դասագիրքը։ 1850-ականներին մասնակցել է արևելահայ թատրոնի կազմակերպման և ստեղծման գործին, դարձել թատրոնի սկզբնավորողներից մեկը Թիֆլիսում։ Թե՛ իր ստեղծած և թե՛ փոխադրած պիեսներում շոշափել է այն հարցերը, որոնք հետագայում արծարծվել են հայ ռեալիստական դրամատուրգիայում։

Ստեղծագործական աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1853 թվականին գրել է առաջին պիեսը՝ «Միջի մարդ կամ մոցիքուլ» (բեմադրվել՝ 1853 թ., հրատարակվել՝ 1859) կատակերգությունը, որի նյութը թիֆլիսահայ կյանքն է՝ 1850-ականներին բնորոշ արտահայտություններով։ «Մեկը նշանած, մյուսը կին», «Սատանի փայ», «Շուշանիկ» (պատմական դրամա) պիեսները, որոնք ժամանակին կրքերի բախումներ են առաջ բերել, միայն հատվածաբար պահպանվել են քննադատների հոդվածներում։ Հանդես է եկել կատակերգության կատարելիք դերի և ընդհանրապես թատերական քննադատության մասին հոդվածներով և, լայնորեն օգտագործելով Վ.Բելինսկու «Գրական երազանքները», փորձել է հայ ընթերցողին ծանոթացնել նրա հայացքներին, հանդես եկել քննադատական ռեալիզմի տարրեր պարունակող գեղագիտական որոշակի ծրագրով։ 1861 թվականին լույս է տեսել գրողի «Կրիտիք Հակոբա Կարենյանց հեղինակության վրա» քննադատական աշխատությունը։ Ռուսերենից և ֆրանսերենից թարգմանել է շատ կատակերգություն-վոդևիլներ և Գալուայի «Ինկվիզիցիայի պատմությունը» (Հ. Կարենյանի հետ, 1854)։ Թղթակցել է «Մեղու Հայաստանի» և «Կավկազ» թերթերին։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թերզիբաշյան Վ․ է Հայ դրամատուրգիայի պատմություն, հ․ 2, Ե․, 1964։ Մ․ Սադյան

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png