Միմի Բալկանսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միմի Բալկանսկայա
BASA-984K-1-10-60,61 (cropped 1).jpg
Բնօրինակ անունբուլղար․՝ Мими Балканска
Ծնվել էհուլիսի 22, 1902(1902-07-22)
Ռուսե, Բուլղարիա
ԵրկիրFlag of Bulgaria (1971–1990).svg Բուլղարիա
Մահացել էմայիսի 22, 1984(1984-05-22) (81 տարեկան)
Սոֆիա, Բուլղարիա
Ժանրերօպերետ
Մասնագիտությունօպերային երգչուհի և երգչուհի
Գործիքներվոկալ
Պարգևներ
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս,
, Order of the Red Banner of Labor և «Կյուրեղ և Մեթոդիոս» շքանշան
Commons-logo.svg Mimi Balkanska Վիքիպահեստում

Միմի Բալկանսկայա (բուլղար․՝ Мими Михайлова Балканска, հուլիսի 22, 1902(1902-07-22), Ռուսե, Բուլղարիա - մայիսի 22, 1984(1984-05-22), Սոֆիա, Բուլղարիա[1]), բուլղար երգչուհի, օպերետի դերասանուհի։ Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության ժողովրդական դերասանուհի (1950), ԲԺՀ սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1975)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միմի Բալկանսկայան ծնվել է 1902 թվականի հունիսի 23-ին Ռուսեում՝ Միխայիլ Բալկանսկիի ընտանիքում։ Նրա պապը՝ առևտրական, գործարանատեր և բարերար Նիկոլայ Բալկանսկին, եղել է Բուլղարիայում ընդդեմ թուրքական տիրապետության ազգային-ազատագրական շարժման կազմակերպիչներից մեկի՝ Գեորգի Ռակովսկու զարմիկն ու զինակիցը։ Ծնվելուց հետո աղջկան տվել են Ռուսկա անունը, սակայն հայրը նրան գրանցել է տնային «Միմի» մականվամբ։ Աղջիկը յոթ տարեկան է եղել, երբ հայրը մահացել է, որից հետո մայրը երեք երեխաների հետ տեղափոխվել է Սոֆիա։ Սովորելով գիմնազիայում՝ 1914-1917 թվականներին դաշնամուր նվագել է սովորել Հենրիկ Վիզների և Պենկա Տորոմանովայի մոտ։ Ավելի ուշ վոկալը կատարելագործել է Բեռլինում և Վիեննայում[2][3]։

1916 թվականին դասերի վարձն աշխատելու համար փորձել է մրցույթով ընդունվել վերստեղծված օպերետի բուլղարական թատրոնի երգչախումբ, բայց ձախողվել է։ Դերասան Պետկո Ատանասովի խորհրդով ավելի ուշ առավել հարմար արիայով կրկին փորձել է մեներգչուհու տեղը և ընդունվել է։ 17 տարեկանում նորամուտը նշել է «Ռենեսանս» թատրոնում՝ Կալմանի «Կառնավալի փերի» օպերետում Լորիի դերով։ Արտիստական, փոքրամարմին գեղեցկուհուն, որը նվազ, բայց հաճելի սոպրանո ուներ, բարեհաճ են ընդունել քննադատներն ու հանդիսատեսը։ Սուբրետուհու, ապա նաև հերոսուհու դերում բեմական կարիերան արագ զարգացել է և 30-40-ական թվականներին ծաղկման շրջանում Բալկանսկայան համարվել է Բուլղարիայի գլխավոր օպերետային երգչուհին։ Բեմը թողել է 1968 թվականին։

Հուշատախտակ Սոֆիայի օգոստոսի 11 փողոցի համար 11 տան վրա, որտեղ ապրել է Միմի Բալկանսկայան

Բալկանսկայան թատրոնում հանդիպել է իր առաջին ամուսնուն՝ հայտնի տենոր Իվան Ցաչևին։ Այս ամուսնությունը նպաստել է Բալկանսկայայի կարիերային, բայց կարճ է եղել. երգիչը որոշել է օպերային կարիերա սկսել Գերմանիայում։ Ցաչևը տեղ է ստացել Դրեզդենի օպերային թատրոնում, իսկ Միմին, թեև դուր է եկել գերմանական հանրությանը, երեք ամիս անց նախընտրել է վերադառնալ Բուլղարիա։ Երկրորդ ամուսին բժիշկ Կիրիլ Մարկովի հետ Բալկանսկայան բաժանվել է նրա դավաճանության պատճառով։ Երգչուհուն բազմաթիվ սիրային կապեր են վերագրել հայտնի մարդկանց հետ, սակայն նրանց մեծ մասը, այդ թվում՝ Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքը, Ալեքսանդր Ստամբոլիյսկին և Գեորգի Դիմիտրովը, իսկ իրականում չեն եղել։ 51 տարեկանում երգչուհին հանդիպել է դերասան Տոդոր Մլադենովի հետ, որը 24 տարով փոքր էր նրանից։ Բալկանսկայան և Մլադենովը քաղաքացիական ամուսնությամբ ապրել են 16 տարի՝ մինչև 1967 թվականին ստամոքսի քաղցկեղից Մլադենովի մահը[4][5]։

Միմի Բալկանսկայան մահացել է 1984 թվականի հունիսի 22-ին Սոֆիայի կառավարական հիվանդանոցում, 81 տարեկանում, ստամոքսի քաղցկեղի պատճառով[6]։

Ստեղծագործական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

45 տարվա բեմական կարիերայի ընթացքում Բալկանսկայան խաղացել է ավելի քան երեք հարյուր դեր, այդ թվում՝ կանանց բոլոր դերերը «Չարդաշ թագուհին» (Սիլվա, Ստասի, Ցեցիլիա), Մարիցան և Լիզան «Մարիցայում», Գաննա Գլավարին և Վալանսյեննան (Ֆրանց Լեհարի «Ուրախ այրի»), Ֆլորիմոն Էրվեի «Մադեմաուզել Նիտուշ», Պալ Աբրահամի «Բալ Սավոյայում», Ֆրանց Լեգարի «Ժպիտների երկիրը», Ժակ Օֆենբախի «Պերիկոլա» օպերետների գլխավոր դերերը և այլն։

Օպերետի այլ գործիչների հետ համագործակցությամբ 1922 թվականին մասնակցել է Օպերետի կոոպերատիվ թատրոնի հիմնադրմանը, որտեղ ծառայել է մինչև 1938 թվականը և բազմիցս շրջել եվրոպական երկրներում։ 1938-թվականներին եղել է «Օդեոն» թատրոնի առաջատար դերասանուհին։ 1942 թվականին դարձել է Սոֆիայի օպերետի գեղարվեստական թատրոնի հիմնադիրներից մեկը և դրա ռեժիսորն ու տնօրենը մինչև 1946 թվականին փոխակերպումը։ Թատրոնի խաղացանկում եղել են Վիեննայի դասական օպերետներ, խորհրդային և բուլղարական ստեղծագործություններ։ Բալկանսկայան խաղացել է իր բեմադրած բոլոր ներկայացումներում։ 1946 թվականին Սոֆիայի օպերետի թատրոնը վերածվել է Օպերետի ազգային թատրոնի, իսկ 1948 թվականին պետականացվել է և ստացել նոր անուն՝ «Ստեֆան Մակեդոնացու անվան պետական երաժշտական թատրոն»։ Այս թատրոնում դերասանուհին աշխատել է մինչև կարիերայի ավարտը[7]։

Միմի Բալկանսկայան նկարահանվել է կինոյում՝ կարճամետրաժ «Vesela Bulgaria» ֆիլմում երիտասարդ կնոջ դերում (1928) և «Անհավանական պատմություն» (1964) ֆիլմի դրվագում։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության սոցիալիստական աշխատանքնի հերոս (1975)[8]
  • «Աշխատանքի կարմիր դրոշի» շքանշան (1959)
  • «Կյուրեղ և Մեթոդիուս» I աստիճանի շքանշան
  • Դիմիտրովյան մրցանակ (1950)
  • Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական դերասանուհի (1950)
  • Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր դերասանուհի (1949)

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միմի Բալկանսկայայի անունը կրում է Սոֆիայի երիտասարդ կատարողների օպերետի և մյուզիքլի մրցույթը, որը հիմնվել է 1998 թվականին և 2016 թվականին դարձել միջազգային[9][10]։ Երգչուհու անունով փողոցներ են անվանակոչվել Սոֆիայում և Ռուսեում։

2018 թվականի դեկտեմբերի 19-ին բուլղարական օպերետի 100-ամյա հոբելյանի և ազգային երաժշտական թատրոնի 70-ամյակի առիթով թողարկվել է հիշատակի փոստային բացիկ։ Հավաքածուի բացիկի տպաքանակը եղել է 613 օրինակ, դրանց վրա պատկերված է եղել թատրոնի նշանն ու երեք արտիստների դիմանկարներ, որոնք դարձել են բուլղարական օպերետի խորհրդանիշներ՝ Միմի Բալկասկայան, Անգել Սլադկարովան և Ստեֆան Մակեդոնացին (Մայ Ստայկովի նկարիչ)[11][12]։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Commire A. Balkanska, Mimi // Women in World History: A Biographical Encyclopedia. — Gale, 1999. — Т. 1—2. — С. 108. — 936 с. — ISBN 9780787640613
  2. «Мими Балканска е родена на 22 юли 1902 г. в Русе»։ Е-здравей։ Վերցված է 2019-04-02 
  3. «112 години от рождението на „оперетната царица“ Мими Балканска»։ infoPleven։ 22.07.2014։ Վերցված է 2019-04-02 
  4. «Музиковедът Панайот Стойчев: Любовникът на Мими Балканска бил 25 години по- млад от нея»։ БЛИЦ (բուլղարերեն)։ blitz.bg։ 2011-11-01 
  5. Гигова М. (2013-11-18)։ «На 51 Мими Балканска залюбва два пъти по-млад»։ Епицентър (բուլղարերեն) 
  6. «Възкресяват легендата Мими Балканска»։ Impressio (բուլղարերեն)։ /dir.bg։ 2018-06-14 
  7. Bix R. Bulgaria. Music Theatre // World Encyclopedia of Contemporary Theatre: Volume 1: Europe. — NY: Routledge, 2014. — ISBN 9781136118128
  8. Указ № 970 от 23 мая 1975 года
  9. Стателова Р. (1998-01-09)։ «Мими Балканска е името на Първия конкурс за млади оперетни артисти»։ Култура (բուլղարերեն)։ Фондация Комунитас 
  10. «Ще се проведе петият национален и първият международен конкурс „Мими Балканска”»։ Животът днес (բուլղարերեն)։ Health Media։ 2016-10-17 
  11. «Царицата на оперетата Мими Балканска е лице на пощенска картичка»։ Impressio (բուլղարերեն)։ /dig.bg։ 2018-12-20 
  12. «Мими Балканска е лице на пощенска картичка за юбилея на оперетата»։ Музикален театър (բուլղարերեն)։ Държавен музикален и балетен център։ 2018-12-19։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-04-14-ին։ Վերցված է 2020-05-01 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]