Միհրիմահ սուլթան մզկիթ (Էդիրնեքափը)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միհրիմահ սուլթան մզկիթ
թուրք.՝ Mihrimah Sultan Camii
Istanbul - Mesquita de Mihrimah.JPG
Տեսակջումա մզկիթ
Երկիր{{{2}}} Թուրքիա
ՎարչատարածքEdirnekapı, Istanbul և Ստամբուլ
Հիմնվել է1562
Կառուցման սկիզբ1562
Կառուցման ավարտ1565
Կարգավիճակգործող մզկիթ
Անվանված էՄիհրիմահ Սուլթան
Ճարտարապետություն
ՃարտարապետՍինան Միմար
Ոճօսմանյան ճարտարապետական ոճ
Գմբեթ1
Արտաքին գմբեթի
բարձրություն
37 մետր
Արտաքին գմբեթի
տրամագիծ
19 մետր
Մինարեթներ1
Կոորդինատներ: 41°1′45.000000101209″ հս․ լ. 28°56′9.0000000988032″ ավ. ե. / 41.02916666669477763° հս․. լ. 28.935833333360779562° ավ. ե. / 41.02916666669477763; 28.935833333360779562

Միհրիմահ սուլթան մզկիթ (թուրք.՝ Mihrimah Sultan Camii), 16-րդ դարի մզկիթ, որը գտնվում է Ստամբուլի Ֆաթիհ շրջանի Էդիրնեքափը թաղամասում։ Մզկիթը գտնվում է Ստամբուլի վեցերորդ բլուրի վրա, որը քաղաքի ամենաբարձր կետերից մեկն է[1]։ Համարվում է Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքի միջնադարյան ճարտարապետության ամենավառ խորհրդանիշներից մեկը։

Միհրիմահ սուլթան մզկիթը կառուցվել է հայազգի օսմանյան ճարտարապետ Միմար Սինանի կողմից՝ օսմանյան Սուլեյման I սուլթանի սիրելի դստեր Միհրիմահ սուլթանի պատվին։ Մզկիթի կառուցումը շարունակվել է չորս տարի՝ 1562-1565 թվականներին։ Մզկիթի համալիրի շենքերը մի քանի անգամ (1719, 1766, 1814 թվականներ) տուժել են երկրաշարժից։ 1894 թվականին, հերթական երկրաշարժի ժամանակ, մինարեթը ընկել է և վնսավել է տանիքը։ 1999 թվականին տեղի ունեցած Իզմիթի երկրաշարժի ժամանակ մզկիթի տանիքը և մինարեթը դարձյալ վնասվել են։

Մզկիթի հիմքն ունի խորանարդի տեսք։ Մզկիթի արտաքին գմբեթի տրամագիծը կազմում է 19 մետր։ Գմբեթը եզրափակվում է 4 անկյունային աշտարակներով։ Շինության ընդհանուր բարձրությունը կազմում է 37 մետր: Բոլոր չորս պատերը բոլոր կողմերից զարդարված են տիմպաններով, որոնք զուգահեռ զարդարում են պատուհանների շրջանակները։ Պատուհանների ևս մեկ շարքն էլ անցնում է մզկիթի գմբեթի մոտով։ Այդպիսով, Միհրիմահ սուլթան մզկիթը համարվում է Միմար Սինանի ամենալուսավոր ճարտարապետական կոթողներից մեկը։ Հաճախ այն անվանում են նաև «Արևով ողողված մզկիթ»։ Թեթևության և հիասքանչության զգացումը ուժեղանում է ի շնորհիվ մզկիթում սյուների բացակայության։ Թվում է թե ողջ շինությունը սավառնում է օդում։

Որոշ լուսամուտներ վիտրաժային են։ Մզկիթի մուտքը զարդարված է շքեղ պորտալով, որին կից առկա են գրանիտե և մարմարե սյուներ։

Մզկիթի ներքին տեսքը

Մզկիթի ներքին հատվածում զբոսաշրջիկների ուշադրությունը գրավում է մարմարե մինբարը։ Դռները և պատուհանների շրջանակները պատրաստված են փայտից՝ ամրացված պերլամուտրով և փղոսկրով[2]:

Բացի կենտրոնական կառույցից, 1100 քառակուսի մետր տարածք ունեցող ճարտարապետական համալիրի մեջ մտնում են նաև մեդրեսեն, համամը, թյուրբեն և մի քանի խանութներ, որոնք հանձնված են վարձավճարի։ Վարձավճարի համար հատկացվող գումարը օգտագործվում է մզկիթի կարիքների համար։ Մզկիթի բակում կա շատրվան` նախատեսված լվացվելու համար։

Գոյություն ունի օսմանյան մի լեգենդ, համաձայն որի պալատական ճարտարապետ Սինանը գաղտնի սիրահարված է եղել ոսկեծամ Միհրիմահ սուլթանին, չնայած որ նրանց մեջ կար 33 տարվա տարիքային տարբերություն։ Մզկիթի միակ բարձր և նեղ մինարեթը, որը համարվում է իսլամական կանոնների խախտում, կոչված է խորհրդանշելու անբաժան սերը։ Լեգենդը պատմում է, որ մարտի 21-ին՝ Միրհրիմահի ծննդյան օրը, որի անունը նշանակում է «Արև և լուսին», երբ արևը թաքնվեց մզկիթի հետևը, լուսինը դուրս եկավ Միհրիմահին նվիրված Յուսքյուդարում գտնվող մյուս մզկիթի հետևից[3]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Faroqhi Suraiyah (2005)։ Subjects of the Sultan: Culture and Daily Life in the Ottoman Empire։ I B Tauris։ ISBN 1-85043-760-2 
  • Freely John (2000)։ Blue Guide Istanbul։ W. W. Norton & Company։ ISBN 0-393-32014-6 
  • Rogers J.M. (2007)։ Sinan: Makers of Islamic Civilization։ I B Tauris։ ISBN 1-84511-096-X