Միդհաթ փաշա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միդհաթ փաշա
Midhat pasha.jpg
Ծնվել է հոկտեմբեր 1822
Ծննդավայր Ստամբուլ, Թուրքիա
Մահացել է ապրիլի 26, 1883({{padleft:1883|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:26|2|0}}) (60 տարեկանում)
Մահվան վայր Էթ Թաիֆ, Makkah Region, Սաուդյան Արաբիա
Քաղաքացիություն Ottoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Կրոն իսլամ
Մասնագիտություն պետական գործիչ
Զբաղեցրած պաշտոններ Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիր և Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիր
Midhat Pasha Վիքիպահեստում

Միդհաթ Փաշա Ահմեդ (հոկտեմբեր 1822, Ստամբուլ, Թուրքիա - ապրիլի 26, 1883({{padleft:1883|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:26|2|0}}), Էթ Թաիֆ, Makkah Region, Սաուդյան Արաբիա), թուրք քաղաքական և պետական գործիչ։ Թուրքական նորաստեղծ բուրժուազիայի շահերի արտահայտիչ, հարել է Նոր օսմաններ գաղտնի քաղաքական կազմակերպությանը։ 1864-1868 թվականներին եղել է Դանուբի վիլայեթի նահանգապետը, որտեղ անցկացրել է սուլթանի իշխանությունն ամրապնդող ռեֆորմներ, դաժանորեն ճնշել բուլղարների ազգային-ազատագրական պայքարը։ 1869-1872 թվականներին Բաղդադի վիլայեթի նահանգապետ և պետական խորհրդի նախագահ, 1873-1874 թվականներին և 1876-1877 թվականներին՝ մեծ վեզիր։ Միդհաթ Փաշան գլխավորել է թուրքական սահմանադրական շարժումը, հեղինակն է 1876 թվականին ընդունված թուրքական առաջին սահմանադրության (որի ստեղծմանը գործուն մասնակցություն է ունեցել հայ գործիչ Գրիգոր Օտյանը)։ Ձգտելով թուրքական ազգային բուրժուազիային մասնակից դարձնել կայսրության կառավարմանը և ստեղծել սահմանադրական միապետություն՝ իրականացրել է կիսառեֆորմներ։ Սուլթան Աբդուլ Համիդ 2-րդը, Միդհաթ Փաշայի գործունեությունը դիտելով իբրև իր իրավունքների սահմանափակում, նրան աքսորել է Եվրոպա։ 1878 թվականին սուլթանի հրամանով վերադարձել է և նշանակվել սկզբում Սիրիայի, ապա Զմյուռնիայի նահանգապետ։ Սուլթան Աբդուլ Ազիզի սպանությանը (1876) մասնակցելու կեղծ մեղադրանքով 1881 թվականին աքսորվել է Արաբիա, ուր նրան խեղդամահ են արել Աբդուլ Համիդի գործակալները։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 531 CC-BY-SA-icon-80x15.png