Մարտիրոս Ղրիմեցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարտիրոս Ղրիմեցի
Ծնվել էհուլիսի 6, 1620(1620-07-06)
ԾննդավայրԹեոդոսիա, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել էօգոստոսի 25, 1683(1683-08-25)[1] (63 տարեկան)
Մահվան վայրԵգիպտոս
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող, քահանա, քաղաքական գործիչ և մատենագիր

Մարտիրոս Ղրիմեցի, Մարտիրոս Կաֆացի (հուլիսի 6, 1620(1620-07-06), Թեոդոսիա, Օսմանյան կայսրություն - օգոստոսի 25, 1683(1683-08-25)[1], Եգիպտոս), հայ եկեղեցական-քաղաքական գործիչ, մատենագիր, տաղասաց։ Կ. Պոլսի (1659-1660) և Երուսաղեմի (1677-1680, 1681-1683) հայոց պատրիարք։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնողները՝ Գրիգոր և Խաթուն։ Սովորել է Կաֆայի Ս. Նշան վանքում, ապա տեղափոխվել Թոխաթ և աշակերտել տաղասաց Ստեփանոս քահանա Թոխաթեցուն։ Ուսումնառությունը շարունակել է Երուսաղեմի Ս. Հակոբյանց վանքում՝ Աստվածատուր Տարոնացու մոտ։ 1659-1660 թվականներին եղել է Կ.Պոլսի պատրիարքը, 1661-1664 թվականներին՝ Ղրիմի թեմի եպիսկոպոսը, 1680-1683 թվականներին՝ Երուսաղեմի պատրիարքը։ Մ. Ղրիմեցին կարևոր դեռ է խաղացել Եղիազարյան-Հակոբյան պայքարում (1664-1680)։ Եղիազար Ա Այնթափցին փորձում էր ստեղծել Էջմիածին հակաթոռ կաթողիկոսություն, որի դեմ դուրս եկավ Էջմիածնի կաթողիկոս Հակոբ Դ Ջուղայեցին։ Ընդդիմադիր թևը, սակայն, փաստորեն ղեկավարում էր Մ. Ղրիմեցին, որին և հաջողվեց խանգարել իրականացնելու միասնակամ կաթողիկոսության տրոհումը։ Մ. Ղրիմեցին թողել է մատենագիտական հարուստ ժառանգություն։ Նրա գրչին են պատկանում «Կարգ և թիւ թագաւորաց ազգիս Հայոց» (1672) չափածո ժամանակագրությունը, «Պատմութիւն Ղրիմի հայ գաղութի պատմության համար, «Ողբ Երեմիա մարգարէին...» (17-րդ դ. 70-ական թթ) երկերը։ 1672 թվականին չափածոյի է վերածել Հայսմավուրքը, գրել է ներբողներ, թվերի մասին չափածո վիճաբանություն («Յաղաս թուոց») և այլն։ Մ. Ղրիմեցուն բնորոշ է երգիծանքը։ Նա վերարթնացման շրջանի առաջին տաղերգուներից է, որ զավեշտին սոցիալական շեշտ է տվել։ Մ. Ղրիմեցու երգիծական ոտանավորների հերոսները ժամանակի եկեղեցական-քաղաքական գործիչներ են[2][3]։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 https://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=4451
  2. «Մարտիրոս Ղրիմեցի | armenianreligion.am»։ www.armenianreligion.am։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-07-06-ին։ Վերցված է 2019-07-06 
  3. «AV Production - Մարտիրոս Ղրիմեցի»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-07-06 
  4. Մարտիրոսյան Արտաշես (1958)։ Մարտիրոս Ղրիմեցի։ ուսումնասիրություն եվ բնագրեր (հայերեն)։ ՀայկականՍՍՌԳԱՀրատարակչություն