Մարմարե պալատ (Թեհրան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Մարմարե պալատ
Marble Palace (Tehran)
Marmar Palace view.jpg
Տեսակպալատ
ԵրկիրFlag of Iran.svg Իրան[1]
ՏեղագրությունԹեհրան և Թեհրանի նահանգ[1]
ՎայրԹեհրան[1]
Ժառանգության կարգավիճակԻրանի ազգային ժառանգություն[1]
Կոորդինատներ: 35°41′20.760000100012″ հս․ լ. 51°24′6.4800001000054″ ավ. ե. / 35.68910000002777849° հս․. լ. 51.401800000027776605° ավ. ե. / 35.68910000002777849; 51.401800000027776605

Մարմարե պալատ (պարս․՝ کاخ مرمر‎‎, Kākh-e Marmar), Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանում գտնվող պատմական շենքերից և թագավորական բնակավայրերից մեկը։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնում[2]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Marmar Palace Ceiling Second floor.jpg

Մարմարե պալատը կառուցվել է 1934-1937 թվականներին[3]։ Նախագծվել է Ռեզա շահ Փահլավիի հրամանով ֆրանսիացի ճարտարագետ Ջոզեֆ Լեոնի և Իրանի ճարտարապետ Ֆաթ'հոլլահ Ֆիրդովսի կողմից[4]։ Սկզբնականում պալատը կառուցվել է պաշտոնական գործառույթներ ու ընդունելություններ իրականացնելու համար։

Այնտեղ բնակվել է Ռեզա Շահ Փահլավին, ապա նրա որդին՝ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիին։ Մինչև 1941 թվականը՝ շահի աքսորումը, Ռեզա Փահլավին ու իր չորրորդ կինը՝ Էսմեթ Դովլաթշահին, իրենց հինգ երեխաների հետ ապրում էին Մարմարյա պալատում[5]: Ռեզա շահ Փահլավին 1941 թվականի սեպտեմբերին պալատում ստորագրել է իր հրաժարական նամակը[6]:

Մոհամմադ Ռեզա Փահլավի օրոք պալատում տեղի են ունեցել նշանակալի իրադարձություններ։ Մարմարե պալատը Գոլեսթանիի հետ միասին համարվում են նրա կարևոր պալատներից մեկը։ Պալատում տեղի են ունեցել Շահի երեք ամուսնության արարողությունները։ 1939 թվականին Պալատում կայացել է Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի և նրա առաջին կնոջ՝ եգիպտացի արքայադուստր Ֆավզիա Ֆուադի իրանական հարսանեկան արարողությունը[7]։ Մինչև 1945 թվականը՝ նրանց ամուսնալուծությունը, նրանք բնակվում էին այնտեղ[8]։

1950 թվականի հոկտեմբերին պալատում տեղի ունեցավ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի և նրա երկրորդ կնոջ՝ Սորաիա Իսֆանդիյարի Բախտիարիի, նշանադրության արարողությունը, իսկ 1951 թվականին՝ հարսանեկան արարողությունը[9][10]։ Պալատում է տեղի ունեցել նաև Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի և իր երրորդ կնոջ՝ Ֆարահ Դիբայի նշանադրությունն ու ամուսնությունը[11][12]: Բացի այդ, Մարմարյա պալատում է կազմակերպվել Մոհամմադ Ռեզայի 48-ամյակի խնջույքը[13]:

Այս իրադարձություններից բացի, Մարմարյա պալատում 1965 թվականի ապրիլի 10-ին մի իրանացի զինվորի կողմից իրագործվել է Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի մահափորցը[14][15]: Այս իրադարձությունից հետո պալատն այլևս չէր գործածվում, և 1970 թվականին վերածվում է թանգարանի[16]։

Ոճ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Marmar Palace Ceiling Design.jpg

Մարմարյա պալատի նախագծումը նախապես մշակվել է Օստադ Ջաֆար Խանի կողմից[16]։ Սակայն վերջնական ուրվագիծը նախագծել է Օստադ Հայդար Խանը։ Պալատի ընդհանուր ճարտարապետական ոճը էկլեկտիկ է։ Դրանում միավորված են արևելյան, Ղաջարիների և արևմտյան ճարտարապետական առանձնահատկություններ[17]։

Պալատը շրջապատված է պարտեզով[18]: Պալատի արտաքին մակերեսը պատված է սպիտակ մարմարով[2]։ Պալատի քարե մուտքի մոտ կանգնեցրած են Աքեմենյան պետության երկու զինվորների արձանները, որոնք արտացոլում են էկլեկտիկ ճարտարապետական ոճը։ Այս արձանների հեղինակն է իրանական արվեստագետ Ջաֆար Խանը[17]։ Պալատն ունի այլ դարպասներ, որոնք կառուցվել են տարբեր գավառների արհեստավորների կողմից[19]։ Պալատը ծածկված է հսկայական գմբեթով, որը Սպահանում գտնվող Շեյխ Լոթֆոլայի մզկիթի կրկնօրինակն է[4][20]։ Գմբեթը ծածկված է «արաբեսկյան» սալիկներով[18]։

Ներկայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1979 թվականի Իսլամական հեղափոխությունից հետո, մինչև 1981 թվականը պալատ եղել է թանգարան[21]։ Ապա այն տրվել է Majma' Taškhīs Maṣlaḥat Nezām վարչական կառույցի[21]։ Այն բոլոր պատմական նմուշները, որոնք օգտագործվել են պալատում, ներառյալ՝ կահույքը, ցուցադրվում է Թեհրանի դեկորատիվ արվեստի թանգարանում[22]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Monuments database — 2017.
  2. 2,0 2,1 Asadollah Alam (1991)։ The Shah and I։ London and New York: IB Tauris։ էջ 162։ ISBN 1-85043-340-2 
  3. Cyrus Ghani (6 January 2001)։ Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power։ I.B.Tauris։ էջ 412։ ISBN 978-1-86064-629-4։ Վերցված է 23 July 2013 
  4. 4,0 4,1 Pamela Karimi (29 May 2013)։ Domesticity and Consumer Culture in Iran: Interior Revolutions of the Modern Era։ Routledge։ էջ 54։ ISBN 978-1-135-10137-4։ Վերցված է 23 July 2013 
  5. Diana Childress (2011)։ Equal Rights Is Our Minimum Demand: The Women's Rights Movement in Iran 2005։ Twenty-First Century Books։ էջ 40։ ISBN 978-0-7613-7273-8։ Վերցված է 23 July 2013 
  6. Fariborz Mokhtari (Spring 2005)։ «No One will Scratch My Back: Iranian Security Perceptions in Historical Context»։ The Middle East Journal 59 (2)։ Վերցված է 19 August 2013 (չաշխատող հղում)
  7. «The Pahlavi Dynasty»։ Royal Ark։ Վերցված է 23 July 2013 
  8. «Colorful Fetes Mark Royal Wedding that will Link Egypt and Persian»։ The Meriden Daily Journal։ 13 March 1939։ Վերցված է 8 August 2013 
  9. «Iran's Shah will marry»։ The Michigan Daily (Tehran)։ AP։ 12 October 1950։ Վերցված է 26 July 2013 
  10. «Gifts for wedding»։ Daytona Beach Morning (Tehran)։ AP։ 12 February 1951։ Վերցված է 23 July 2013 
  11. «Teheran - Shah's Wedding 1959»։ British Pathe։ Վերցված է 23 July 2013 
  12. Ibrahim Hadidi։ «Betrothal of Mohammad Reza Pahlavi and Farah Diba»։ IICHS։ Վերցված է 23 July 2013 
  13. «Mohamad Reza Shah and Shahbanu Farah Pahlavi's Coronation»։ Iran Politics Club։ Վերցված է 23 July 2013 
  14. «Shah of Iran»։ NNDB։ Վերցված է 23 July 2013 
  15. Robert Muse (16 July 1975)։ «The rise of Shah Mohammad Reza Pahlevi»։ Ludington Daily News (London)։ UPI։ Վերցված է 23 July 2013 
  16. 16,0 16,1 Mir M. Hosseini (30 October 1973)։ «Marmar Palace Becomes Museum»։ Fouman։ Վերցված է 22 August 2013 
  17. 17,0 17,1 Kamran Safamanesh (2009)։ «Architectural Historiography 1921–42»։ in Touraj Atabaki։ Iran in the 20th Century. Historiography and Political Culture։ London and New York: I.B.Tauris։ ISBN 978 1 84885 224 2։ Վերցված է 23 July 2013 
  18. 18,0 18,1 William E. Warne (1 January 1999)։ Mission for Peace: Point 4 in Iran։ Ibex Publishers, Inc.։ էջ 36։ ISBN 978-0-936347-84-4։ Վերցված է 28 September 2013 
  19. «Courts and courtiers In the reign of Reżā Shah Pahlavī»։ Encyclopedia Iranica։ Վերցված է 23 August 2013 
  20. Reza Sarhangi (1999)։ «The Sky Within: Mathematical Aesthetics of Persian Dome Interiors»։ Nexus Network Journal 1։ doi:10.1007/s00004-998-0007-z։ Վերցված է 19 August 2013 
  21. 21,0 21,1 «Marmar Palace»։ Wikimapia։ Վերցված է 23 July 2013 
  22. «Decorative Arts Museum of Iran»։ Persia Tours։ Վերցված է 23 July 2013