Մարգարիտա Սալաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մարգարիտա Սալաս
իսպ.՝ Margarita Salas
Margarita Salas Falgueras 062019.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 30, 1938(1938-11-30)[1]
Կաներո, Valdés, Աստուրիա, Աստուրիա, Իսպանիա[2]
Մահացել էնոյեմբերի 7, 2019(2019-11-07)[3] (80 տարեկանում)
Մադրիդ, Իսպանիա
Բնակության վայր(եր)Մադրիդ
ՔաղաքացիությունFlag of Spain.svg Իսպանիա
Մասնագիտությունկենսաքիմիկոս, molecular geneticist և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Մադրիդի ինքնավար համալսարան, Իսպանական ազգային հետազոտական խորհուրդ, Severo Ochoa Molecular Biology Center? և Նյու Յորքի համալսարան
Պաշտոն(ներ)նախագահ
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[4], Եվրոպական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա, Իսպանիայի արքայական ակադեմիա, Իսպանիայի Գիտությունների արքայական ակադեմիա[5][6], Եվրոպական ակադեմիա[7] և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՄադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարան և Օվիեդոյի համալսարան
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան
Տիրապետում է լեզուներինիսպաներեն
Գիտական ղեկավարAlberto Sols García?
Եղել է գիտական ղեկավարMaría Blasco Marhuenda? և Jesús Ávila de Grado?
Պարգևներ«Կանայք գիտության բնագավառում» Լ՛Օրել-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակ Premio México de Ciencia y Tecnología? ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Կառլոս Խ. Ֆինլեյի անվան միկրոկենսաբանության մրցանակ Ալֆոնս X Իմաստունի շքանշանի մեծ խաչ King James I Prize for Basic Research?[8] National Research Prize Santiago Ramon y Cajal?[9] Medalla de Honor al Fomento de la Invención?[10] Բարսելոնայի ինքնավար համալսարանի պատվավոր դոկտոր[11] Էչեգարայ մեդալ[12] honorary doctorate of the University of Burgos?[13] Մուրսիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[14] honorary doctorate of Carlos III University?[15] honorary doctorate of the University Polytechnic of Madrid?[16] honorary doctorate of the University of Oviedo?[17] Q43096299? honorary doctorate of the University of Cadiz?[18] honorary doctorate of the University of Extramadura?[19] honorary doctorate of the National University of Distance Education?[20] honorary doctorate of the National University of Distance Education?[20] honorary doctorate of the Pontifical University of Salamanca?[21] honorary doctorate of King Juan Carlos University?[22] honorary doctorate of the International University Menendez Pelayo?[23] honorary doctorate of the University of Jaen?[24] Spanish National Team of Science? honorary doctorate of the University of Malaga?[25] European Inventor Award? և Medal of Work Merit (Spain)?
Ամուսին(ներ)Eladio Viñuela?
Margarita Salas Վիքիպահեստում

Մարգարիտա Սալաս Ֆալգերաս, Կաներոյի 1-ին մարկիզ (իսպ.՝ Margarita Salas Falgueras, նոյեմբերի 30, 1938(1938-11-30)[1], Կաներո, Valdés, Աստուրիա, Աստուրիա, Իսպանիա[2] - նոյեմբերի 7, 2019(2019-11-07)[3], Մադրիդ, Իսպանիա, հայտնի է որպես Մարգարիտա Սալաս), կենսաքիմիայի և մոլեկուլային գենետիկայի ոլորտների իսպանացի գիտնական:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սալասը ծնվել է Իսպանիայի Աստուրիա ինքնավար համայնքի Կաներո բնակավայրում: Ավարտել է Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը, 1961 թվականին ստացել է գիտությունների դոկտորի կոչում: 1967 թվականին մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ աշխատել է Սևերո Օչոայի հետ: Ամուսնու` Էլադիո Վինուելայի հետ պատասխանատու են կենսաքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտում իսպանական հետազոտությունների խթանման համար: Սալասը եղել է ավելի քան 40 ասպիրանտների գիտական ղեկավար, հրատարակել է ավելի քան 200 գիտական հոդվածներ: Հետազոտությունների գիտական բարձրագույն խորհրդի ( CSIC) պրոֆեսոր է կենսատեխնոլոգիայի բնագավառում[26]:

2000 թվականին Սալասն արժանացել է «Կանայք գիտության բնագավառում» Լ՛Օրել-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակի[27]:

Սալասը Իսպանիայի Գիտությունների արքայական ակադեմիայի, Եվրոպական գիտությունների և արվեստների ակադեմիայի, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի, Միկրոբիոլոգիայի ամերիկյան ընկերության, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի և Սևերո Օչոայի հիմնադրամի անդամ է[28]:

2001 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Սալասը ընտրվել է Իսպանիայի արքայական ակադեմիայի Seat i, որը զբաղեցրել է 2003 թվականի հունիսի 4-ին[29]:

2008 թվականի հուլիսի 11-ին Խուան Կառլոս I Բուրբոնը Սալասին շնորհել է իսպանացի ազնվականի կոչում Կաներոյի մարկիզ ժառանգական կոչումով[30]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աստուրիայի իշխանությունների մեդալ, 1997 թ.
  • Santiago Ramon y Cajal ազգային հետազոտական մրցանակ, 1999 թ.
  • «Կանայք գիտության բնագավառում» Լ՛Օրել-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակ, 1999 թ.
  • «Կանայք գիտության բնագավառում» Լ՛Օրել-ՅՈՒՆԵՍԿՕ մրցանակ, 2000 թ.
  • Ընտրվել է 20-րդ դարի 100 կանանց շրջանակում, որոնք Մադրիդի կանանց համայնքային խորհրդի կողմից 21-րդ դարում հավասարության ճանապարհ են բացել, 2001 թ.
  • Վալենսիայի գեներալիտատի Իսաբել Ֆեռեր մրցանակ, 2002 թ.
  • Մադրիդի համայնքի ոսկե մեդալ, 2002 թ.
  • Ալֆոնսո X Իմաստունի քաղաքացիական շքանշանի մեծ խաչ, 2003 թ.
  • Գիտության և հետազոտությունների հիմնադրամի միջազգային մրցանակ, 2004 թ.
  • Երախտիքի ոսկե մեդալ, 2005 թ.
  • Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի ոսկե մեդալ, 2005 թ.
  • Գերազանցության մրցանակ FEDEPE (Կին տնօրենների, ղեկավարների, պրոֆեսիոնալների և ձեռնարկատերերի իսպանական հիմնադրամ) կողմից, 2006 թ.
  • Աստուրիայի համայնքի Անասնաբույժների քոլեջի ոսկե մեդալ
  • Կին լիդեր մրցանակ, 2009 թ., մրցանակը հանձնել է Ռաֆայել դել Պինոն, Ալիտեր և Մերկ հիմնադրամ
  • «Լիարժեք մասնագիտական կյանք» մրցանակ, 2009 թ., Mapfre հիմնադրամ
  • Քիմիայի գերազանցության մրցանակ, պարգևատրվել է Իսպանիայի քիմիկոսների միության ընդհանուր խորհրդի կողմից, 2014 թ.
Նախորդող
նոր տիտղոս
Իսպանացի ազնվական
Կաներոյի մարկիզ

ապրիլի 9 2010 - այժմ
Հաջորդող
ներկայումս պաշտոնավարում է

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 http://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/creadores/salas_margarita.htm
  2. 2,0 2,1 2,2 https://www.cervantes.es/bibliotecas_documentacion_espanol/creadores/salas_margarita.htm
  3. 3,0 3,1 3,2 https://www.lasexta.com/noticias/ciencia-tecnologia/muere-margarita-salas-mayores-cientificas-espanolas-siglo_201911075dc3fa0d0cf25aeae7bdd7cf.html
  4. http://www.nasonline.org/member-directory/members/20015166.html
  5. http://www.rac.es/2/2_ficha.php?id=175&idN3=4&idN4=
  6. http://www.rac.es/2/2_ficha.php?id=175
  7. https://www.ae-info.org/ae/User/Salas_Margarita
  8. http://www.fprj.es/es/historico-premiados-investigacion-basica/
  9. https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2000-15055
  10. http://fundaciongarciacabrerizo.org/lista-premiados/
  11. http://www.rae.es/noticias/margarita-salas-investida-doctora-honoris-causa-por-la-uab
  12. http://www.rac.es/7/7_2_1.php?id=148
  13. https://www.ubu.es/noticias/margarita-salas-sera-investida-doctora-honoris-causa-por-la-universidad-de-burgos
  14. https://www.um.es/web/universidad/doctores-honoris-causa/margarita-salas-falgueras
  15. https://www.uc3m.es/ss/Satellite/UC3MInstitucional/es/Detalle/Comunicacion_C/1371254771202/1371215537949/La_cientifica_Margarita_Salas,_Doctora_Honoris_Causa_por_la_UC3M
  16. http://www.upm.es/UPM/Historia/HonorisCausa
  17. https://secretaria.uniovi.es/c/document_library/get_file?uuid=29b8a691-7ceb-48a7-abfa-ce1ae8bf58b9&groupId=952290
  18. https://www.uca.es/margarita-salas-falgueras/
  19. https://www.unex.es/organizacion/gobierno/sec_gral/actos-institucionales/distinciones-y-honores
  20. 20,0 20,1 https://canal.uned.es/series/5a6f67beb1111f92378b4569
  21. https://www.upsa.es/noticias/detalle-noticia.php?idNoticia=13956
  22. https://www.madridiario.es/2008/Octubre/madrid/madrid/102737/margarita-salas-honoris-causa-rey-juan--carlos.html
  23. http://www.uimp.es/institucional/doctorado-honoris-causa/margarita-salas.html
  24. https://facexp.ujaen.es/noticias/margarita-salas-primera-mujer-investida-doctora-honoris-causa-por-la-universidad-de-jaen
  25. https://www.uma.es/facultad-de-ciencias/info/74494/doctores-honoris-causa/
  26. «Prof. Margarita Salas Falgueras»։ sibi.org։ Վերցված է 9 August 2010 
  27. DNA researcher Okazaki wins int'l award for female scientists., the Free Library, 5 April 2015
  28. «Margarita_Salas» (PDF)։ Instituto de Educacíon Secundaria, Malaga (Spanish)։ Վերցված է 9 August 2010 
  29. «Margarita Salas Falgueras» (Spanish)։ Real Academia Española։ Արխիվացված է օրիգինալից 27 April 2015-ին։ Վերցված է 14 April 2016 
  30. «Otras disposiciones» (PDF)։ Boletín Oficial del Estado (Spanish)։ 12 July 2008։ Վերցված է 9 August 2010 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]