Մահվան տետրը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մահվան Տետրը
デスノート
Ժանր շոնեն մանգա և թրիլեր
Երկիր Flag of Japan.svg Ճապոնիա
Թվական դեկտեմբերի 1, 2003
Ֆիլմի թողարկում «Մահվան Տետրը» (բնօրինակ անվանում — デスノート)

Մահվան տետրը (ճապ.՝ デスノート, Դեսու Նոտո), գրող Ցուգումի Օբայի ու մանգակ Թաքեշի Օբատայի ճապոնական մանգան է։ Գլխավոր հերոսը Լայթ Յագամին է՝ ավագ դպրոցի լավագույն աշակերտը, ով գերբնական հատկություններով օժտված տետր է գտնում։ Այն սեփականատիրոջը հնարավորություն է տալիս սպանելո ցանկացած մարդու, ում դեմքն ու անունը նա գիտի։ Մանգան պատմում է Լայթի տվայտանքների, դեպի արդար ուտոպիա տանող ճանապարհի դժվարությունների, ու նրան դիմակայող դետեկտիվների, մասնավորապես՝ Էլի մասին[1]։

Death Note-ի հիմքում ընկած է խորը փիլիսոփայություն. արդյոք կարելի՞ է հասնել մարդկության բարօրությանը՝սպանելով հանցագործներին և բանտարկյալներին։ Մանգայի անտագոնիստա-պրոտագոնիստի՝ Լայտի, անհանցագործ ուտոպիական աշխարհ ստեղծելու ցանկության միջոցով հեղինակը փորձել է ցույց տալ, թե ինչ կլիներ աշխարհի հետ, եթե ինչ-որ մեկը սկսեր անպատիժ սպանել մարդկանց՝ մնացածի կյանքը բարելավելու համար։ Ցուգումի Օբան ցույց է տալիս ոչ միայն պայամանական հանցագործի ցանկությունները, մտքերը, այլև հասարակության վերաբերմունքը երևույթին։ Ոմանք Կիրային Աստված են համարում, մյուսները կարծում են, որ նա շատ ինքնավստահ է։ Ամեն դեպքում, ճշմարտության ընտրությունը թողնված է ընթերցողին։

Առաջին անգամ մանգան հրատարակել է Շուէյշան 108 գլխով՝ 2003 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի մայիսը, Weekly Shōnen Jump հեղինակավոր ամսագրում։ Նոր գլուխները՝ կազմված 20 էջից, հրատարակվում էին ամեն շաբաթ։ 2004 թվականի մայիսից մինչև 2006 թվականի հոկտեմբերը Ճապոնիայում հրատարակվել են նաև տաքոբոնները՝ 12 հատորով։ 37-էպիզոդով անիմեն հեռարձակվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 3-ից մինչև 2007 թվականի հունիսի 26-ը։ Ռեժիսորը եղել է Տեցուրո Արաքին։

Անիմեի բովանդակությունն ամբողջովին համապատասխանում է մանգային։ Կան միայն մի քանի տարբերություններ, կապված դրվագների ավելացման և կողմնակի գործողությունների հանման հետ։ Ինչպես նաև հանված են մանգայում առկա դրվագները՝ ողջ մնացած հերոսների մասին։

Մանգայի վրա հիմնված Նիշիո Իշինի լայթ-նովելների շարքը հրատարակվել է Ճապոնիայում։ Konami ընկերությունը համապատասխան վիդեոխաղն է ստեղծել նաև Nintendo DS սարքերի համար։ Ճապոնիայում նկարվել է նաև լիամետրաժ ֆիլմ-ադապտացիան ու ներկայացվել հասարակությանը 2006 թվականի հունիսի 17-ին և 2008 թվականի փետրվարի 2-ին։

Մահվան տետրը Weekly Shōnen Jump-ի ամենալավ վաճառվող մանգաներից է, ու վերջին տվյալներով վաճառվել է ավելի քան 26, 5 միլիոն օրինակ։

Մանգան կարելի է պայմանական բաժանել երկու մասի, որոնց միջև 7-շաբաթյա դադար է տրվել։ Նույնը նաև անիմեի համար՝ երկու տարբեր օփենինգներն ու էնդինգները նրան էլ են բաժանում 2 մասի։

Կոնցեպցիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահվան տետրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սյուժեի առանցքային ատրիբուտը մահվան տետրն է՝ արտաքինից ամենասովորական սև տետր, շապիկի ներսում շահագործման ձեռնարկով, որն ավելի հայտնի է, որպես «Մահվան տետրի կանոններ»: Ճիշտ օգտագործման դեպքում այն հնարավորություն է տալիս սպանելու ցանկացած մարդու, եթե գիտես միայն նրա անունն ու տեսել ես դեմքը։ Լիամետրաժ ֆիլմի ռեժիսորը՝ Շուսուքե Կանեքոն ասել է, որ «բառերում ապրող հոգիների գաղափարը հին ճապոնական ավադույթ է... Ի դեպ, սա շատ ճապոնական պատմություն է»:

Մանգայի նկարչիը՝ Տաքեշի Օբատայի առաջին միտքը եղել է «Աստվածաշնչի նման... Այն, ինչի մասին առաջինը կմտածեք, Մահվան տետրն է»: Ենթադրելով, որ տետրի դիզայնը կարող է շատ դժվար ու խճճված դուրս գալ, Օգատան որոշել է սովորական դպրոցական տետր նկարել։

Մահվան տետրերը շատ ու ժամանակից ու վայրից կախված տարաբնույթ են. Հին Ճապոնական գրքերից մինչև միջին Եվրոպայի Հին Կտակարանները - բայց հասարակ տետրի գաղափարը տակավին նոր էր։ Մահվան տետրով Շինիգամիները` մահվան աստվածները, երկարացնում են իրենց կյանքի տևողությունը` գրանցելով մարդկանց անուններն ու վերջիններիս մնացած ժամանակը սեփականաշնորհելով։

Մահվան տետրը կդառնա մեր աշխարհի մի մասը, երբ կպչի հողին կամ ինչ-որ մեկը վերցնի այն։ Եթե մահվան աստվածը չգտնի այդ տետրն ավելի արագ և հետ չվերցնի, ապա ցանակցած մեկը՝ վերցնելով այն, կարող է դառնալ տետրի սեփականատեր մինչև իր մահը։

Մարդը կարող է տետրը տալ ուրիշին, բայց այդ դեպքում շինիգամին կմաքրի նրա հիշողությունը։ Մանգայի ու անիմեի սկզբում նշվում է, որ Մահվան Տետրն օգտագործողները չեն գնում դժոխք կամ էլ դրախտ, նրանք գնում են Մու (Անիրական, դատարկ աշխարհ)։

Մահվան Տետրի թերությունը կայանում է նրանում, որ չի կարող սպանել մարդու, ով դեռ 780 օրից քիչ է ապրել կամ մարդու, ով արդեն 124 տարեկանն անց է։

Թեման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրողը՝ Ցուգումի Օբան, որևէ հատուկ միտք չուներ, երբ ստեղծում էր Մահվան տետրը։ Երբ պահը հասունացավ, նա առաջարկեց հետևյալը.

Aquote1.png Բոլոր մարդիկ ի վերջո կմահանան ու էլ երբեք կյանքի չեն գա, դե եկեք ամենաշատն անենք, քանի դեռ կենդանի ենք։ Ոչ մեկը իրավունք չունի ուրիշներին դատելու։ Ոչ մեկ չպիտի իրեն աստված զգա։ Aquote2.png


Հեղինակն ասել է նաև, որ Նիայի խոսքերը լավի ու չարի մասին համապատասխանում են իր հավատին ու աշխարհայացքին։

Aquote1.png Ոչ ոք չի կարող ասել, ով է ճիշտ և ով սխալ, որն է բարին ու որը չարը։ Նույնսիկ եթե աստված գոյություն ունի ու ես իմ առջև ունենայի նրա ուսմունքը, ես կկարդայի այն, բայց ինքս կորոշեի, ճիշտ է ասում, թե չէ։
- Նիա, 105-րդ գլուխ` «Անհնարինը»
Aquote2.png


2012 թվականի Ջոլոն Բարաքա Թոմասը բնորոշել է Մահվան տետր մանգայի ստեղծման ամենածանրակշիռ նախադրյալը. ազատության ու անվտանգության միջև սրացող հակամարտությունը։ Բարձր բարոյական իդեալները հեշտորեն կորումպացվում են, ու մարդիկ հեշտորեն հանդուրժում են բռնության ամենադաժան արտահատումները, եթե դա իրենց ապահովություն է խոստանում։

Aquote1.png Խաղաղության գինը մահն է։ Aquote2.png


Մահվան տետրը, որպես ուշ շրջանի ու ուժեղ սոֆիստական փիլիսոփայությամբ գործ, ներկայացնում է մարդու անխախտ տենդենցիան ամեն տեսակի սարսափների միջով ինքնարտահայտվելու ու ինքնադրսևորվելու, ու ցույց է տալիս դրա ազդեցությունը մարդու, նրա ընտանիքի ու հասարակության վրա։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր հերոսը՝ Յագամի Լայտը, Ճապոնիայի լավագույն աշակերտն է։ Նա մանկուց երազում էր գնալ հոր հետքերով՝ դառնալ ոստիկան, որպեսզի ամբողջ աշխարհում կանխի մարդասպանությունն ու վերականգնի (կամ վերաստեղծի) արդարությունը։

Պատմությունը սկսվում է ձանձրույթից։ Շինիգամի` Մահվան Աստված, Րյուքը ձանձրույթից գցում է իր մահվան տետրը` հանցագործության կատարյալ գործիքը, Երկիր: Դրանով տետրը գտնող Լայտին շանս է տրվում առանց պատժի սպանել մարդկանց և փոխել աշխարհը։

Տետրում անուններ գրելով, Լայտը սկսում է սպանել հանցագործներին, ում մասին հաղորդում էին հեռուստացույցով կամ գրում համացանցում։ Բնականաբար, նրա գործողությունները աննկատ չեն մնում։ Շուտով հաճախակի սպանությունները մտահոգում են նաև ինտերպոլին, որը սկսում է հետաքննել գործը՝ օգնության կանչելով մասնավոր խուզարկու Էլին։

Էլը պատերազմ է հայտարարում անհայտ սերիական մարդասպանին, ում արդեն հասցրել էին Կիրա (ճապ.՝ キラ) մկրտել։ Այդ հայտարարությամբ էլ սկսվում է Ճապոնիայի լավագույն ուսանողի՝ Լայտի և ունիկալ դետեկտիվի՝ Էլի մասին պատմությունը։

Լայտը չէր կարող սխալվել։ Եթե նա սայթաքեր, չէր կարողանա վերականգնել արդարությունը և կդատապարտվեր մահապատժի։ Նրա հակառակորդը ևս չէր կարող սխալվել, որովհետև Կիրան առանց վարանելու կսպաներ իրեն։

Նրանց հակամարտությանը խառնվում են գերբնական ուժեր՝ Րյուքն իր շինիգամի ընկերներով։

Հակամարտությունը կտևի 6 տարի, կհանգեցնի 2 հանճարների՝ Կիրայի ու Էլի, ինչպես նաև Էլի հետնորդներից մեկի՝ Մելոյի(ճապ.՝ メロ) մահվան։

Հեռուստասերիալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականից մանգայի հիման վրա սկսվել է նկարահանվել նոր հեռուստասերիալ։ Նշվում է, որ այն ոչնչով չի տարբերվելու մանգայից, ի տարբերություն լիամետրաժ ֆիլմի։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • The Top 50 Manga Series | Japan Probe