Հովհաննես Խալփախչյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հովհաննես Խալփախչյան
Ծնվել էօգոստոսի 1, 1907(1907-08-01)
ԾննդավայրԴոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էմարտի 28, 1996(1996-03-28) (88 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄոսկվա, Ռուսաստան
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Հովհաննես Խալփախչյան Վիքիդարանում

Հովհաննես Խաչատուրի Խալփախչյան (օգոստոսի 1, 1907(1907-08-01), Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 28, 1996(1996-03-28), Մոսկվա, Ռուսաստան[1]), հայ ճարտարապետ։ Ճարտարապետության դոկտոր (1966)։ Ճարտարապետության պատմաբան: ՌԴ վաստակավոր ճարտարապետ (1977): ՌԽՖՍՀ ճարտարապետության և շինարարության ԳԱ անդամ (1994)[2][3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հովհաննես Խալփախչյանը ծնվել է Նոր Նախիջևանում (այժմ՝ Դոնի Ռոստով): 1917-1920 թվականներին սովորել է տեղի արական գիմնազիայում, 1920-1923 թվականներին՝ Վրուբելի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1923-1925 թվականներին՝ գեղարվեստաարդյունաբերական դպրոցի գիշերային դասընթացներում: 1925 թվականին տեղափոխվել է Երևան: Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տեխնիկական ֆակուլտետի ճարտարապետական բաժինը (19301927 - 1938 թվականներին աշխատել է Երևանի նախագծային կազմակերպություններում, մինչև 1936 թվականը՝ Ալեքսանդր Թամանյանի արվեստանոցում: 1933-1937 թվականներին դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում:

Խալփախչյանի նախագծերով Հայաստանում կառուցվել են բնակելի և հասարակական շենքեր (Երևանում բժշկական ինստիտուտի մասնաշենքերից մեկը, Վանաձորում երաժշտական տասնամյա դպրոցի շենքը և այլն)։ Խալփախչյանը գլխավորել է ճարտարապետության տեսության և պատմության կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտի (Մոսկվա) ճարտարապետական պատմության սեկտորը։ 1939 թվականին մասնակցել է Սամարղանդի ճարտարապետական կոթողների վերականգնման աշխատանքներին: 1940 թվականին ներգրավվել է Սանահինի վանքի վերականգնման աշխատանքներին: 1941-1945 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և արժանացել պարգևների: 1946 թվականից դասավանդել է Մոսկվայի ճարտարապետական ինստիտուտում, եղել է ճարտարապետության պատմության ամբիոնի վարիչը: Հետագայում հրավիրվել է ԽՍՀՄ ճարտարապետության ակադեմիայի (Մոսկվա) ճարտարապետության պատմության և տեսության ինստիտուտ՝ որպես ավագ գիտաշխատող, որտեղ աշխատել է մինչև կյանքի վերջ:

Խալփախչյանի հիմնական գիտական աշխատությունները նվիրված են հայ ճարտարապետության պատմությանը։ Չափագրել է շուրջ 120 հուշարձան, հրապարակել 350 գիտական հետազոտություն։ «Ճարտարապետության համընդհանուր պատմություն» բազմահատորյակում (1971) գրել է «Հայաստանի ճարտարապետություն» բաժինը։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
  • Կարմիր աստղի շքանշան (1958)
  • «Հայրենական պատերազմի I աստիճանի» շքանշան
  • ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր
  • «Բիենալե-87» և «Բիենալե-89» դափնեկիր
  • ՀԽՍՀ ԳԱ Թորոս Թորամանյանի անվան մրցանակի դափնեկիր
  • «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայաստանի արտադրական կառուցվածքները, Երևան, 1961[4]:
  • Apмяно-pyccкие культурные отношения и их отражение в архитектуре, E., 1957.
  • Гражданское зодчество Apмении M., 1971.
  • Санаин: Архитектурный ансамбль Армении X-XIII веков / О. Х. Халпачьян, [фот . А. А. Александрова, О. Х. Халпахчьяна], Москва, Искусство, 1973.[5]
  • Caнаин, M., 1973, Sanahin. Milano, 1970, № 3 (Documenti di architettura Armenia).
  • Средневековое зодчество армении и его значение в истории мировой архитектуры. МАКС ПРЕСС, Москва – 2007.[6]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Тигранян Э.А. Оганес Халпахчьян : жизнь и творчество. Душанбе 1995
  • Мурадян С. Армянское Ваганьковское кладбище (к 200 летию со дня основания). Ер., 2007 ISBN 978-99941-817-5-9

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «AV Production - Հովհաննես Խալփախչյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-07-03 
  2. Media Noev Kovcheg։ «Энциклопедист армянской архитектуры»։ noev-kovcheg.ru (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019-07-03 
  3. «Члены союза»։ uaa.am։ Վերցված է 2019-07-03 
  4. Խալփախչյան Հովհաննես Խաչատուրի (1961)։ Հայաստանի արտադրական կառուցվածքները։ Երևան: ԳԱ հրատարակչություն 
  5. Խալփախչյան Հովհաննես Խաչատուրի, Александров А. А. (1973)։ Санаин: Архитектурный ансамбль Армении X-XIII веков։ Памятники древного искусства։ Москва: Искусство 
  6. Средневековое зодчество армении и его значение в истории мировой архитектуры
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png