Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ
Institute for Advanced Study
IAS Princeton.jpg
Տեսակ գիտահետազոտական ինստիտուտ
Երկիր Flag of the United States (1912-1959).svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կարգախոս Truth and Beauty
Հիմնադրված 1930
Ղեկավար Robbert Dijkgraaf
Հիմնադիր Abraham Flexner, Louis Bamberger և Caroline Bamberger Fuld
Կայք ias.edu
Կոորդինատներ: 40°19′54.000000101191″ հս․ լ. 74°40′4.0000001007979″ ամ. ե. / 40.33166666669477252° հս․. լ. 74.667777777805781625° ավ. ե. / 40.33166666669477252; 74.667777777805781625

Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ (անգլ.՝ Institute for Advanced Study, IAS), գիտահետազոտական ինստիտուտ ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի Փրինսթոն քաղաքում:

Ոչ անգլերեն աղբյուրներում հանդիպում է նաև անվանման թարգմանության այլ տարբերակներ` Հիմնարար ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, Բարձրագույն ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, Առաջատար հետազոտությունների ինստիտուտ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինստիտուտը հիմնադրվել է 1930 թվականին Լուիս Բամբերգերի և իր քրոջ Կարոլինա Բամբերգեր Ֆուլդի կողմից , որոնք նվիրաբերել են 5 միլիոն դոլար: Նոր ինստիտուտն աշխատանքի է վերցրել նացիզմի վտանգից Եվրոպայից փախած բազմաթիվ գիտնականների: Այստեղ են աշխատել ԱՄՆ արտագաղթած այնպիսի նշանավոր գիտնականներ, ինչպիսիք են Ալբերտ Էյնշտեյնը, Ջոն ֆոն Նեյմանը և Կուրտ Գյոդելը: Չնայած մոտակա տեղակայմանը, ինստիտուտը հիմնադրման օրից ձևական կապեր չի ունեցել Պրիստոնի համալսարանի, կամ որևէ այլ ուսումնական հաստատության հետ: Սակայն ինստիտուտը և Փրինսթոնի համալսարանը սերտ համագործակցություն են ունեցել բազմաթիվ համատեղ նախագծերում: Ամբողջ գիտական գործունեությունը ինստիտուտում ֆինանսավորվում է դրամաշնորհների և նվիրատվությունների հաշվին: Հետազոտությունները երբեք պատվերով չեն կատարվում, կամ ուղղորդվում դրսից, յուրաքանչյուր հետազոտող աշխատում է այն բանի վրա ինչը իրեն հետաքրքիր է: Ինստիտուտը բաժանված է չորս հետազոտական «Դպրոցների»:

  • Իրավաբանական
  • Մաթեմատիկական
  • Բնական գիտություններ
  • Սոցիալական գիտություններ

Յուրաքանչյուր տարի հավաքագրում են 29 մշտական անդամներ, և 190 հրավիրվածներ ավելի քան 100 համալսարաններից և գիտահետազոտական ինստիտուտներից: Յուրաքանչյուր դպրոցի համար ընտրությունը կատարվում է 1.500 –ի կարգի թեկնածուներից, որոնց մեջ լինում են ինչպես երիտասարդ հետազոտողներ, այնպես էլ փորձառու գիտնականներ: Ինստիտուտ կարելի է ընդունվել ինչպես մեկ քննաշրջանի, այնպես էլ մի քանի տարվա արդյունքների հիման վրա, բայց մեծամասնությունն անցնում է մեկ տարում:

Ինստիտուտի նշանավոր աշխատակիցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մայքլ Ատիա
  • Էնրիկո Բոմբիերի
  • Անդրե Վեյլ
  • Հերման Վեյլ
  • Էդվարդ Վիտտեն
  • Կուրտ Գյոդել
  • Կլիֆորդ Գիրց
  • Ֆրիմեն Դայսոն
  • Կարլ Լյուդվիգ Զիգել
  • Էռնստ Կանտսրովիչ
  • Օտտո Նեյգեբաուեր
  • Ջոն ֆոն Նեյման
  • Էմմի Նյոթեր
  • Ռոբերտ Օպպենհեյմեր
  • Աբրահամ Պայս
  • Էրվին Պանոֆսկի
  • Դավիդ Ռյուել
  • Ջորջ Յուջին Ուլենբեկ
  • Յանգ Չժեննին
  • Ալբերտ Էյնշտեյն
  • Պոլ Էրդյոշ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Монастырский М. И. IAS и IHES — история двух институтов. // Историко-математические исследования. — М.: Янус-К, 2001. — № 41 (6). — С. 73-83.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]