Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ
Institute for Advanced Study
IAS Princeton.jpg
Տեսակ գիտահետազոտական ինստիտուտ
Երկիր Flag of the United States (1912-1959).svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կարգախոս Truth and Beauty
Հիմնադրված 1930
Ղեկավար Robbert Dijkgraaf
Հիմնադիր Abraham Flexner, Louis Bamberger և Caroline Bamberger Fuld
Կայք ias.edu
Կոորդինատներ: 40°19′54.000000101191″ հս․ լ. 74°40′4.0000001007979″ ամ. ե. / 40.33166666669477252° հս․. լ. 74.667777777805781625° ավ. ե. / 40.33166666669477252; 74.667777777805781625

Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ (անգլ.՝ Institute for Advanced Study, IAS), գիտահետազոտական ինստիտուտ ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի Փրինսթոն քաղաքում:

Ոչ անգլերեն աղբյուրներում հանդիպում է նաև անվանման թարգմանության այլ տարբերակներ` Հիմնարար ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, Բարձրագույն ուսումնասիրությունների ինստիտուտ, Առաջատար հետազոտությունների ինստիտուտ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինստիտուտը հիմնադրվել է 1930 թվականին Լուիս Բամբերգերի և իր քրոջ Կարոլինա Բամբերգեր Ֆուլդի կողմից , որոնք նվիրաբերել են 5 միլիոն դոլար: Նոր ինստիտուտն աշխատանքի է վերցրել նացիզմի վտանգից Եվրոպայից փախած բազմաթիվ գիտնականների: Այստեղ են աշխատել ԱՄՆ արտագաղթած այնպիսի նշանավոր գիտնականներ, ինչպիսիք են Ալբերտ Էյնշտեյնը, Ջոն ֆոն Նեյմանը և Կուրտ Գյոդելը: Չնայած մոտակա տեղակայմանը, ինստիտուտը հիմնադրման օրից ձևական կապեր չի ունեցել Պրիստոնի համալսարանի, կամ որևէ այլ ուսումնական հաստատության հետ: Սակայն ինստիտուտը և Փրինսթոնի համալսարանը սերտ համագործակցություն են ունեցել բազմաթիվ համատեղ նախագծերում: Ամբողջ գիտական գործունեությունը ինստիտուտում ֆինանսավորվում է դրամաշնորհների և նվիրատվությունների հաշվին: Հետազոտությունները երբեք պատվերով չեն կատարվում, կամ ուղղորդվում դրսից, յուրաքանչյուր հետազոտող աշխատում է այն բանի վրա ինչը իրեն հետաքրքիր է: Ինստիտուտը բաժանված է չորս հետազոտական «Դպրոցների»:

  • Իրավաբանական
  • Մաթեմատիկական
  • Բնական գիտություններ
  • Սոցիալական գիտություններ

Յուրաքանչյուր տարի հավաքագրում են 29 մշտական անդամներ, և 190 հրավիրվածներ ավելի քան 100 համալսարաններից և գիտահետազոտական ինստիտուտներից: Յուրաքանչյուր դպրոցի համար ընտրությունը կատարվում է 1.500 –ի կարգի թեկնածուներից, որոնց մեջ լինում են ինչպես երիտասարդ հետազոտողներ, այնպես էլ փորձառու գիտնականներ: Ինստիտուտ կարելի է ընդունվել ինչպես մեկ քննաշրջանի, այնպես էլ մի քանի տարվա արդյունքների հիման վրա, բայց մեծամասնությունն անցնում է մեկ տարում:

Ինստիտուտի նշանավոր աշխատակիցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մայքլ Ատիա
  • Էնրիկո Բոմբիերի
  • Անդրե Վեյլ
  • Հերման Վեյլ
  • Էդվարդ Վիտտեն
  • Կուրտ Գյոդել
  • Կլիֆորդ Գիրց
  • Ֆրիմեն Դայսոն
  • Կարլ Լյուդվիգ Զիգել
  • Էռնստ Կանտսրովիչ
  • Օտտո Նեյգեբաուեր
  • Ջոն ֆոն Նեյման
  • Էմմի Նյոթեր
  • Ռոբերտ Օպպենհեյմեր
  • Աբրահամ Պայս
  • Էրվին Պանոֆսկի
  • Դավիդ Ռյուել
  • Ջորջ Յուջին Ուլենբեկ
  • Յանգ Չժեննին
  • Ալբերտ Էյնշտեյն
  • Պոլ Էրդյոշ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Монастырский М. И. IAS и IHES — история двух институтов. // Историко-математические исследования. — М.: Янус-К, 2001. — № 41 (6). — С. 73-83.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]