Հելենա Գուալինգա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հելենա Գուալինգա
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 27, 2002(2002-02-27) (19 տարեկան)
ՔաղաքացիությունFlag of Ecuador.svg Էկվադոր
Մայրենի լեզուԿիչուա
Մասնագիտությունիրավապաշտպան և բնապահպան

Սումակ Հելենա Սիեռա Գուալինգա (անգլ.՝ Sumak Helena Sirén Gualinga, փետրվարի 27, 2002(2002-02-27)), շրջակա միջավայրի պահպանության և մարդու իրավունքների ակտիվիստ, Էկվադորի Պաստասա պրովինցիայի Սարայակու համայնքի տեղաբնիկ, ազգությամբ կիչվա[1]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հելենա Գուալինգան ծնվել է 2002 թվականի փետրվարի 27-ին, Էկվադորում, Պաստասայում, Սարայակու տեղաբնիկ կիչվայական համայնքում։ Նրա մայրը՝ Նոեմի Գուալինգան, բնիկ Էկվադորի Կիչվա կանանց ասոցիացիայի նախկին նախագահն է[1]։ Նրա ավագ քույրը ակտիվիստուհի Նինա Գուալինգան է։ Նրա մորաքույրը՝ Պատրիսիա Գուալինգան և տատը՝ Քրիստինա Գուալինգան, Ամազոնի բնիկ կանանց մարդու իրավունքների և բնապահպանական նպատակների պաշտպաններ են։ Նրա հայրը Անդերս Սիրենը Ֆինլանդիայի Տուրկուի համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության պրոֆեսոր է։

Գուալինգան ծնվել է Էկվադորի Պաստասա քաղաքի Սարայակու բնակավայրում։ Նա իր պատանեկան տարիների մեծ մասն անցկացրել է Ֆինլանդիայում, Պարգաս քաղաքում, իսկ ավելի ուշ՝ Տուրկուում, որտեղ իր հոր ծննդավայրն է։ Նա հաճախել է Աբոյի Մայր տաճարի միջնակարգ դպրոց[2]։

Փոքր տարիքից Գուալինգան ականատես է եղել իր ընտանիքի հետապնդմանը՝ խոշոր նավթային ընկերությունների շահերին դեմ լինելու և տեղաբնիկների հողերում շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության համար[1][2]։ Նրա համայնքի մի քանի առաջնորդներ կորցրել են իրենց կյանքը կառավարության և կորպորացիաների դեմ բռնի բախումների արդյունքում։ Նա «Յլե» ( Yle) հեռուստաընկերությանը տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ այդ մշտապես անհանգիստ միջավայրում ստացած իր ակամա դաստիարակությունը նա տեսնում է որպես հնարավորություն[2]։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուալինգան դարձել է Սարայակու բնիկ համայնքի ներկայացուցիչը։ Նրա ակտիվությունը ներառում է իր համայնքի և նավթային ընկերությունների միջև առկա հակասությունների բացահայտումը՝ Էկվադորի տեղական դպրոցներում երիտասարդների շրջանում տեղեկատվություն տարածելը[2]։ Նա նաև ակտիվորեն ներկայացնում է այս ուղերձը միջազգային հանրության առջև՝ հուսալով հասնել քաղաքականություն մշակողներին[3]։

Իր ուղերձում նա բացահայտում է, թե ինչպես են կլիմայական փոփոխություններն ազդել Ամազոնիայի բնիկների վրա։ Նա այդ թվում ներառում է հրդեհների ավելի մեծ տարածվածությունը, ջրհեղեղի հետ կապված հիվանդությունները և ավերածությունները, անապատացումը և լեռնագագաթային սառցադաշտերի ավելի արագ հալվելը, որոնք իր համայնքի տարեց անդամները կլիմայի փոփոխության առաջին ապացույց են համարում։ Գուալինգան պնդում է, որ նրանք տեղեկացել են կլիմայի փոփոխության մասին՝ գիտական ​​հենքի բացակայությունից անկախ։ Գուալինգան հարյուրավոր այլ երիտասարդ բնապահպանների հետ միասին մասնակցել է 2019 թվականի ՄԱԿ-ի Կլիմայի գործողությունների գագաթնաժողովի ժամանակ Նյու Յորք քաղաքում գտնվող ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանի մոտ տեղի ունեցած հանրահավաքին՝ ներկայացնելով «sangre indígena, ni una sola gota más» («բնիկների արյուն, այլևս ոչ մի կաթիլ») գրությամբ ցուցանակ[2][4]։

Հելենա Գուալինգան մասնակցել է Մադրիդում կայացած 2019 թվականի ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողովին (2019 United Nations Climate Change Conferenc COP25)։ Նա հայտնել է իր մտահոգությունն այն մասին, որ Էկվադրի կառավարությունը թույլատրել է բնիկ հողերում նավթի արդյունահանումը։ Նա ասել է. «Մեր երկրի կառավարությունը դեռ շարունակում է մեր տարածքները տրամադրել կլիմայի փոփոխության համար պատասխանատու կորպորացիաներին, ինչը հանցավոր է»։ Նա քննադատել է Էկվադորի կառավարությանը՝ համաժողովի ընթացքում Ամազոնիան պաշտպանելու հարցում շահագրգիռ լինելու փոխարեն՝ Ամազոնի բնիկ կանանց պահանջներիը ճնշելու, որոնք ներկայացվել էին կառավարությանը 2019 թվականին Էկվադորի բողոքի ցույցերի ժամանակ[4]։ Նա նաև իր հիասթափությունն է հայտնել այն բանի համար, որ աշխարհի առաջնորդները բնիկ ժողովուրդների կողմից համաժողովին բերված թեմաները քննարկելու հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում[4]։

2020 թվականի հունվարի 24-ին 150 բնապահպանական ակտիվիստների հետ միասին Հելենա Գուալինգան ստեղծել է «Polluters Out»[5] («Աղտոտողները դուրս») շարժումը[3]։ Շարժման միջնորդագիրն էր․ «Պահանջել, որ ՄԱԿ-ի շրջանակային կլիմայի փոփոխությունների մասին կոնվենցիայի (UNFCCC) գործադիր քարտուղար Պատրիսիա Էսպինոսան, հրաժարվի COP26- ի համար հանածո վառելիքի կորպորացիաների ֆինանսավորումից»[6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Helena Gualinga, la adolescente que desde Ecuador eleva su voz por el clima»։ El Universo (իսպաներեն)։ 2019-12-11։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 December 2019-ին։ Վերցված է 2019-12-12 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 «Helena Sirén Gualinga, 17, taistelee ilmastonmuutosta vastaan Greta Thunbergin taustalla: "Tämä ei ollut valinta, synnyin tämän keskelle"»։ Yle Uutiset (ֆիններեն)։ 11 October 2019։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 November 2019-ին։ Վերցված է 2019-12-12 
  3. 3,0 3,1 Foggin Sophie (2020-01-31)։ «Helena Gualinga is a voice for indigenous communities in the fight against climate change»։ Latin America Reports (en-US)։ Վերցված է 2020-05-06 
  4. 4,0 4,1 4,2 «La adolescente Helena Gualinga, activista del pueblo Sarayaku, arremetió contra el Gobierno de Ecuador en la COP25 de Madrid»։ El Comercio։ 11 December 2019։ Արխիվացված է օրիգինալից 12 December 2019-ին։ Վերցված է 2019-12-12 
  5. «Polluters Out»։ Polluters Out (en-US)։ Վերցված է 2021-03-23 
  6. «Our Petition»։ Polluters Out (en-US)։ Վերցված է 2020-05-06