Հաննա Չապլին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հաննա Չապլին
Hannah Chaplin.jpg
Ծնվել է1865 օգոստոս1
ԾննդավայրԼոնդոն
Մահացել է1928 օգոստոսի 28
Մահվան վայրԳլենդեյլ
ՔաղաքացիությունՄիացյալ Թագավորություն
Մասնագիտությունդերասանուհի, երգչուհի և պարուհի

Հաննա Չապլին, ծննդյան անունը՝ Հաննա Հարիետ Պեդլինգեմ Հիլլ, (անգլ.՝ Hannah Harriet Pedlingham Hill), բեմական անունը՝ Լիլի Հեռլի (1865թ. օգոստոսի 6 - 1928թ. օգոստոսի 28[1]), անգլիացի դերասանուհի, երգչուհի և պարուհի, որը 16 տարեկան հասակից ելույթ է ունեցել բրիտանական համերգասրահներում: Հաննա Չապլինը Չարլի Չապլինի և նրա երկու խորթ եղբայրների՝ դերասան Սիդնեյ Չապլինի և ռեժիսոր Ուիլլեր Դրայդենի մայրն է[2][3]: Հյուծիչ հիվանդության, ենթադրաբար՝ սիֆիլիսի պատճառով նա չի կարողանում շարունակել բեմական կարիերան 1890-ականների կեսերից հետո: 1921 թվականին որդին՝ Չարլին, նրան տեղափոխում է Կալիֆորնիա, որտեղ, Սան Ֆերնանդո Վալիում գտնվող տանն էլ նրան խնամում են մինչև մահը՝ 1928 թվականի օգոստոսը:

Կյանքի վաղ շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաննա Չապլինը ծնվել է 1865 թվականի օգոստոսի 6-ին Լոնդոն, Ուոլվորթի շրջան, Կամդեն Սթրիթ: Նրա հայրը, Չարլզ Ֆրեդերիկ Հիլը, որմնադիրի որդի էր, կոշկակար, հավանաբար իռլանդական ծագում ուներ: Մայրը՝ Մերի Էն Հոջիսը, առևտրային գործակալի դուստր էր, նախկինում ամուսնացած էր եղել ցուցանակ գրողի հետ, որը մահացել էր պատահարից:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

16 տարեկան հասակում Հաննան դերասանուհի դառնալու նպատակով լքում է տունը: Լիլի Լենգթրիից ներշնչված, որը ժամանակի ամենահաջողակ կին կատարողներից մեկն էր, Հաննան ընտրում է Լիլի Հեռլի բեմական կեղծանունը և որպես դերասանուհի և երգչուհի ելույթներով հանդես է գալիս համերգասրահներում[4]: Իռլանդական «Շամաս Օ՛Բրին» ներկայացման մեջ խաղալով նա հրապուրվում է իր խաղընկերոջով՝ Չարլզ Չապլին ավագով: Անդրադառնալով այս ժամանակահատվածին Չարլի Չապլինը հետագայում նկարագրում է մորը որպես «աստվածային արտաքինով օժտված»: Նրան պատմել էին, որ մայրը «նրբաճաշակ էր և գրավիչ, ուներ գերող հմայք»: 1883 թվականին, մոտավորապես 18 տարեկան հասակում նա կապվում է Սիդնեյ Հովկիսի (հավանաբար՝ Սիդնեյ Հովկ) հետ, որը նրան տանում է հարավաֆրիկյան ոսկու արդյունահանման Ուիթուոթերսռանդ շրջան, որտեղ, ըստ հոգեբույժ Սթիվեն Վայսմանի նա հարկադրաբար զբաղվում է մարմնավաճառությամբ («Չապլին.մեկ կյանք» 2008թ.): 1884 թվականին Հովկիսից հղի, նա վերադառնում է Լոնդոն, որտեղ կրկին սկսում է ապրել Չարլզ Չապլինի հետ: 1885 թվականին ծնվում է Սիդնեյը, Հովկիսի որդին: Որդու ծնվելուց շատ չանցած նա վերադառնում է բեմ, ելույթներ ունենալով Ֆրանսիայի հյուսիսային Հավր քաղաքի Ռոյալ Մյուզիք Հոլում: Հաննան ամուսնանում է Չարլզ Չապլինի հետ 1885 թվականի հունիսի 22-ին Ուոլվորթի Ս. Ջոն եկեղեցում[5]: Չնայած 1880-ականների ընթացքում Չարլզի ներկայացումների մասին չափազանց քիչ հիշատակումներին, Հաննա Չապլինը 1985-ին հանդես է գալիս Բրիստոլում, Դուբլինում և 1886-ին Բելֆաստում, Գլազգոյում, Փեկհամում, Աբերդինում և Դանդիում: Մամուլի անդրադարձներում նրան անվանում են «նուրբ և տաղանդավոր արտիստուհի Լիլի Հեռլի, ով Գլազգոյի Գեյթի և Սթար համերգասրահի ամենափայլուն աստղն է, ամեն երեկո չորս կամ հինգ ելույթ է ունենում և կույտերով ծաղիկներ է ստանում»:

Առողջության վատթարացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1887 թվականին Հաննան նորից Լոնդոնում է, որտեղ առաջին անգամ հիշատակվում է նրա առողջական վատ վիճակը: Այդ ժամանակ նա ամուսնու հետ հանդես է գալիս Բաթում, Սոմերսեթ և Անգլիայի հյուսիսի համերգասրահներում: Չնայած իր հիվանդությանը, նա շարունակում է ներկայացումներում հանդես գալ 1888 թվականին ևս: Այդ ժամանակ էր, որ ամուսինը մեծ ճանաչում ձեռք բերեց, մինչդեռ Հաննայի կարիերայում առաջընթացը դադարել էր: 1889 թվականի ապրիլի 15-ին նա ունենում է իր երկրորդ որդուն՝ Չարլզ Սպենսեր Չապլինին, որ այժմ աշխարհին հայտնի է Չարլի Չապլին անվամբ: Հաննայի հարաբերությունները ամուսնու հետ վատթարանում են հավանաբար Չարլզի հարբեցողության կամ 1890 թվականի ամռանը հյուսիսային Ամերիկա նրա կատարած ճանապարհորդության պատճառով: 1890 ականների սկզբին Հաննան կապվում է մեկ ուրիշ երաժիշտ- կատարողի՝ Լեո Դրայդենի հետ, որի հետ խաղացել էր ներկայացումներում: 1892 թվականի օգոստոսի 31-ին ծնվում է նրա երրորդ որդին՝ Ուիլլեր Դրայդենը և մի առ ժամանակ ընտանիքը ապահով ապրում է Սաութվորք, ուեսթ Սքվերում: 1893-ի գարնանը Դրայդենը լքում է նրան՝ որդուն տանելով իր հետ[6]: 1890-ականների սկզբին Հաննան ապրում է քրոջ՝ Քեյթի հետ, որը նույնպես արտիստուհի էր, Քիթի Ֆեյրդեյլ բեմական անվամբ: Քույրերը միասին ապրում են մինչև 1892-ը: Հաննան մի շարք հաջողված երգեր է գրում քրոջ համար որոնց թվում «My Lady Friend» և հատկապես՝ «The Lady Judge» երգը, որը մեծ հաջողություն է վայելում 1893- 1896 թվականներին: Հաննայի հիվանդությունը շարունակ վատանում է և նա սկսում է տառապել սարսափելի գլխացավերից: Նրա վիճակը հատկապես վատթարանում է, երբ մորը ընդունում են Լոնդոնի Կոմսության հոգեբուժարանը, երբ նրա մոտ խելագարության ակնհայտ նշաններ են ի հայտ գալիս, որոնք հավանաբար հարբեցողության հետևանք էին: Որոշ ժամանակ Հաննան միանում է Լոնդոնի Կայսերական Վոդևիլի բալետախմբին, հավանաբար ձայնը մշակելու համար: 1892-1895 թվականների նրա կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի: Այնուհանդերձ, մի գրառում է պահպանվել, որտեղ պարզորոշ նկարագրվում է, թե Ալդերշոթ քաղաքում կայացած մի ներկայացման ժամանակ ինչպես է Հաննան կորցնում իր ձայնը: Որդին՝ Չարլին, որ այդ ժամանակ հինգ տարեկան էր, երգում է մոր փոխարեն: Ի վիճակի չլինելով այլևս բեմի վրա հանդես գալ, Հաննան իր երկու երեխաների ապրուստը հոգում է տանը դերձակություն անելով: Չարլի Չապլինի կենսագրությունից և այլ աղբյուրներից երևում է, որ նա հաճախ է բարձր տրամադրություն ունեցել, երեխաներին զվարճացրել է իր վաղ շրջանի բեմակատարություններով կամ պատմություններ է ներկայացրել մնջախաղի ոճով: Նրա գլխացավերը շարունակվում են և այնքան են լրջանում, որ 1895 թվականի հունիսի 29-ին նրան ընդունում են Լամբերթի հիվանդանոց, որտեղ նա մեկ ամիս անցկացնելուց և դուրս գրվելուց հետո, հետ է ընդունվում մի քանի ամիս անց: Երեխաները ստիպված էին հեռանալ տնից, Չարլին ի վերջո ընկնում է որբանոց: Ըստ Վայսմանի, որը ուսումնասիրել է Հաննա Չապլինի բժշկական գրառումները, Հաննան տառապել է սիֆիլիսից: 1898 թվականի փաստաթղթերը հաստատում են, որ նա հոգեկան կատաղի ցնցումների մեջ է եղել, որը բնորոշ է սիֆիլիս հիվանդության երրորդ փուլին: Նրա վիճակը այնքան է վատթարանում, որ 35 տարեկան հասակում նրան ընդունում են Քեյն Հիլի հոգեբուժարան: Վիճակի կայունացման ընդմիջումների ժամանակ նա երեխաների հետ ապրում էր Քեննինգտոնում, մի էժան սենյակում: Շարունակում էր աշխատել որպես դերձակուհի և նաև որոշ օժանդակություն էր ստանում Չարլիի հորից, մինչև նրա մահը՝ ցիռոզից, 37 տարեկան հասակում: Երկու տարի անց Հաննան դարձյալ ընդունվում է հոգեբուժարան, որտեղ շարունակում է տառապել սիֆիլիսի ծանր նոպաներից՝ զառանցանքներից և մտապատրանքներից: Նրա վիճակը այնքան է վատանում, որ որդին՝ Չարլին «չէր կարողանում նայել նրան»:

Կյանքի մայրամուտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաննայի որդու՝ Չարլիի կարիերան սկսում է զարգանալ, երբ նա 14 տարեկան էր: Նրա խորթ եղնայրը՝ Սիդնեյը օգնում էր նրան աշխատանք գտնել թատերական ընկերությունների միջոցով: Շուտով նրանց վիճակը այնքան է բարելավվում, որ նրանք ի վիճակի են լինում կրկին օգնել իրենց մորը՝ տուն բերելով նրան: Սակայն նրա ժամանակավոր ապաքինումը երկար չի շարունակվում և երբ նրան գտնում են փողոցներում թափառելիս, ստիպված են լինում հետ ուղարկել հիվանդանոց: Մինչև 21 տարեկան դառնալը Չարլին արդեն բավականաչափ վաստակում էր իր ներկայացումներից և կարողանում է ճանապարհորդել Միացյալ Նահանգներ, որտեղ, մինչև 1921 թվականը նրա կարիերան սկսում է ծաղկել: Իսկ մոր առողջությունը վատթարանալով վերածվում է թուլամտության: Հուսահատված Չարլին մորը տեղափոխում է Հոլիվուդ, որտեղ այդ ժամանակ ապրում էր Սիդնեյի և մյուս խորթ եղբոր՝ Ուիլլեր Դրայդենի հետ: Այնտեղ որդիները Հաննա Չապլինի համար նոր տուն են գտնում Կալիֆորնիա նահանգի Սան Ֆերնանդո Վալիում, տեղավորում նրան այնտեղ և ապահովում շուրջօրյա խնամքով: Յոթ տարի անց՝ 1928 թվականի օգոստոսի 28-ին, Կալիֆորնիայի Գլենդեյլ քաղաքի մի հիվանդանոցում Հաննան մահանում է: Չարլին նրա կողքին էր[3][7]: Նա թաղված է Հոլիվուդի Ֆորևեր գերեզմանոցում[2][8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Hannah Harriet Pedlingham Chaplin»։ Geni։ Վերցված է 7 June 2016 
  2. 2,0 2,1 «Charlie’s Mother: Hannah Chaplin»։ Charlie Chaplin – Official Website։ Վերցված է 7 June 2016 
  3. 3,0 3,1 Weissman Stephen (13 December 2013)։ Chaplin: A Life։ Skyhorse Publishing Company, Incorporated։ էջեր 14–։ ISBN 978-1-62872-185-0 
  4. Anthony Barry, Chaplin Michael (2012)։ Chaplin's Music Hall: The Chaplins and Their Circle in the Limelight։ I.B.Tauris։ էջեր 30–։ ISBN 978-1-78076-314-9 
  5. Roberts, Glenys (7 December 2009)։ «Revealed: The dark secrets about Charlie Chaplin's mother that fired his genius»։ Daily Mail։ Վերցված է 7 June 2016 
  6. Milton Joyce (2014)։ Tramp: The Life of Charlie Chaplin։ Open Road Media։ էջեր 10–։ ISBN 978-1-4976-5916-2 
  7. Bailey, Stanley (29 August 1928)։ «Death Takes Mrs. Chaplin»։ The Pittsburgh Press։ Վերցված է 8 June 2016 
  8. «Life Stories – Hannah Chaplin»։ Hollywood Forever Cemetery։ Վերցված է 11 June 2016