Կրոնբորգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Կրոնբորգ
(դան․՝ Kronborg Slot)
Helsingoer Kronborg Castle.jpg
Տեսակ ամրոց, դղյակ, պալատ և թանգարան
Վարչական միավոր Helsingør Municipality
Երկիր Դանիա
Կառուցված 1420 թվական
Կայք kronborg.dk
Կոորդինատներ: 56°2′19.000000099609″ հս․ լ. 12°37′19.000000098403″ ավ. ե. / 56.03861111113877769° հս․. լ. 12.62194444447177943° ավ. ե. / 56.03861111113877769; 12.62194444447177943
Կրոնբորգը գտնվում է Դանիաում
Կրոնբորգ
Kronborg Castle Վիքիպահեստում

Կրոնբորգ, ամրոց Դանիայում, Հելսինգյոր քաղաքի մոտ, Զելանդիա կղզու հյուսիսարևելյան ծայրում: Այդ տեղում, Դանիայի և Շվեյցարիայի միջև Էրեսուն նեղուցի լայնությունը կազմում է 4 կմ, ինչն ամրոցին երկար ժամանակ տալիս էր ռազմավարական նշանակություն: 2000 թվականի նոյեմբերի 30-ին Կրոնբորգը մտցվեց ՅՈՒՆԵՍԿՈՀամաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցուցակ, որպես Հյուսիսային Եվրոպայում Վերածննդի դարաշրջանի ամենանշանակալի ամրոցներից մեկը[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ ներկայիս ամրոցի հայտնվելը նրա տեղում գտնվում էր Կրոգեն ամրոցը: 1420-ական թվականներին այն կառուցել էր թագավոր Էրիկ Պոմերանցին: Ամրոցը թույլ էր տալիս Բալթիկ ծովը լքող նավերից տուրքեր հավաքել: Այն ժամանակ ամրոցը կազմված էր մի քանի որմափակ շենքերից:

Իր ներկայիս Կրոնբորգ անվանումը ստացել է 1585 թվականին, երբ Ֆրեդերիկ 2-րդ թագավորը վերակառուցեց ամրոցը՝ այն դարձնելով Վերածննդի դարաշրջանի եվրոպական ամենափառահեղ ամրոցներից մեկը:

1625 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Կրոնբորգը գրեթե ամբողջովին այրվում է, կանգուն է մնում միայն մատուռը: Ամրոցի արտաքին տեսքը 1639 թվականին վերականգնում է Քրիստիան 4-րդ թագավորը, սակայն ներքին հարդարանքը չի հաջողվում վերստեղծել ամբողջությամբ:

1658 թվականին Կրոնբորգ ամրոցը Կարլ Գուստավ Վրանգելի առաջնորդությամբ գրավում են շվեդական զորքերը: Երբ ամրոցը կրկին վերադառնում է Դանիայի տիրապետությանը, որոշվում է էապես ամրացնել նրա ցամաքային մատույցները, այդ պատճառով 1688-1691 թվականներին ամրոցի մոտ կառուցվում է ամրաբուրգ:

KronborgCastle HCS.jpg

18-րդ դարից սկսած թագավորական ընտանիքն ամրոցն ավելի հազվադեպ է օգտագործում: 1739 թվականից մինչև 19-րդ դարի կեսերը Կրոնբորգը ռազմական գործառույթների շարքում կատարում է բանտի դեր: Ձերբակալվածները հսկվում էին կայազորի զինվորների կողմից և կատարում էին ամրաշինության աշխատանքներ: Չնչին հանցանքների համար դատապարտվածներից մի քանիսին թույլատրվում էր աշխատել ամրոցի պատերից դուրս:Ներկայումս ամրոցի ստորգետնյա բանտախցերը բաց են զբոսաշրջիների այցելությունների համար:

Կրոնբորգ ամրոցի ամենահայտնի բանտարկյալը Գեորգ 3-ի քույր և Քրիստիան 7-րդի կին Կարոլինա-Մաթիլդա Ուելսցին էր. նա ազատազրկության մեջ մնացել է երեք ամիս 1772 թվականի հունվարի 17-ից մինչև ապրիլի 30-ը:

1785-ից մինչև 1924 թվականը Կրոնբորգն ամբորղջությամբ գտնվում էր դանիական զինվորականների կառավարման ներքո: Վերջին զինվորը ամրոցը լքել է միայն 1991 թվականին, երբ կազմացրվում է էլսինորյան կայազորը, որը գոյություն ուներ 1425 թվականից:

Կրոնբորգ ամրոցի երկու արքայազներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրոնբորգ ամրոցը հայտնի է «Էլսինոր» անվամբ, որպես Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» պիեսի գործողության տեղ: Առաջին անգամ հենց ամրոցում պիեսը բեմադրվել է 1816 թվականին դրամատուրգի մահվան 200-ամյակին, իսկ բեմադրության դերեը կատարում էին կայազորի զինվորները: Այդ ժամանակվանից ամրոցում կանոնավոր կատարվում է ամենահայտնի դանիացի արքայազնի մասին պիեսը:

Մյուս լեգենդար դանիացի արքայազնը՝ Հոլգեր Դանիացին, ըստ ավանդության քնած Կրոնբերգ ամրոցի նկուղների խորքերում ինչ-որ տեղ և երբ Դանիային վտանգ սպառնա, պատրաստ է ցանկացած պահի արթնանալ, որպեսզի պաշտպանի հայրենի հողը թշնամուց:

Կրոնբորգն այսօր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս Կրոնբորգ ամրոցը հանդիսանում է Դանիայի տուրիստական խոշոր կենտրոն: Ամեն տարի այն այցելում են մոտ 200 հազար մարդ[2]: Զբոսաշրջիկների համար բաց են ամրոցի ամրությւոնները, բազմաթիվ սենյակներ և դահլիճներ, թագավորական ննջարանները, ստորգետնյա բանտախցերը, մատուռը: 2010 թվականին այցելությունների համար բացվեց նաև Վառոդի տունը[3]:

1915 թվականին ամրոցում տեղակայվում է դանիական նավատորմի Վերածննդից մինչ մեր օրերը պատմությունը ներկայացնող Դանիական ծովային թանգարանը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]