Կոլա Իդրոմենո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոլա Իդրոմենո
Kole Idromeno Self-portrait.jpg
Ի ծնեալբ․՝ Kolë Idromeno
Ծնվել էօգոստոսի 15, 1860(1860-08-15)
ԾննդավայրՇկոդեր, Ալբանիա
Վախճանվել էդեկտեմբերի 12, 1939(1939-12-12) (79 տարեկանում)
Մահվան վայրՇկոդեր, Ալբանիա
Ազգությունալբանացի
ՔաղաքացիությունFlag of Albania.svg Ալբանիա
Մասնագիտությունլուսանկարիչ, քանդակագործ, ճարտարագետ, ճարտարապետ, նկարիչ և երաժիշտ
Ժանրդիմապատկեր
Kolë Idromeno Վիքիպահեստում

Կոլա Իդրոմենո[Նշում 1] (ալբ․՝ Kolë Idromeno / Կոլ Իդրոմենո ալբ․՝ Kol Idromeno, օգոստոսի 15, 1860(1860-08-15), Շկոդեր, Ալբանիա - դեկտեմբերի 12, 1939(1939-12-12), Շկոդեր, Ալբանիա), ալբանացի նկարիչ, բնանկարիչ, ճարտարապետ, բեմանկարիչ, քանդակագործ, լուսանկարիչ, գծանկարիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոլա Իդրոմենոն ծնվել է 1860 թվականի օգոստոսի 15-ին Շկոդերում (Օսմանյան կայսրության եվրոպական մասում, այժմ` Հյուսիսարևմտյան Ալբանիա)[Նշում 2]: Նրա պապը` Անդրեա Իդրոմենոն, եղել է գեղանկարիչ և աստվածաբանության դոկտոր, իսկ հայրը Արսեն Իդրոմենոն կահույքի դիզայներ և նույնպես գեղանկարիչ[1]:

Գեղանկարիչ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարչի քրոջ դիմանկարը
(նկարը հայտնի է նաև որպես «Ալբանական Մոնա Լիզա»), 1883. կտավ/յուղաներկ 75 × 60 սմ
Շկոդերի տեսքը 1910 թվականին, փոստային բացիկ (նկարը` Կոլա Իդրոմենոյի)

1871 թվականից մինչև 1875 թվականին պատանին մասնավոր դասեր է ստացել շկոդերցի նկարիչ և լուսանկարիչ իտալացի էմիգրանտ Պետրո Մարուբիի (1834-1903) ստուդիայում: 1875 թվականին Կոլան հաղթել է Վենետիկի գեղարվեստի ակադեմիայում սովորելու համար հայտարարված մրցույթում: Վենետիկում Իդրոմենոն ծանոթացել է ճարտարապետության, գեղանկարչության և քանդակագործության գլուխգործոցների հետ, որոնցում միախառնված էին բյուզանդական և գոթական միջնադարի, Ռենեսանսի և Բարոկկոյի ավանդույթները: 1878 թվականին վերադարձել է Շկոդեր և ակտիվորեն մասնակցել քաղաքի մշակութային և հայրենասիրական շարժմանը:

Կոլա Իդրոմենո հետիոտնային փողոցը (Rruga Kolë Idromeno) Շկոդերում

1883 թվականին Իդրոմենոն ստեղծել է քրոջ` Տոնայի դիմանկարը, որը դարձել է գեղանկարչի ամենամեծ ձեռքբերումներից մեկը և համարվել ալբանական ազգային արվեստի Վերածննդի ժամանակաշրջանի առաջին հոգեբանական դիմանկարը[2]: Բնորդուհին հագել է սկուտարցի աղջկա ավանդական տարազ, որը ընդգծում է նրա ամոթխածությունը և հոգեկան մաքրությունը[Նշում 3]: Կոլա Իդրոմենոյին համարում են 19-20-րդ դարերի ալբանական ռեալիստական գեղանկարչության հիմնադիրը[3]:

Ճարտարապետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իդրոմենոն որքան որ լայնորեն հայտնի է որպես գեղանկարիչ, այնքան էլ քիչ հայտնի է որպես ճարտարապետ: 20-րդ դարի առաջին տարիներին շինարարական նախագծերի նրա պատվերները մասնակիորեն պահպանվել են արխիվում: Մասնագետները ենթադրում են, որ նա կյանքի վերջին տարիներին Շկոդերում կառուցվող շինությունների համար մշակել է ավելի քան 100 նախագիծ[4]: 2013 թվականին կայացած ցուցահանդեսում ցուցադրվել են հեղինակի կողմից կատարված նկարչական էսքիզների 50 լուսանկարների պատճեններ և 25 հեղինակային լուսանկարներ, որոնք մամնավորում են մինչև 1939 թվականը իրականացված նախագծեր:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շկոդերում գոյություն ունի Կոլա Իդրոմենոյի հետիոտնային փողոց, որտեղ պահպանվել են 20-րդ դարի սկզբի վավերական պատկերներ[1][2][3]:

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Албанская [ ë ] читается в конце слова как а / я (տես ալբաներենի այբուբեն)
  2. Вторая половина XIX века в Оттоманской империи совпала с эпохой её упадка (см. Танзимат); технический прогресс в странах Европы выявил бесперспективность жизненного уклада, насаждаемого в европейских владениях Порты, и обеспечил широкое национально-освободительное движение на Балканах вообще, и в Албании, в частности. Одновременно растёт интерес к культурной идентичности албанцев, укрепляются светские формы искусства
  3. Скутари — другое звучание названия города и округа Шкодер, закреплённое в названии административной единицы Османской империи конца XIX-го — начала XX века Скутари (вилайет).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Frashëri Gjergj.։ «Idromeno, Kol (1860 - 1939), painter, architect, sculptor, photographer» (անգլերեն)։ Grove Art Online։ Վերցված է 2015-06-20 
  2. Halilaj Valbona.։ «Un artista sconosciuto: Kolë Idromeno» (it; sq)։ Tili.it : ALBATROS։ Վերցված է 2015-06-20 
  3. «Kole Idromeno : Biography (Figurative art / Painting)» (անգլերեն)։ Mezuraj Museum։ Վերցված է 2015-06-20 
  4. Видео, 1 мин. 30 с.: Кола Идромено, неизвестный архитектор: «I Panjohuri arkitekt Kolë Idromeno - News, Lajme» (ալբաներեն)։ VizionPlusTV։ Վերցված է 2015-06-20 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]