Կեցության անտանելի թեթևությունը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կեցության անտանելի թեթևությունը
Nesnesitelná lehkost bytí
Կեցության անտանելի թեթևությունը.jpg
ֆրանսիական առաջին հրատարակության շապիկը
ՀեղինակՄիլան Կունդերա
Տեսակգիրք
Ժանրփիլիսոփայական վեպ
Բնօրինակ լեզուՉեխերեն
Կերպար(ներ)Tereza, Sabina և Tomáš
Հրատարակումներ կամ թարգմանություններ1984 (ֆրանսերեն),
1985 (չեխերեն)
ԵրկիրFlag of France.svg Ֆրանսիա
ՀրատարակիչԳալլիմար
Հրատարակման տարեթիվ1984
ՎիքիքաղվածքԿեցության անտանելի թեթևությունը

Կեցության անտանելի թեթևությունը (չեխ․՝ Nesnesitelná lehkost bytí), Միլան Կունդերայի վեպը, որը գրվել է 1982 թվականին և առաջին անգամ հրատարակվել 1984 թվականին Կանադայում: Գործողությունները տեղի են ունենում Պրահայում 1968 թվականին:

Համաձայն Միլան Կունդերայի՝ կեցությունը լեցուն է անտանելի թեթևությամբ, այդ իսկ պատճառով մեզնից յուրաքանչյուրը ապրում է միայն մեկ անգամ` «Einmal ist Keinmal» (գերմաներենից՝ «մենակ անգամ, նույնն է թե երբեք», այսինքն «այն, ինչ տեղի է ունեցել մեկ անգամ, կարող էր երբեք տեղի չունենալ», «մեկ անգամը հաշվի մեջ չէ»): Նշանակում է, որ յուրաքանչյուր կյանք իր մեջ կրում է հանելուկային պատահականություն, մեր ոչ մի գործողություն չի կարող լիովին կանխորոշել մեր ապագան: Ցանկացած ընտրություն բեռնված չի հետևանքներով, այդ իսկ պատճառով կարևոր չէ: Միևնույն ժամանակ մեր գործողությունները դառնում են անտանելի, եթե մշտապես մտածում ես նրանց հետևանքների մասին, այդ իսկ պատճառով կյանքը կարող է բնութագրվել իբրև «կեցության անտանելի թեթևություն»:

Որոշ քննադատներ այս վեպը համարում են պոստմոդեռնիզմի դրսևորում:

Չեխերենով այս վեպը առաջին անգամ լույս տեսավ 1985 թվականին «68 հրատարակիչներ» հրատարակչատանը (Տորոնտո): Երկրորդ անգամ նույն լեզվով այն հրատարակվեց 2006 թվականի հոկտեմբերին Բռնոյում (ՉեխիաԹավշյա հեղափոխությունից 17 տարի անց (մինչ այդ Կունդերան չէր ընդունում այն):

Գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թոմաշ, փորձառու վիրաբույժ և ինտելեկտուալ: Թոմաշը կանանց մեծ սիրահար է: Նա ապրում է հանուն իր աշխատանքի: Թոմաշի համար սեքսը և սերը մարդու կյանքի տարբեր ոլորտներ են. նա շատ արագ է ֆիզիկական հարաբերությունների մեջ մտնում բազմաթիվ կանանց հետ, սակայն սիրում է միայն իր կնոջը՝ Թերեզային: Մեկը մյուսին բացարձակ չի խանգարում՝ ըստ իրեն: Կանանց հետ ունեցած ինտիմ հանդիպումներն անհրաժեշտ են վերջիններիս բնույթը հասկանալու համար, որն էլ հայտնվում է միայն ֆիզիկական մտերմության ժամանակ: Սկզբնական շրջանում նա Թերեզային ընկալում է իբրև անպաշտպան երեխա, որին հոգ տանելու բեռը դրված է իր ուսերին: Չեխիայում խորհրդային ներխուժումներից հետո նրանք տեղափոխվում են Ցյուրիխ, որտեղ նա կրկին վարում է ազատ կյանք: Թերեզան, իրեն թույլ և միայնակ զգալով, շան հետ վերադառնում է Պրահա: Թոմաշը հանկարծակի հասկանում է, որ ցանկանում է լինել միայն նրա հետ, և ուղևորվում է հայրենիք՝ Թերեզայի հետևից: Հոգնելով Պրահայում տիրող կոմունիստական բռնաճնշումներից, նա և Թերեզան տեղափոխվում են գյուղ: Նրա տարվելը՝ կանանցով և աշխատանքով անցնում է, և նրանք շատ երջանիկ են զգում միմյանց հետ: Նրա որդին հրամայում է Թոմաշի տապանաքարին գրել Նա ցանկանում էր Տիրոջ Արքայությունը երկրի վրա:
  • Թերեզա, Թոմաշի երիտասարդ կինը: Զբաղվելով լուսանկարչությամբ՝ նա ամբողջովին ներգրավվում է սովետական զորքերի Պրահա մտնելը և նրա հետևանքները լուսաբանելով՝ ռիսկի տակ դնելով սեփական կյանքը: Թերեզան Թոմաշին մեղադրում է անհավատարմության համար, չնայած այն նրան ցավ է պատճառում: Նա ավելի շատ այն համարում է սեփական թուլության արդյունք: Թերեզան մարդու մարմինն ընկալում է իրբև գարշելի և խայտառակ երևույթ: Ամբողջ գրքի ընթացքում նա վախենում է դառնալ Թոմաշի կանանց հավաքածուի «մարմիններից» մեկը: Այն ամենից հետո, երբ Թոմաշն ու Թերեզան գնում են գյուղ, նա տրվում է գյուղական կյանքին և ընթերցելուն: Նա սկսում է հասկանալ սեփական հոգին և կենդանիների նկատմամբ սերը սկսում է ընկալել իբրև դրախտը հասկանլու միջոց, որը վաղուց լքվել է Ադամի ու Եվայի կողմից: Թերեզան սկսում է ավելի ու ավելի հեռանալ մարդկանցից:
  • Սաբինա, Թոմաշի ընկերուհին և սիրուհին: Սաբինայի ողջ կյանքում կան թեթևության ծայրահեղ դրսևորումներ. նա վայելում է իր ազատությունը և դավաճանում մեկը մյուսի հետևից: Նա չի ընդունում ոչ մի արգելք, որը փաթաթված էր իր ընտանիքի և կոմունիստական կուսակցության վզին: Իր բողոքը նա ներկայանցում է նկարներում:
  • Ֆրանց, Սաբինայի սիրեկանը: Նա սիրահարված է Սաբինային, որը իրեն համարում է ազատական և ռոմանտիկ-տրագիկ չեխ այլախոհ: Բարի մարդ է, որը ունակ է տառապելու: Իր ամբողջ կյանքի ընթացքում նա փորձում է հավատարիմ մնալ մոր հիշատակին, իսկ Սաբինային հանդիպելուց հետո՝ նաև նրան: Նրան խանգարում է այն, որ ստիպված է իր ու Սաբինայի հարաբերությունները թաքցնել կնոջից և դստրիկից: Նա փնտրում է ազատություն և թեթևություն, և այս փնտրտուքը մի անգամ ստիպում է նրան մասնակցել Թայլանդում ընթացող բողոքի ցույցին: Բանգկոկում ավազակային հարձակման ժամանակ ստանում է մահացու վերք:
  • Կարենին, Թոմաշի և Թերեզայի շունը:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]