Իրատի (գետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իրատի
Watershed of the Irati-fr.png
Բնութագիր
Երկարություն83,8
Ավազանի մակերես522,28 կմ²
Ջրի ծախս34±0,001 մ³/վ
Ջրահոսք
ԱկունքՈւրբելցա, Ուրչուրիա
ԳետաբերանԱրագոն
 · Գետաբերանի տեղակայումՍանգուեզ
 · Բարձրություն395 մ
 · Կոորդինատներ
Տեղակայում
Հոսող հոսքերIratiko?
ԵրկիրԻսպանիա
ՋրահավաքԱրագոն-Էբրո-Միջերկրական ծով

Իրատի[1](իսպ.՝ Irati, բասկ.՝ Iratiko erreka), գետ, Արագոնի ձախ վտակը[2]։ Գտնվում է Իսպանիայի հյուսիսում, Նավառա ինքնավար համայնքում, Գետի վրա կառուցվել են մի քանի ջրամբարներ, որոնցից ամենամեծը Իտոիսն է[3]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Foz lumbier.jpg

Իրատին սկիզբ է առնում համանուն անտառում, երկու գետերի՝ Ուրբելցայի Ուրչուրիայի միաձուլումից: Ապա գետը բարձրանում է Իրաբիյա ջրամբարի միջով, որը կառուցվել է 1922 թվականին, և հոսում է Աունյամենդի շրջանով, Վալե դե Աեսկոա և Օրոս Բետելու հովիտներով: Ապա նրան են միանում Ուրոբի և Էրրո վտակները և Իրատին լցվում է Իտոիս ջրամբար: Միանալով Սալարաս և Արետու վտակներին գետն անցնում է Ֆոս դե Լումբեր կիրճի միջով և թափվում Արագոն[4] Սանգուեսա քաղաքի մոտ:

Իրատիի երկարությունը 83,8 կմ է, ջրհավաք ավազանի տարածքը, 522.28 կմ քառ․ [5]: Ուրբելցիի սկզբնաղբյուրից Իրատիի երկարությունը 88[4][6] կիլոմետր է: Ծովի մակարդակից առավելագույն բարձրությունը 2021 մ է, իսկ նվազագույնը` 395 մ[4]:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգա և Իրատի գետերը համարվում են Նավառայի ամենամեծ գետերը: Իրատիի ջրերի լավ վիճակը, ինչպես նաև հարուստ բուսականությունը, դարձնում են հարուստ ձկնորսատեղ, որը գտնվում է տեղական նշանակության տարածքների պահպանման կանոնների հայտարարագրման մեջ[6]: Հանրահայտ գրող Էռնեստ Հեմինգուեյը սիրում էր հանգստանալ և ձկնորսությամբ զվաղվել Իրատիի ափերին[7], այդ մասին նաև նկարագրել է իր Ֆիեստա վեպում[8] :

Իրատին ակտիվորեն շահագործվել է (և շահագործվում է) հիդրոէլեկտրակայաններում, հատկապես 1911 թվականին «Irati S. A.» ընկերության բացումից հետո: Ընկերության անունով է կոչվել նաև Պամպլոնա-Սանգուեսա երկաթագիծը, որն անցնում է Լանգի կիրճով (թունելներն այժմ լքված են և զբոսաշրջային երթուղիներ են[9]) (ճանապարհը օգտագործվել է Իրատիի սղոցարանը Լեոնիդա քաղաքում և ուևորափոխադրումներով կապելու համար)[10]: Բացի այդ, գետը դեռևս օգտագործվում է բազմաթիվ ձեռնարկությունների՝ հանքաքարերի, դարբնոցների, անտառահատման, թղթի գործարանների կողմից[6]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Правила ударения // Инструкция по русской передаче географических названий стран испанского языкаСост. И. П. Литвин; Ред. К. Т. Бойко. — М., 1975. — С. 22—23. — 1000 экз.
  2. «Арагон, река»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  3. «Convenio de Colaboración Entre el Ministerio de Medio Ambiente y el Colegio Oficial de Geólogos para la Realización de Estudios Sobre la Pressa de Itoiz» (PDF) (իսպաներեն)։ ICOG[es]։ 2005-12։ Վերցված է 2018-08-07 
  4. 4,0 4,1 4,2 «Irati, Río» (իսպաներեն)։ Gran Enciclopedia de Navarra։ Վերցված է 2018-08-08 
  5. IRATI // ESTACIONES DE AFORO: datos del río completo y estaciones de aforo ceh-flumen64.cedex.es. — ANUARIO DE AFOROS 2014—2015. ESTACIONES DE AFORO: Datos de estación foronómica. Проверено 2 сентября 2018. Архивировано 2 сентября 2018 года.
  6. 6,0 6,1 6,2 «Irati: el río que forma parte de las vidas de los habitantes de estos pueblos.» (իսպաներեն)։ Irati Aritza / Robledales con historia։ Վերցված է 2018-08-07 
  7. Dearborn М[en]. Ernest Hemingway: A Biography. — Knopf Doubleday Publishing Group, 2017. — P. 167, 175, 188. — 752 p. — ISBN 1101947985
  8. «Fly Fishing in Spain: Navarra, Rio Irati» (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-08-08 
  9. «Vía Verde de la Foz de Lumbier» (իսպաներեն)։ Turismo de Navarra։ 2005-12։ Վերցված է 2018-08-07 
  10. «Ferrocarril del Irati — de Pamplona a Sangüesa y ramal a Aoiz» (իսպաներեն)։ Ferrocarriles de España։ 2012-05-05։ Վերցված է 2018-08-07 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]