Ժավարի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ժավարի
Բնութագիր
Երկարություն1056 կմ
Ավազանի մակերես90 000 կմ²
Ջրի ծախս2463 ± 0,001 մ³/վ
Գետաբերանի տեղակայումԱմազոն
Կոորդինատներ
Հոսող հոսքերCuruçá River?, Ituí River?, Gálvez River? և Yavari-Mirin River?
ԵրկրամասԼորետո և Ամազոնաս
ՋրահավաքԱմազոնի դաշտավայր

Ժավարի[1][2] (Պերուում՝ Յավարի[2]; իսպ.՝ Río Yavarí; պորտ.՝ Rio Javari, Javary[3]), գետ Հարավային Ամերիկայում։ Ամազոնի աջ վտակներից է[1]։

Բրազիլիայի տարածքում հոսում է Ամազոնասնահանգի հյուսիսարևմտյան մասով[4], Պերուում՝ Լորետո կոչվող տարածաշրջանով[3]։ Երկարությունը 1056 կիլոմետր է։ Ակունքը գտնվում է Պերուում[5]։ Ջրահավաք ավազանի մակերեսը 91 հազար քառակուսի կիլոմետր է, ջրի միջին տարեկան ծախսը՝ 4260 մ³/վրկ.[1][6] [7]:

Սկիզբ առնելով Պերուական Անդերից (Լա Մոնտանիայից) նշանակալի չափով (ավելի քան 800 կիլոմետր), բացի վերին հոսանքից, ծառայում է որպես սահմանագիծ Պերուի և Բրազիլիայի միջև[1][8]։

Նավարկելի է գետի 500 կիլոմետրը[1], իսկ անձրևների շրջանում՝ հունվարից մայիս ընկած ժամանակամիջոցում, ավելի մեծ չափով; Ջրի մակարդակն առանձնապես բարձրանում է դեկտեմբեր-ապրիլ ամիսներին[1]։

1930 թվականի օգոստոսի 13-ին Ժավարիի ավազանում տեղի է ունեցել բավականին մեծ երկնաքարի բախում Երկրի մակերևույթի հետ. երևույթն ստացել է Բրազիլական Տունգուսկա անվանումը։

Ջրագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գծապատկերով ներկայացված են Ժավարի գետի ջրի միջին ամսական ծախսի ցուցանիշները, որ արձանագրվել են 1980–1993 թվականներին Էստիրաո դե Ռեպոուսո ջրագրական կայանում, մ³/վրկ.:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Жавари́ // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  2. 2,0 2,1 Կաղապար:Словарь географических названий зарубежных стран
  3. 3,0 3,1 Կաղապար:Британника онлайн
  4. Կաղապար:Карты государств
  5. Жавари́ // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  6. «Middle Amazon» 
  7. «PLANO ESTADUAL DE RECURSOS HÍDRICOS DO AMAZONAS, (PERH/AM) - RT 03 - DIAGNÓSTICO, PROGNÓSTICO E CENÁRIOS FUTUROS DO RECURSOS HÍDRICOS DO ESTADO - TOMO III»։ Jan 2019։ Արխիվացված է օրիգինալից 2021 թ․ մայիսի 6-ին։ Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 3 
  8. The Nation 50։ 1890 https://books.google.com/books?id=AYvlAAAAMAAJ&dq=Javary++river+-%22is+a+1184+km+tributary+of+the+Amazon+that+forms+the+boundary+between+Brazil+and+Peru%22+-necktie+-wikipedia+-facebook+-horse+-LinkedIn+-myspace+-%22bow+tie%22+-%22supposed+to+be+navigable+by+canoe+for+900%22&pg=PA334 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]