Թելուկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թելուկ
թալ, թախտիկ
Թելուկ սպիտակ (Chenopodium album)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Ենթաթագավորություն Ծաղկավորներ
Տիպ Երկշաքիլավորներ
Ենթատիպ Թելուկածաղկավորներ
Դաս Թելուկազգիներ
Կարգ Թելուկ
Ցեղ Թելուկ
Լատիներեն անվանում
Chenopodium
L., 1753
Հոմանիշներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում





Թելուկ (լատ.՝ Chenopodium), թալ, թախտիկ, թելուկազգիների ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, երբեմն՝ կիսաթփերի, թփերի ցեղ։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում։ Աճում է գետերի, գետակների, առվակների խճոտափերին, ճամփեզրերին, աղբոտում է ցանքերը, խաղողի ու պտղատու ծառերի այգիները։

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցողունը գլանաձև է, ողորկ, ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ 15-120 սմ տերևները հերթադիր են, հարթ, ատամնաեզր, երկարավուն, բութ, գոգավոր և այլն՝ պատված ալրանման փառով։ Ծաղկաբույլը հասկանման կամ հուրանանման է, ծաղիկները՝ մանր, սպիտակ կամ կանաչադեղնավուն։ Ծաղկում է հունիս-հոկտեմբերին։ Պտուղը ոսպանման է, սերմերը՝ գորշ, մանր, կլոր։

Թելուկը բժշկության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են սապոնիններ, ալկալոիդներ, եթերայուղեր, վիտամիններ C, E, կարոտին (A-նախավիտամին) և այլն։ Պատրաստուկներն օգտագործում են ուռուցքների, ստամոքսաղիքային հիվանդությունների դեպքերում։ Որոշ տեսակներ ուտելի են։ Միջատասպան է։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի է մոտ 160 տեսակ,[1]. ՀՀ-ում՝ 12 տեսակ՝ Թելուկ հոտավետ (Ch. botrys), Թելուկ բազմատերև (Ch.foliosum), Թելուկ սպիտակ կամ սովորական (Ch.album), Թելուկ թխակապույտ (Ch.glaucum), Թելուկ գարշահոտ (Ch.vulvaria), Թելուկ տափաստանային (Ch. murale) և այլն։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսակների ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png