Սապոնիններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Սապոնիններ (լատ.՝ sapo (saponis) — օճառ), բուսական գլիկոզիդների խմբի բարդ օրգանական, ոչ ազոտային միացություններ։ Թթվային կամ ֆերմենտային հիդրոլիզի ժամանակ ճեղքվում են միաշաքարների (մեկ կամ մի քանի մոլեկուլ) և ոչ ածխաջրային մասի՝ ագլիկոնի (սապոգենին)։ Կարող են պարունակել նաև ուրոնաթթուներ։ Սապոնիններ պարունակվում են գլխավորապես բույսերում (վարդազգիներ, մեխակազգիներ) և որոշ ծովային կենդանիների (ծովաստղեր, հոլոթուրիաներ) օրգանիզմներում։ Օճառների նման առաջացնում են հեշտ փրփրող կոլոիդ լուծույթներ։ Ունեն սուր, դառը համ։ Կիրառվում են որպես էժան հումք ստերոիդ հորմոնների ստացման համար, օգտագործվում են կրակմարիչներում, փրփրուն խմիչքների արտադրության մեջ և այլն։ Սապոնիններ պարունակող տարբեր բույսերի պատրաստուկները բժշկության մեջ կիրառվում են որպես միզամուղ, խորխաբեր և այլ դեղամիջոցներ։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 185 CC-BY-SA-icon-80x15.png