Թանասիս Ապարտիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թանասիս Ապարտիս
հուն․՝ Θανάσης Απάρτης[1]
Athanase apartis par josette bournet.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 24, 1899(1899-10-24)[2][3][4]
ԾննդավայրԻզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն[2][1]
Մահացել էապրիլի 1, 1972(1972-04-01)[3] (72 տարեկան)
Վախճանի վայրըԱթենք, Հունաստան[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Greece (1822-1978).svg Հունաստան[1]
ԿրթությունԳրանդ Շոմեր ակադեմիա, Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց[2] և Ժյուլիանի ակադեմիա (1921)[1]
ՈւսուցիչԷմիլ Անտուան Բուրդել[2]
Մասնագիտությունքանդակագործ
ազդվել էԷմիլ Անտուան Բուրդել[1]
ԱշխատավայրԱթենքի գեղարվեստի դպրոց[2] և Doxiadis School?[1]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ

Թանասիս Ապարտիս (հուն․՝ Θανάσης Απάρτης, հոկտեմբերի 24, 1899(1899-10-24)[2][3][4], Իզմիր, Զմյուռնիայի սանջակ, Այդինի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն[2][1] - ապրիլի 1, 1972(1972-04-01)[3], Աթենք, Հունաստան[1]), 20-րդ դարի հույն քանդակագործ, Հունաստանում։ Հունաստանում է գտնվում նրա կերտած Օգյուստ Ռոդենի քանդակը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանասիս Ապարտիսը ծնվել է 1899 թվականի հոկտեմբերի 24-ին փոքրասիական Զմյուռնիա քաղաքում։ Զմյուռնիայի մեծ հրդեհից հետո Ապարտիսի ընտանիքը հազարավոր հույն փախստականների հետ միասին հաստատվեցին Աթենքում։ Փոքր տարիքում Ապարտիսը գնում է Փարիզ, որտեղ Ելենա Վենիզելի ֆինասնական աջակցությամբ սկսել է սովորել Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում (Փարիզ)՝ (Ecole Superiere des Beaux Arts) քանդակագործ Bouchard-ի մոտ։

Այնուհետև նա նախընտրեց կատարելագործել իր հմտությունները Ժյուլիանի ակադեմիայում (Académie Julian) և Գրանդ Շոմեր ակադեմիայում (Académie de la Grande Chaumière), քադակագործներ Պոլ Լանդովսկիի և Էմիլ Անտուան Բուրդելի (Antoine Bourdelle) մոտ, ովքեր մեծ ազդեցություն են ունեցել Ապարտիսի արվեստ վրա։

Ապարտիսը ընդհանուր հաշվով Փարիզում աշխատել է 32 տարի, երկու ժամանակահատվածներում (1919—1940 և 1945—1956): 1940 թվականին նա վերադառնում է Հունաստան։ 1961 թվականին նրա երկրորդ փարիզյան այցից հետո դասավանդել է Աթենքի գեղարվեստի դպրոցում։ 1967 թվականին Ապարտիսը ընտրվել է Փարիզի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ։ Ապարտիսը եղել է Պատվո լեգեոնի (Ֆրանսիա, 1939) և Հունական Ֆենիքսի շքանշանակիր (Հունաստան, 1960)[5]։

Ապարտիսը բազմիցս ներկայացրել է իր քանդակները խմբակային և անհատական ցուցահանդեսներում։ 1950 թվականին Վենետիկի Բիենալեի ժամանակ ներկայացրել է Հունաստանը։ Քանդակագործը մահացել է 1972 թվականի ապրիլի 1-ին՝ Աթենքում։

Աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապարտիսի աշխատանքների վրա ազդեցություն են ունեցել 6-րդ դարի եգիպտական և հունական քանդակները, Ռոդենի և նրա ուսուցչի՝ Բուրդելի ակնհայտ ազդեցությամբ է ստեղծվել կիսանդրիների քանդակների շարք, որոնք այժմ կանգնեցված են Աթենքում՝ մեծամասնությունը բաց երկնքի տակ[6] և հունական այլ քաղաքներում։ Նրա աշխատանքների օրինակները, որոնց բնորոշ է ռեալիզմը և դինամիզմը, արտահայտված են հետևյալ կիսանդրիներում.

Նրա մյուս հուշարձանների շարքին են պատկանում ՝ «Աթենքի ժպիտը» (Հունաստանի բանկ), «Անհայտ ծովահեն» (Քիոս, 1958)[13], «Անդրեաս Լասկարատոս» (Կեֆանիլյա), «Զմյուռնիայի քրիզոստոմոսը» (Զմյուռնիա)[14], «Զմյուռնիայի քրիզոստոմոսը» (Սալոնիկ, 1960)[15], «Մարիա Թերեզա» (1937, Հունաստանի պետական բանկ), «Եփեբ» (1940), «Մայր ու աղջիկ» (գիպս, 1952), «Շան ծագ» (1955) Աթենքի ազգային պատկերասրահում և այլն[16]։

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քննադատ Է. Ստեֆանիդիսը գրում է.

Aquote1.png Ապարտիսը, Միխալիս Տոմպրոսի հետ միասին, այն քանդակագործներից են, ովքեր Հունաստան բերեցին Փարիզի գեղարվեստական նոր ոգին և վճռականորեն ազդեցին հունական քանդակագործների նոր սերնդի վրա։ Aquote2.png

[17]

Ապարտիսը իր կյանքի և արվեսրի մասին «Արևելքից արևմուտք» վերնագրով գիրք է գրել (հուն․՝ Από την Ανατολή στη Δύση), որը միչ օրս ունեցել է մի քանի հրատարակում[18]։

Աթենքի Կալիտեայի մշակույթր ենտրոնը, որտեղ նա ապրել է, կրում է իր անունը (հուն․՝ Πολιτιστικό Κέντρο «Θανάσης Απάρτης»)[19]:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Λυδάκης Στέλιος (1981)։ Οι Έλληνες Γλύπτες – Η νεοελληνική γλυπτική: ιστορία – τυπολογία – λεξικό γλυπτών, τομ 5,։ Αθήνα: Μέλισσα։ σελ. 274 - 276 
  • «ΕΛΛΑΣ» 1998, στο Η ιστορία και ο πολιτισμός του Ελληνικού Έθνους από τις απαρχές μέχρι σήμερα, τόμος 2ος, σελ. 604, Πάπυρος, Αθήνα.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 https://www.nationalgallery.gr/el/zographikh-monimi-ekthesi/painter/apartis-thanasis.html
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 http://dp.iset.gr/en/artist/view.html?id=383
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  4. 4,0 4,1 Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. SavoyB: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter. — doi:10.1515/AKL
  5. «Η Πινακοθήκη της ΑΣΚΤ: Καθηγητές σπουδαστές»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-30-ին։ Վերցված է 2013-04-25 
  6. Ζέττα Αντωνοπούλου 2003, Τα γλυπτά της Αθήνας: Υπαίθρια Γλυπτική 1834—2004, σελ. 98, 106, 134, 168, 169 & 178, α΄ έκδοση, Ποταμός, Αθήνα.
  7. http://somewherebackingreece.blogspot.gr/2010/12/blog-post_18.htmlΦωτογραφίεςαπότηνπροτομήτουΑνδρούτσου(չաշխատող հղում)
  8. http://www.protothema.gr/greece/article/?aid=262512 Archived 2013-05-17 at the Wayback Machine. «Πρώτο Θέμα», 8/3/2013 Έκλεψαν τις προτομές Καζαντζάκη — Θεοτοκόπουλου
  9. https://archive.is/20130702035829/somewherebackingreece.blogspot.gr/2011/04/blog-post_3700.html Φωτογραφίες από την προτομή του Σικελιανού
  10. https://archive.is/20130702035849/somewherebackingreece.blogspot.gr/2011/03/blog-post_28.html Φωτογραφίες από την προτομή του Μητρόπουλου
  11. «ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-30-ին։ Վերցված է 2013-04-20 
  12. https://archive.is/20130702053126/somewherebackingreece.blogspot.gr/2011/08/blog-post_6965.html Φωτογραφίες από την προτομή του Σπηλιωτόπουλου
  13. «ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΝ - Γλυπτική - Θανάσης Απάρτης»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-30-ին։ Վերցված է 2013-04-20 
  14. http://somewherebackingreece.blogspot.gr/2011/06/blog-post_3815.htmlΦωτογραφίες(չաշխատող հղում) από τον ανδριάντα του Χρυσόστομου στη Νέα Σμύρνη
  15. http://somewherebackingreece.blogspot.gr/2012/04/blog-post_3652.htmlΦωτογραφίες(չաշխատող հղում) από τον ανδριάντα του Χρυσόστομου στην Θεσ/νίκη
  16. «Απάρτης Θανάσης - Apartis Thanasis»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-30-ին։ Վերցված է 2013-04-20 
  17. «Απάρτης, Θανάσης» στο Ε. Στεφανίδης 1996, Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος — Λαρούς — Μπριτάνικα, , τόμ. 10ος, σελ. 130, Πάπυρος, Αθήνα.
  18. Από τηνΑνατολή στηΔύση, Συγγραφείς: Θανάσης Απάρτης, Εκδότης: Γνώση, ISBN 978-0-00-235047-1, Ημ. Έκδοσης: 01/01/1984
  19. «ΔΗΜΟΣ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ | Πολιτιστιμός και Παιδεία»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-30-ին։ Վերցված է 2013-04-20 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]