Էդիթ Սյոդերգրան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էդիթ Սյոդերգրան
Edith Sodergran.jpg
Ծնվել էապրիլի 4, 1892(1892-04-04)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[4]
Վախճանվել էհունիսի 24, 1923(1923-06-24) (31 տարեկան) կամ հունիսի 23, 1923(1923-06-23)[4] (31 տարեկան)
Վախճանի վայրRoshchino, Վիբորգի նահանգ, Ֆինլանդիա
Մասնագիտությունբանաստեղծ և գրող
Լեզուշվեդերեն[1] և գերմաներեն
ԱզգությունՖինլանդիայի շվեդախոս բնակչություն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of Finland.svg Ֆինլանդիա
ԿրթությունՍուրբ Պետրոսի դպրոց
Edith Södergran Վիքիպահեստում

Էդիթ Իռեն Սոդերգրան ( ապրիլի 4, 1892(1892-04-04)[1][2][3][…], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[4] - հունիսի 24, 1923(1923-06-24) կամ հունիսի 23, 1923(1923-06-23)[4], Roshchino, Վիբորգի նահանգ, Ֆինլանդիա) - հայտնի շվեդերեն գրող ֆինն բանաստեղծուհի:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էդիթ Սեդերգրանը ծնվել է 1892 թվականի ապրիլի 4-ին Սանկտ Պետերբուրգում՝ Վիբորգյան կողմում, ֆիննական շվեդների ապահովված ընտանիքում։ Ընտանիքում խոսել են միայն Շվեդերեն: Էդիթի հայրը՝ ինժեներ Մաթիաս Սեդերգրանը, վիբորգյան կողմում Նոբելի գործարանում մեխանիկ էր և սղոցարանի տնօրեն: Ապագա բանաստեղծուհին ընդամենը 3 ամսական էր, երբ ծնողները տեղափոխվեցին Ռայվոլա, որտեղ նա ապել է մինչև 1902 թվականը: 1902 թվականի աշնանը ծնողները Էդիթին տվել են սովորելու Պետերբուրգի ամենահեղինակավոր գերմանական կանանց` Նեվսկի Պրոսպեկտում գտնվող Պետրիշուլա վարժարանը: Նա լավ էր սովորում, շատ էր կարդում, այդ թվում ՝ Մուսեն, Ռիլկեն, Ստրինդբերգ:

Նա սկսեց բանաստեղծություններ գրել գիմնազիայի վաղ տարիներին և տարբեր լեզուներով: 15 տարեկան հասակում նրա 238 դպրոցական բանաստեղծություններից`26-ը գրվել է շվեդերեն, 5-ը`ֆրանսերեն, մեկը` ռուսերեն, մնացածը` գերմաներեն: «Ես չգիտեմ ում հետ եմ տանում իմ երգերը, չգիտեմ, թե վաղը ինչ լեզվով կգրեմ», - գրում է Էդիթը իր օրագրում, բայց ավելի ուշ նա գրել և հրատարակել է միայն շվեդերեն: Մինչև 1908 թվականը մայր և դուստր ապրում էին Սանկտ Պետերբուրգում, և միայն ամառը անցկացնում էր Ռայվոլում: 1908 թվակնաի ամռանը Էդիթի հայրը մահացավ տուբերկուլյոզից, և այդ տարվա ուշ աշնանը պարզվել է, որ 16-ամյա Էդիթը ժառանգել է հոր հիվանդությունը: Մայրը նրան տարել է Ֆինլանդիայի տուբերկուլյոզային առողջարան Նումմելա քաղաքում։

1908-1914 թվականներին Էդիթը բուժվում էր առողջարանում ՝ Նումմելում և շվեյցարական Դավոս քաղաքում: Նույն ժամանակահատվածում նա մոր հետ ճանապարհորդում է Եվրոպայում : 1914 թվակնաին նրանք վերադարձել են Ռայվոլա, որտեղ Էդիթը մնաց մինչև իր կյանքի վերջը ՝ կատարելով ընդամենը մի քանի ուղևորություններ դեպի Պետերբուրգ և Հելսինկի: Հայրենի Ռաիվոլան միշտ եղել է պայծառ կղզի իր կյանքում: Էդիթը սիրավեպ է սկսել իրենից 16 տարի մեծ տղամարդու հետ, որը ֆիզիոթերապևտ էր Թերիոկիում: Նրանց սիրավեպը տևել է մինչև 1915 թվականի ուշ ձմեռը, երբ նա գնաց ռազմաճակատ: Դրանից հետո նրանք երբեք չեն տեսել միմյանց:

1916 թվականին Հելսինկիում տպագրվեց Էդիթ Սեդերգրանի (շվեդերեն) բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն: Այն պարզապես կոչվում էր «Բանաստեղծություններ»:

Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Էդիթի առողջույունը կրկին վատացավ: Նա մահացել է 1923 թվականին Ռայվոլում ՝ 31 տարեկան հասակում: Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին նրա տունը քանդվեց:

Հետմահու հրատարակվեց Էդիթ Սեդերգրանի բանաստեղծությունների երկրորդ գիրքը ՝ «Երկիր, որը չկա այնտեղ»: Նրա բանաստեղծությունները գրվել են բանաստեղծի կարճ կյանքի վերջում: Գիրքը կազմել է գրականագետ Հագար Օլսոնը:

Էդիթ Սեդերգրանը իր կյանքի ընթացքում չի եղել արժանիորեն ճանաչված, բայց այժմ համարվում է Սկանդինավիայի ամենանշանակալի բանաստեղծներից մեկը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118797875 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]