Եկատերինա Դեսնիցկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Եկատերինա Դեսնիցկայա
Yekaterina Desnitskaya in age of 14.jpg
Ծնվել էապրիլի 27, 1886(1886-04-27)
ԾննդավայրԼուցկ, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհունվարի 3, 1960(1960-01-03) (73 տարեկանում)
Մահվան վայրՓարիզ, Ֆրանսիա
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
ԿրթությունՖունդուկլեևսկու կանանց գիմնազիա
Մասնագիտությունբուժքույր
ԱմուսինChakrabongse Bhuvanadh?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Գեորգիևյան խաչ
ԵրեխաներChula Chakrabongse?
Yekaterina Desnitskaya Վիքիպահեստում

Եկատերինա Իվանովնա Դեսնիցկայա (ռուս.՝ Екатери́на Ива́новна Десни́цкая, ապրիլի 27, 1886(1886-04-27), Լուցկ, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 3, 1960(1960-01-03), Փարիզ, Ֆրանսիա), ռուս ազնվականուհի, Ռուս-ճապոնական պատերազմի մասնակից, Գեորգիևյան խաչի ասպետ (1904), սիամական արքայազն Չակրաբոնի կինը (1906-1919): Նրանց սիրո պատմությունը նկարագրված է մի քանի գրական ստեղծագործություններում:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չակրաբոնը, Եկատերինա Դեսնիցկայան և արքայազն Չուլան
Եկատերինա Իվանովնայի հայրը՝ Իվան Ստեփանովիչ Դեսնիցկին

Եկատերինայի հայրը՝ Իվան Ստեպանովիչ Դեսնիցկին, ծնվել է 1838 թվականին, աղքատ գյուղացի դպիրի ընտանիքում: Նախնական կրթությունը ստացել է հոգևոր ճեմարանում: Այնուհետև ընունվել է Մոսկվայի համալսարան և 1866 թվականին հաջողությամբ ավարտել իրավաբանական ֆակուլտետի դասընթացը՝ որպես թեկնածու:

1866 թվականին սկսել է աշխատանքային գործունեությունը որպես Մոսկվայի օկրուգային դատարանի քարտուղարի օգնական: 1869 թվականին նրան տեղափոխում են Նիժնի Նովգորոդ, 1870 թվականի հոկտեմբերին դառնում է Սամարայի օկրուգային դատարանի անդամ, այնուհետև Սամարայի դատական պալատի անդամ: 1874 թվականի ապրիլին նա Սամարայի օկրուգային դատարանի նախագահ-ընկերն էր: 1877 թվականի հունվարին պարգևատրվում է Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշանով: 1877 թվականին Սամարայի մայր տաճարի հրդեհը մարելու համար մյուս բոլոր աչքի ընկած քաղաքացիների հետ միասին ստանում է Սուրբ Սինոդի օրհնությունը: 1880 թվականի մայիսին նշանակվում է Կիևի օկրուգային դատական պալատի անդամ, իսկ երեք տարի անց նրան տեղափոխում են Լուցկի օկրուգային դատարանի նախագահ: 1888 թվականի հունիսի 28-ին նա հանկարծամահ է լինում Լուցկ քաղաքում: Թաղված է Լուցկի Սուրբ երրորդության մայր տաճարի գերեզմանատանը: Գերեզմանի պատվանդանին փորագրված է. «Դատարանի արժանապատիվ ներկայացուցչին, ծառայակիցներից, փաստաբաններից, նոտարներից և Լուցկի դատական օկրուգի ազգաբնակչությունից»:

Առաջին ամուսնությունը: Չնայած ֆինանսական դժվարություններին, ուսումնառության ընթացքում ամուսնացել է Կարոլինա Կարլովնա (Կլեմենտևնա) ծննդյամբ՝ Գեկլինի հետ (? – 1882, ?) - բարենորոգչական դավանանքի ֆրանսահպատակ: Ամուսնությունից ունեցել են վեց երեխա՝

  • Վլադիմիրը (05.06.1867, Մոսկվա – ?)
  • Նադեժդան (29.07.1869, Նիժնի Նովգորոդ – ?)
  • Սոֆիան (19.09.1871, Սամարա – 12.12.1872, Սամարա)
  • Եվգենիան (26.11.1873, Սամարա – 1942, ?)
  • Նիկոլայը (10.10 1875, Սամարա – ?)
  • Ալեքսանդրը (1881, Կիև – 1943, ?)

Մայրը՝ Մարիա Միխայլովնա Դեսնիցկայան (ծննդյամբ՝ Խիժնյակովա) (20.06.1851 – ձմեռ, 1903, Կիև): 1868 թվականին ավարտել է Պոլտավայի ազնվազարմ օրիորդների ինստիտուտը (այժմ՝ Պոլտավայի Յուրի Կոնդրատյուկի անվան ազգային տեխնիկական համալսարան)՝ ստանալով արծաթե մեդալ: Առաջին ամուսնությունը եղել է լեհական արմատներով տաղանդավոր ինժեներ Պյոտր Վլադիմիրովիչ Վերդիի հետ (1851-01.08.1878 թվականներ): Նա մասնակցել է Կիևի Դարնիցկի կամրջի շինարարությանը: Մահացել է թոքախտից 27 տարեկան հասակում, թաղված է Կիևի Վիդուբիցկու վանքի գերեզմանատանը:

Մարիա Միխայլովնան մնաց երկու մանկահասակ երեխաների հետ՝ Ալլայի (ամուսնու կողմից՝ Տոմաշևսկի) (1875-1933) և Սերգեյի (1876-1904): 1883 թվականին նա ամուսնացավ հինգ երեխա ունեցող այրու՝ Իվան Ստեպանովիչ Դեսնիցկու հետ: Այդ ամուսնությունից ծնվեցին երկու երեխաներ՝ Իվանը (1884, Կիև – 21.07.1922, Խարբին) և Եկատերինան (27 ապրիլի 1886, Լուցկ - 3 հունվարի 1960, Փարիզ):

Հայրը մահացավ, երբ Կատյան 2 տարեկան էր: Մոր և ավագ եղբոր՝ Իվանի հետ միասին ապրում էին Կիևում: Սովորել է Ֆունդուկլեևսկի կանանց գիմնազիայում (ավարտել է այն 1904 թվականին): Մոր մահից հետո (1903) համալսարանի ուսանող եղբոր հետ ապրել է Սանկտ Պետերբուրգում: Գթության քույրերի դասընթացներն ավարտելուց հետո մեկնել է Հեռավոր Արևելք, որտեղ ընթանում էր ռուս- ճապոնական պատերազմը: Այնտեղից վերադառնալով երեք պարգևներով՝ ներառյալ Գեորգիևյան խաչը[1] (Դեսնիցկայան ռուս-ճապոնական պատերազմի ընթացքում սուրբ Գեորգիի շքանշանով պարգևատրված չորս կանանցից մեկն էր) և Վլադիմիրյան ու Աննենյան ժապավեններով մեդալները:

1904 թվականին Դեսնիցկայան ծանոթացավ սիամական արքայազն Չակրաբոնի հետ (Ռամ V թագավորի երկրորդ որդին), որը զինվորական կրթություն էր ստացել Սանկտ Պետերբուրգում, եղել է Պաժական կորպուսի շրջանավարտ (1902): 1906 թվականին նրանք ամուսնացան Կոստադնուպոլսում՝ Սուրբ Երրորդության հունական տաճարում:

«Թանկագին Վանյա… Եթե իմանայիր ինչ հաճելի, ազնիվ, բարի անձնավորություն է նա: Իհարկե շատերը խոսելով իմ ամուսնության մասին, հիշատակում են միայն հարստության և ճոխության մասին, իսկ երջանկության մասին լռում են, իսկ ես կասեմ, որ անհնար է այլևս սիրել, հասկանալ և հարգել միմյանց և ոչ մեկին չեմ ցանկանում ավելի լավ ընտանեկան կյանք: Այնպես եմ սիրում նրան, որ նույնիսկ չեմ կարող մտածել», գրում էր Եկատերինան եղբորը ամուսնու հանդեպ ունեցած զգացմունքների մասին:

Սիամական թագավորական ընտանիքը սկզբում սառը ընդունեց ամուսնությունը և արքայազնը հանվեց գահի ժառանգորդների թվից: 1908 թվականի մարտի 28-ին ամուսինները որդի ունեցան, որին կոչեցին Չուլա (th:พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์): Երեխայի ծննդից հետո Չակրաբոնի զայրույթը դադարեց: Եկատերինան ամեն ինչ արեց նոր կյանքում ներգրավվելու համար, սովորեց թայերեն, հարգում էր նրանց սովորույթները, լավ հարաբերություններ հաստատեց սկեսրոջ հետ: 1910 թվականին մահացավ Չակրաբոնի հայրը՝ արքա Չուլալլոնգկորնը, թագավոր դարձավ Վաչիրավուդը, Չակրաբոնի անժառանգ մեծ եղբայրը, որը նրան նշանակեց գահի ժառանգորդ:

1919 թվականին Եկատերինան և Չակրաբոնը ամուսնալուծվեցին: Դրա պատճառ դարձավ Չակրաբոնի զարմուհի Չավալիտը, որը ցանկանում էր դառնալ նրա երկրորդ կինը: Եկատերինան պայքարեց իր ամուսնության համար.

«Ես խնդրում եմ մի բանի, համակրանքի մասին: Մտածիր իմ մասին, որպես հիվանդի, որի միակ դեղը համարվում ես դու, … Ես դեռևս սիրում եմ քեզ», գրում էր նա ամուսնուն: Սակայն հպարտ կինը չէր պատրաստվում դառնալ երրորդ ավելորդը: Նա մեկնեց Շանհայ, որտեղ բնակվում էր իր եղբայրը և կար մեծ ռուսական համայնք: Հետագայում ամուսնացավ ամերիկացի Հարրի Քլինթոն Սթոունի հետ, և նրանք տեղափոխվեցին Փարիզ, որտեղ էլ Դեսնիցկայան անցկացրեց իր կյանքի մնացած մասը: Միայն մեկ անգամ նրա մոտ բերեցին իր միակ թոռնուհուն՝ Նարիսա Չակրաբոնին (ծնվ. 1956), որդու՝ Չուլայի և նրա անգլիացի կնոջ Էլիզաբեթ Հանթերի դստերը: 1995 թվականին Նարիսա Չակրաբոնը, Այլին Հանտերի (իր մորաքույրը) համահեղինակոթյամբ հրատարակեցին «Կատյան և Սիամի արքայազնը» գիրքը[2]:

Նարիսան լավ հարաբերություններ էր պահպանում Դեսնիցկիների տոհմի Փարիզում և Սանկտ Պետերբուրգում գտնվող հարազատների հետ: Նրա որդին՝ Եկատերինայի ծոռը, Թաիլանդում և նրա սահմաններից դուրս հայտնի երաժիշտ և կոմպոզիտոր Հյուգո Չակրաբոն Լևին ամուսնացած է թայլանդցի դերասանուհի Տասանավալայ Օնգարտիտտիչայի հետ[3]:

Իվան Ստեպանովիչ Դեսնիցկիի գերեզմանը

Արվեստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արքայազն Չակրաբոնի և Եկատերինա Դեսնիցկայայի ամուսնության պատմությունը նկարագրված է Պաուստովսկու «Հեռավոր տարիներ» (1946) գրքում:

  • Գ. Վոստոկովայի «Նեֆրիտե փղիկը» (1989) վեպում:
  • Վիկտոր Շկլովսկու «Ստորագրություններ նկարներին» (1928) պատմվածքում:
  • Թոռնուհու՝ Թայլանդի արքայադուստր Նարիսսա Չակրաբոնի «Կատյան և Սիամի արքայազնը» գրքում :

2011 թվականին այս գրքի հիման վրա Եկատերինբուրգի օպերայի և բալետի թատրոնում բեմադրվեց համանուն բալետը[4]: Եկատերինա Դեսնիցկայայի և արքայազն Չակրաբոնի պատմությանը ակնարկ է արված նաև Լև Կասսիլյայի «Պատրաստ եղեք, Ձերդ վեհություն!» (1964) մանկական հեքիաթային վիպակում: Հեղինակը հայտարարում է, որ իր հորինած Ջունգահորա երկիրն իրական է, կերպարներն էլ ամբողջովին հորինված չեն: Վիպակի գլխավոր հերոսը Ջունգահորայի երիտասարդ արքայազնը, ռուսական «Բաբաշուրա» տատիկի թոռն է ջունգահորյան արքայազնի ժառանգորդը: Հանդիպելով մի ռուս աղջկա՝ արքայազնը ասում է, որ երբ ինքը մեծանա, բժիշկ է դառնալու և ընդհանուր առմամբ շատ է հիշեցնում իր տատիկին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Скворцов В. Принцесса Катя Десницкая // Огонек. М. 1986. № 41. С. 29.
  2. «Нариса Чакрабон: история Кати и принца Сиама легко повторится сейчас»։ ТАСС։ Վերցված է 2018-07-28 
  3. «И я была девушкой юной. Часть II | Литературное обозрение» (ru-RU)։ litobozrenie.com։ Վերցված է 2018-07-28 
  4. В Екатеринбурге состоялась премьера балета о Чакрапонге. Արխիվացված է Սեպտեմբեր 23, 2015 Wayback Machine-ի միջոցով: