Դղյակ (վեպ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դղյակ
Das Schloß
Kafka Das Schloss 1926.jpg
Հեղինակ Ֆրանց Կաֆկա
Տեսակ գիրք և անավարտ վեպ
Ժանր փիլիսոփայական վեպ և հակաուտոպիական վեպ
Բնօրինակ լեզու գերմաներեն
Ստեղծման տարեթիվ 1922
Երկիր Flag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա և Flag of Austria.svg Ավստրիա
Հրատարակման տարեթիվ 1926
ԳՄՍՀ 3-596-12444-1
OCLC 223244212
Վիքիքաղվածք Դղյակ
Kafka - Das Schloß (1926) Վիքիպահեստում

«Դղյակ» (գերմ.՝ Das Schloss), անավարտ վեպ՝ գրված Ֆրանց Կաֆկայի կողմից: Տպագրվել է Մյունխենում հեղինակի մահից հետո:

Ֆրանց Կաֆկա

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի հերոսը, ում հեղինակն անվանում է հապավումով՝ Կ., գալիս է Գյուղ, որը ղեկավարվում է Դղյակի կողմից: Դղյակի կառավարչի տղային, ով փորձում է Կ.-ին հյուրանոցից դուրս հանել, նա ասում է, որ իրեն՝ որպես հողաչափ, վարձել են իշխանությունները, և որ շուտով գալու են իր օգնականները: Սակայն պարզվում է, որ Դղյակ մտնել, առանց հատուկ թույլտվության, որը Կ.-ն չունի, հնարավոր չէ: Շուտով գալիս են Արթուրն ու Երեմիասը, ովքեր հայտարարում են, թե Կ.-ի օգնականներն են, բայց Կ.-ն նրանցից ոչ մեկին չի ճանաչում:

Բանբեր Բարնաբասի և նրա քրոջ՝ Օլգայի օգնությամբ Կ.-ն հայտնվում է Դղյակի պարոնների համար նախատեսված հյուրանոցում: Այնտեղ Կ.-ն ծանոթանում և մտերմանում է աշխատողներից մեկի՝ Ֆրիդայի հետ, ով կարևոր պաշտոն ունեցող պարոնի՝ Կլամմի, սիրուհին էր: Ի վերջո Ֆրիդան դառնում է Կ.-ի հարսնացուն:

Կ.-ն այցելում է համայնքային ղեկավարին, ով հայտնում է, թե իրենք Դղյակից Կ.-ի ժամանման մասին հայտարության ստացումից անմիջապես հետո պատասխանել են, որ իրենց Գյուղին հողաչափ անհրաժեշտ չէ, բայց, հավանաբար, տեղի սխալմունք է տեղի ունեցել և նամակը նախատեսված վայր չի հասել, ինչի պատճառով ոչ ոք չի իմացել, որ Գյուղին հողաչափ անհրաժեշտ չէ: Այսպիսով, Կ.-ն չի կարող աշխատել իր մասնագիտությամբ և ղեկավարը նրան առաջարկում է զբաղեցնել դպրոցի պահակի պաշտոնը: Կ.-ն ստիպված համաձայնում է:

Կ. փորձում է խոսել Կլամմի հետ և նրան երկար սպասում է հյուրանոց մոտ, բայց Կլամմին հաջողվում է Կ.-ի համար աննկատ դուրս գալ: Կլամմի քարտուղարը առաջարկում է Կ.-ին հարցաքննություն անցնել, բայց Կ.-ն հրաժարվում է: Այդ ընթացքում Կ.-ին սկանդալով հեռացնում են դպրոցի պահակի պաշտոնից: Սակայն նա չի համաձայնվում հեռացման հետ և ազատելով երկու օգնականներին էլ, մնում է Դղյակում: Բարնաբասի քույրը՝ Օլգան, պատմում է Կ.-ին իրենց ընտանիքի պտամությունը (նրա հայրը կորցնում է աշխատանքն ու հեղինակությունը, երբ Օլգայի քույրը՝ Ամալյան, մերժում է պաշտոնյաներից մեկի անպարկեշտ առաջարկը):

Ֆրիդան խանդում է Կ.-ին Օլգայի նկատմամբ: Նա որոշում է վերադառնալ հյուրանոցի իր աշխատանքին և իր հետ է վերցնում Երեմիասին: Այդ ընթացքում Կ.-ն իր մոտ է հրավիրում Կլամմի քարտուղար Էրլանգերին: Նա խորհուրդ է տալիս նպաստել Ֆրիդայի հյուրանոց վերադառնալուն, քանի որ Կլամմը սովոր է նրան:

Պեպպին, ով ժամանակավորապես զբաղեցրել էր Ֆրիդայի պաշտոնը, առաջարկում է Կ.-ին իր և իր երկու ընկերուհիների հետ ապրել սպասավորների համար նախատեսված սենյակում:

Ձիապան Գերշտեկերը ախոռում աշխատանք է առաջարկում Կ.-ին, բացահայտ հույս ունենալով Կ.-ի օգնությամբ Էրլանգերից ինչ-որ բան ստանալ: Գերշտեկերը Կ.-ին իր տուն է տանում: Այստեղ պատմությունն ընդհատվում է:

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մաքս Բրոդ

Կաֆկան սկսել է աշխատել վեպի վրա 1922 թվականի հունվարի 22-ին, երբ այցելել էր Շմինդլերուվ-Մլին առողջարանային քաղաք: Վեպի առաջին գլուխները սկզբնական տարբերակում գրված են եղել առաջին դեմքով, հետո միայն վերափոխվել են հեղինակի անունից գրված վեպի:

Կաֆկան իր ընկեր Մաքս Բրոդին պատմել է, որ իր հերոսը մինչև կյանքի վերջ մնում է Գյուղում, և մահամերձ վիճակում նամակ է ստանում Դղյակից այն մասին, որ ինքը մինչ այդ Գյուղում ապօրինի կերպով է մնացել, բայց հիմա նրան տրվում է Դղյակում ապրելու և աշխատելու թույլտվություն[1]:

1922 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Բրոդին ուղղված նամակում Կաֆկան գրում է, որ դադարեցնում է աշխատանքը վեպի վրա և այլևս չի պատրաստվում վերադառնալ դրան[2]:

Չնայած, որ Կաֆկան խնդրել էր Բրոդին ոչնչացնել բոլոր ձեռագրերը, Բրոդը չարեց դա, և 1926 թվականին «Դղյակը» հրատարակիչ Կուրտ Վոլֆի կողմից տպագրվել է Մյունխենում:

Վեպի հերոսները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կ. − հողաչափ, «30-ին մոտ մարդ»:

Գյուղի բնակիչները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գյուղապետ − բարեհամբույր, «մաքուր սափրված գիրուկ»,
  • Միցցի − գյուղապետի կինը, «լռակյաց կին, ավելի շատ նման ստվերի»:

Պանդոկապանի ընտանիքը («կամրջի մոտ» պանդոկ)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հանս − պանդոկապան, «կամրջի մոտ» պանդոկի տերը, նախկին ձիապան,
  • Գարդենա − պանդոկապանուհի («կամրջի մոտ» պանդոկ), Կլամմի նախկին սիրելին:

Բարնաբասի ընտանիքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բարնաբաս − բանբեր
  • Օլգա − Բարնաբասի մեծ քույրը
  • Ամալյա − Բարնաբասի փոքր քույրը
  • Հայրը և մայրը

Այլ բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արթուր − Կ.-ի նոր օգնականը
  • Երեմիաս − Կ.-ի նոր օգնականը,
  • Ֆրիդա − Կ.-ի հարսնացուն, պանդոկի աշխատողներից, Կլամմի սիրուհին,
  • Ուսուցիչ − փոքրիկ, նեղ ուսերով մարդ,
  • Գիզզա − ուսուցչուհի,
  • Լազեման − կաշեգործ,
  • Օտտո Բրունսվիկ − կոշկակար, Լազեմանի փեսան,
  • Հանս − 4-րդ դասարանի աշակերտ, Օտտո Բրունսվիկի որդին,
  • Գերշտեկեր − ձիապան, «կարճահասակ, կաղ մարդ, հյուծված, կարմիր դեմքով»,
  • Շվարցեր − կրտսեր կառավարչի տղան, անպատասխան սիրում է ուսուցչուհուն, Երիտասարդը ուներ «դերասանի դեմք, նեղ աչքեր և հաստ հոնքեր»,
  • Պանդոկապան։

Դղյակի բնակիչները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կլամմ − X մասնաշենքի կառավարիչ,
  • Էրլենգար − Կլամմի առաջին քարտուղարներից,
  • Մոմ − Կլամիի քարտուղարը,
  • Գալանտեր − պաշտոնյա, ով Կ.-ի մոտ է ուղակել Արթուրին և Երեմիասին,
  • Ֆրից − կրտեր կառավարիչ,
  • Սորդինի − պաշտոնյա, իտալացի, Գյուղում հայտնի է որպես ակտիվ, գործունյա մարդ,
  • Սորտինի − այն պաշտոնյան, ում առաջարկը մերժել է Ամալյան,
  • Բյուրգել − ոմն Ֆրիդրիխի քարտուղարը, «փոքրիկ, գեղեցիկ պարոն»։

Հրատարակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնագրի լեզվով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    • Kafka F. Das Schloss. — Munchen, 1926.
      1-ին հրատարակությունը, իրականացվել է Մաքս Բրոդի կողմից: Վերարտադրվել է ձեռագրի տեքստի մի մասը:
    • Kafka F. Das Schloss / Hrsg. von M. Pasley. — Frankfurt/Main, 1982.
      Հրապարակվել է 2 հատորով ձեռագրի ամբողջ տեքստը:

Բեմադրություն և էկրանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2008 թվականի հուլիսի դրությամբ կա «Դղյակի» 5 էկրանավորում: Բացի դրանից Սթիվեն Սոդերբերգի «Կաֆկա» կենսագրական ֆիլմը ունի վեպի հետ սյուժետային կապ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The Castle. New York, New York, Publisher’s note, 1968 (автор вступительной статьи — Alfred A. Knopf.)
  2. The Castle. Schocken Books, New York, New York, 1998. Translator’s Preface (автор — Mark Harman.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]