Դավթի աշտարակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դավիթի աշտարակը Երուսաղեմի պատերի մոտ
Յաֆֆյան դարպասներ (ձախ կողմում), կառուցվել է 1538 թվականին Դավիթի աշտարակից հյուսիս-արևմուտք

Դավիթի աշտարակ (եբր.՝ מגדל דוד‎, Мигдаль Давид, անգլ.՝ Tower of David, Тауэр оф Дэвид, արաբ․՝ برج داود‎‎, Бардж Дауд), հին միջնաբերդ է, գտնվում է Յաֆֆյան դարպասներից ոչ հեռու Երուսաղեմի մուտքի մոտ:

Ամրոցը կառուցվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում Հին քաղաքի պաշտպանության և ռազմավարական թույլ օբյեկտների ամրացման նպատակով, այնուհետև քանդվել և վերակառուցվել է Երուսաղեմը գրավող քրիստոնյա, մուսուլման, մամլուք և Օսմանյան կայսրության նվաճողների կողմից: Ամրոցում հայտնաբերվել են կարևոր հնագիտական իրեր, որոնց տարիքը կազմում է 2700 տարի: Դավիթի աշտարակը ճանաչված վայր է հանդիսանում միջոցառումների, համերգների, ժողովրդական տոնավաճառների և լուսաձայնային ներկայացումների համար:

Իր անվանումը Դավիթի աշտարակը ստացել է բյուզանդ քրիստոնյաների կողմից, որոնք կարծում էին,որ այդ վայրում է եղել Դավիթ թագավորի պալատը[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մզկիթ ամրոցի ներսում

Մ.թ.ա. 2-րդ դարում Հին քաղաք Երուսաղեմը հասել էր մինչև այսպես կոչված «Արևմտյան բլուր»: Այդ 773 մետր երկարությամբ ելուստը, որն ներառում է ժամանակակից հայկական և հրեական թաղամասերը, ինչպես նաև Սինա լեռը, բոլոր կողմերից, բացի հյուսիսարևելյան մասից, սահմանափակված էր նեղ արահետով: Դավիթ թագավորի և նրա որդի Սողոմոն թագավորի գահակալության ավարտից հետո, սկսելով ամրոցների շինարարությունը` Եղեկիա թագավորը, հնարավոր է առաջինն էր, որը հատուկ ուշադրություն դարձրեց այդ տարածքին: 100 տարի անց սկսեցին այն շրջապատել պահպանական աշտարակներով և պատկառելի պատով, որը պատմիչ Հովսեփոս Փլավիոսն անվանեց «Առաջին պատ»:

Հերովդես I Մեծը ամրոցին ավելացրեց երեք հսկայական աշտարակներ: Նա դրանք կառուցեց խոցելի Արևմտյան բլուրի հյուսիսարևմտյան մասում, որտեղ հիմա գտնվում է Դավիթի աշտարակը: Նրա նպատակն էր ոչ միայն պահպանել քաղաքը, այլ նաև իր պալատը, որը գտնվում էր Սիոն լեռան վրա: Հերովդեսը145 ֆուտ բարձրություն ունեցող ամենաբարձր աշտարակն անվանեց «Ֆասիլ», իր եղբոր հիշատակին, որն ինքնասպան էր եղել: Երկրորդ աշտարակն անվանել էր իր երկրորդ կնոջ պատվին` «Մարիամ», որին նա սպանել էր և թաղել աշտարակից արևմուտք գտնվող քարայրում: Երրորդ աշտարամն անվանել էր իր ընկերներից մեկի պատվին` «Գիպուկուս»: Այդ երեք աշտարակներից պահպանվել է միայն «Ֆասիլը»:

Մ.թ. 70 թվականին հռոմեացիների կողմից Երուսաղեմի ավերումից հետո Դավիթի աշտարակը հռոմեական զորքերի համար որպես զորանոց էր ծառայում: Երբ 4-րդ դարում Հռոմեական կայսրությունը ընդունեց քրիստոնեությունը, միջնաբերդում հիմնավորվեցին վանականների ընկերությունը: 638 թվականին արաբների կողմից Երուսաղեմը նվաճելուց հետո նոր մուսուլման տիրապետողները վերանորոգեցին միջնաբերդը: Հսկայական ամրոցը դիմացավ 1099 թվականին խաչակիրների հարձակմանը և հանձնվեց միայն այն ժամանակ, երբ պահապանների անվտանգությունը երաշխավորվեց:

Հնագիտական պարկ Դավիթի աշտարակի ստորոտում

Խաչակիրների շրջանում հազարավոր ուխտավորներ ուխտագնացություն կատարեցին դեպի Երուսաղեմ Յաֆֆյան նավահանգստով: Ուխտագնացներին ավազակների հարձակումներից պաշտպանելու համար խաչակիրները միջնաբերդը շրջապատեցին խրամներով և դիտակալներով:

1817 թվականին սուլթան Սալահ ալ-Դինը վերցրեց քաղաքն ու ամրոցը: Մամլուքները 1260 թվականին քանդեցին այն, իսկ ավելի ուշ վերականգնեցին: Ամրոցը մեկ անգամ ևս վերակառուցվել է 1527-1541 թվականներին Օսմանյան կայսրության տիրապետության ժամանակ: Մոտ 400 տարի ամրոցը թուքական զորքերի համար որպես կայազոր էր ծառայում: Թուրքերը ամրոցի ներսում մզկիթ կառուցեցին և մինարեթ ավելացրին, որն էլ պահպանվել է մինչև այսօր: Հենց այդ ժամանակում էլ աշտարակն անվանվեց «Դավիթի աշտարակ»:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական զորքերը գեներալ Էդմունդ Ալենբիի գլխավորությամբ գրավեցին Երուսաղեմը: Դավիթի աշտարակի մոտքի մոտ գեներալը պաշտոնապես հայտարարեց իր հաղթանակի մասին:

Բրիտանական մանդատի (1917 — 1948) շրջանում բրիտանական գլխավոր կոմիսարը ստեղծեց այսպես կոչված «Ենթաերուսաղեմյան ընկերությունը»` քաղաքի մշակութային ժառանգության պահպանման համար: 1930-ական թվականներին միջնաբերդում բացվեց պաղեստինյան ֆոլկլորի թանգարան[2]:

Արաբ-իսրայելական պատերազմից հետո (1947—1949) արաբական լեգոնը գրավեց Երուսաղեմը և ամրոցին վերադարձրեց իր զինվորական նշանակությունը: Միջնաբերդի մշակութային դերը վերականգնվեց 1967 թվականին 6-օրյա պատերազմից հետո:

Թանգարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Դավիթի աշտարակ» թանգարանի նախասրահի ջահը

Երուսաղեմի պատմության «Դավիթի աշտարակ» թանգարանը բացվել է 1989 թվականին: Տեղադրված լինելով սենեկաշարքերի սրահներում` թանգարանը ներառում է նաև ամրոցի ստորոտում գտնվոս հնագիտական պարկը, որն արդեն 2700 տարեկան է: Ցուցանմուշներն արտացոլում են Երուսաղեմի 4000-ամյա պատմությունը, նրա սկզբնավորումից մինչև այժմ: Ներկայացվում է Երուսաղեմի պատմությունը տարբեր տիրապետողների ժամանակներում: Այցելուները կարող են բարձրանալ նաև ամրոցի պատը, որտեղից բացվում է 360 աստճանով տեսարան Հին քաղաքի և նոր Երուսաղեմի վրա:

2002 թվականին Երուսաղեմի ֆոնդը հայտնեց, որ թանգարանի գոյության ընթացքում այն ունեցել է 3,5 միլիոն այցելու:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Jerome Murphy-O'Connor, The Holy Land, 22.
  2. Towerofdavid.org.il

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]