Գանետներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Լատիներեն անվանում
Genetta
G. Cuvier, 1816

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Գանետներ[1](լատ. Genetta), գիշատիչ կաթնասունների ընտանիքի վիվերների տեսակ։ Երկար, (մինչև 100 սմ) ամրակազմ և արտասովոր ճկուն մարմինը պատված է կարճ, բավականին կոշտ մազածածկույթով, մորթու գույնը պուտավոր է, պոչը փափուկ է` մինչև 50 սմ երկարությամբ,գեղձերը արտանետում են սուր հոտով հեղուկ՝ մուշկ։

Մեծամասամբ տարածված են սավանաններում և Աֆրիկայի արևադարձային անտառներում։ Սովորական գանետը (Genetta genetta) լայն տարածում ունի ամբողջ Աֆրիկայում, հանդիպում է նաև Եվրոպայի հարավարևմուտքում (Իսպանիա, Ֆրանսիա), որտեղ բնակվում է անտառապատ և ծառազուրկ լեռներում և ցածրադիր վայրերում, հիմնականում ջրավազաններում:Обыкновенная генета

Գանետի վարքագիծը հիշեցնում է կզաքիսներին։ Սնվում է մանր գազաններով, թռչուններով և նրանց ձվերով, ինչպես նաև անողնաշարավորներով։ Երբեմն վնասում է թռչնաբուծությանը։ Վարում է մեծամասամբ գիշերային կյանք։

Բոլոր գանետների սննդակարգում ակնառու տեղ են զբաղեցնում մրգերը, ավելին, սովորական գանետը դեմ չի լինի թալանել ուրիշի այգին կամ տունը, իսկ որպես շնորհակալություն, տանտերերի տան տանիքի վրա շատ աղբ կթողնի։ Արևմտյան Աֆրիկայում անտառային գանետը մթնաշաղի ժամանակ հաճախ հարձակվում է հավաբների վրա։ Ցերեկը գանետները քնում են ինչ-որ ծառի վրա կամ փոքրիկ քարանձավներում, ոլորվում են գնդակի նման, ծածկվում են իրենց երկար պոչով։

Բազմանում են կլոր տարին, և իսկ ձագերը ծնվում են հղիությունից 10-12 շաբաթ անց չոր խոտով պատված բնում։ Ծնվում է հիմնականում մինչև 4 ձագեր, որոնց մայրիկը կերակրում է կաթով մինչև վեց ամսեկան դառնալը։ Մոտավորապես մինչև մեկ տարեկան բնակվում են մոր հետ նույն տարածքում, սակայն հասունանում են միայն երկու տարեկանում։

Գանետներին հեշտ է ընտելացնել, Աֆրիկայում նրանց երբեմն պահում են տանը առնետների ու մկների ոչնչացման համար։ Վաղ միջնադարի ժամանակ Եվրոպայում գանետները ժամանակավորապես համարվում էին ընտանի կենդանիներ, սակայն այդ կարգավիճակում նրանց փոխարինեցին կատուները։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կաթնասունների ամերիկյան կազմակերպությունը (ASM Mammal Diversity Database) ընդունում է 15 տեսակի գանետ [2]։

  • Genetta abyssinica — Եթովպիական գանետ
  • Genetta angolensis — Անգոլական գանետ
  • Genetta bourloni
  • Genetta cristata — Սանրած գանետ
  • Genetta felina
  • Genetta genetta — Սովորական գանետ
  • Genetta johnstoni — Ջոնսոնի գանետ
  • Genetta maculata — Պուտավոր գանետ
  • Genetta pardina — Անտառային գանետ
  • Genetta piscivora — Ջրային ցիվետա
  • Genetta poensis
  • Genetta servalina — Սերվալային գանետ
  • Genetta thierryi — Արևմտաաֆրիկյան գանետ
  • Genetta tigrina — Վագրային գանետ
  • Genetta victoriae — Կենտրոնական աֆրիկյան գանետ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ԿԵնդանիների աշխարհ։ Հատոր 7։ ԿԱթնասուններ / խմբագրվել է։ Սոկոլով, Վլադիմիր Եվգենի|Վ. Ե. Սոկոլով։ — 2-ը խմբ. — Մ.: Կրթություն, 1989։ — Էջ. 303: — 558 էջ. — ISBN 5-09-001434-5
  2. Результаты поиска по запросу «Genetta» на сайте ASM Mammal Diversity Database.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աշխարհի կաթնասուններ, v. 2, Balt., 1964.