Գայլլարդիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գայլլարդիա
Gaillardia aristata
Gaillardia aristata
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր[1]
Դաս Երկշաքիլավորներ[1]
Կարգ Աստղածաղկազգիներ[1]
Ընտանիք Բարդածաղկավորներ[1]
Ցեղ Գայլլարդիա
Լատիներեն անվանում
Gaillardia
Foug.
Հոմանիշներ
  • Guentheria Curt Polycarp Joachim Sprengel
  • Galordia Raeusch.
  • Polypteris Less.
  • Calonnea Buc'hoz
  • Cercostylos Less.
  • Othake Raf.
  • Agassizia A.Gray և Engelm.

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերների որոնում
Վիքիպահեստում

ITIS 37395
NCBI 55623


Գայլլարդիա (լատ.՝ Gaillardia), բարդածաղկավորների (լատ.՝ Compositae կամ Asteráceae) ընտանիքի ցեղ[1][2]: Տարածվել է Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկաներից[1][3]: Չորադիմացկուն բազմամյա կամ միամյա բույս է[2]: Ծաղկային այս ցեղն իր անունն ստացել է ի պատիվ 18-րդ դարի ֆրանսիացի դատավոր Գիլարդ դե Չարենտոնեուի (Gaillard de Charentonneau)[4][5]:

Դեկորատիվ ծաղկեգործության մեջ օգտագործում են միամյա գալադիայի տեսակները, որոնք լավ ծաղկում են մինչև ուշ աշուն: Օգտագործվում են երկամյա և բազմամյա տեսակները։ Միամյաներից Gaillardia pulhcella Pong-ը ձմռանը լավ ծաղկում է ջերմատներում[6]:

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծաղիկը ձևով նման է երիցուկին, իսկ տեսքով՝ արևի[3]: Ունի 45-70 սմ երկարություն[7]: Կարող է լինել երկարացողուն՝ 1 մ բարձրությամբ և ցածրացողուն՝ 25-35 սմ երկարությամբ[8]: Ծաղիկները կարող են լինել միաթերթ և լիաթերթ։ Դա կախված է սորտից ու տեսակից[6]: Սրածայր թերթերի գույնը կարող է լինել դեղնանարնջագույնից մինչև կարմրաշագանակագույն երանգով, որոնք հավաքված են 10 սմ տրամագծով ծաղկաբույլի շուրջ[7][9]: Թերթիկները կարող են լինել բազմաձև[1]: Թերթիկները սովորաբար ծածկված են լինում մազիկներով, թավ են։ Արմատամերձ տերևները նշտարաձև են։ Սերմերը ձագարաձև են, երբեմն փոքր ինչ տափակ, եզրերը սպիտակ են, կոշտ, ծակող գորշ արծաթագույն մազերով։

Ծաղկումը սկսվում է հունիս ամսից և տևում մինչև ուշ աշուն։ Բազմամյաները Երևանի պայմաններում ձմեռում են բաց գրունտում։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսակներ Հյուսիսային Ամերիկայից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Gaillardia aestivalis
    • Gaillardia aestivalis var. aestivalis
    • Gaillardia aestivalis var. flavovirens
    • Gaillardia aestivalis var. winkleri
  • Gaillardia amblyodon
  • Gaillardia aristata
  • Gaillardia arizonica
    • Gaillardia arizonica var. arizonica
    • Gaillardia arizonica var. pringlei
  • Gaillardia coahuilensis
  • Gaillardia flava
  • Gaillardia ×grandiflora [Gaillardia aristata × Gaillardia pulchella]
  • Gaillardia multiceps
    • Gaillardia multiceps var. microcephala
    • Gaillardia multiceps var. multiceps
  • Gaillardia parryi
  • Gaillardia pinnatifida
    • Gaillardia pinnatifida var. linearis
    • Gaillardia pinnatifida var. pinnatifida
  • Gaillardia pulchella
    • Gaillardia pulchella var. australis
    • Gaillardia pulchella var. picta
    • Gaillardia pulchella var. pulchella
  • Gaillardia spathulata
  • Gaillardia suavis

Տեսակներ Հարավային Ամերիկայից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մշակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բույսն առանձնապես հատուկ խնամք չի պահանջում։ Ծաղկում է ամբողջ ձմռան և վաղ գարնան ընթացքում։ Շատ շուտ է վարակվում լվիճներով։ Տնկման ժամանակ միջբուսային տարածությունը պետք է լնի 30-40 սմ։ Տնկում ե արևոտ վայրերում, բայց ծաղկում է նաև կիսաստվերոտ տեղերում։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Բազմանում է սերմերով, իսկ բազմամյաները՝ նաև արմատածիլերով։ Ծլունակությունը պահպանվում է 2-3 տարի։ Ծլում է 6-8 օրվա ընթացքում։ Ցանքը կատարվում է մարտ ամսին՝ ջերմատանը, ցանքարկղերում կամ ուղղակի ջերմոցի գրունտում։

Եթե ձմեռը խիստ է, բույսերը անհրաժեշտ է ծածկել ծղոտով կամ ցողունների մնացորդներով, ծառի տերևներով։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Տարածում: Պատկերներ: Դասակարգում
  2. 2,0 2,1 Աճ, բազմացում, խնամք
  3. 3,0 3,1 Տարածում, նկարագիր
  4. Fougeroux de Bondaroy, Auguste Denis. Observations sur la Physique, sur L'Histoire Naturelle et sur les Arts. 29: 55. 1786. [1]
  5. Fougeroux de Bondaroy, Auguste Denis. Memoires de l'Academie Royale des Sciences Paris 1786: 5. 1788. [2]
  6. 6,0 6,1 Հ.Նարինջյան - Ծաղկաբուծություն, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1964 թվական, 456 էջ, 78-80 էջեր
  7. 7,0 7,1 Տեսակներ, խնամք, բազմացում
  8. Խնամք
  9. Հիվանդություններ, սորտեր

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հ.Նարինջյան - Ծաղկաբուծություն, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1964 թվական, 456 էջ, 78-80 էջեր