Բուրգդորֆ (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Բուրգդորֆ
շվեյց. գերմ.՝ Burgdorf
Զինանշան
Burgdorf-coat of arms.svg

Burgdorf Schloss im Abendlicht.jpg
Կոորդինատներ: 47°3′24″ հս․ լ. 7°37′35″ ավ. ե. / 47.05667° հս․. լ. 7.62639° ավ. ե. / 47.05667; 7.62639
ԵրկիրՇվեյցարիա Շվեյցարիա
Մակերես15,6 կմ², 15,56 կմ²
ԲԾՄ533 մետր
Պաշտոնական լեզուգերմաներեն
Բնակչություն16 280 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2017)[1]
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ034
Փոստային ինդեքսներ3400
Ավտոմոբիլային կոդBE
Պաշտոնական կայքburgdorf.ch
##Բուրգդորֆ (քաղաք) (Շվեյցարիա)
Red pog.png

Բուրգդորֆ (գերմ.՝ Burgdorf, ալեմանյան բարբառ՝ Burdlef), քաղաք և համայնք Շվեյցարիայում՝ Բեռնի կանտոնում, Էմմե գետի հովտում[2]: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է: Զբաղեցնում է 15.6 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որի 25.1%-ն օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով, 40.7%-ն անտառապատ է[3]: 2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 16,280 մարդ: 2000–ից 2010 թվականն ընկած տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը կազմել է 5.2%: Ընդ որում՝ միգրացիայի ցուցանիշը եղել է 6.6%, ծնունդների ու մահերի ցուցանիշը՝ -1.1%[4]:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները.

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ Բուրգդորֆի ներկայիս տարածքում ու շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռևս նորքարեդարյան ժամանակներում: Հայտնաբերվել են նաև ուշ բրոնզի դարաշրջանի և հալշտատ (Hallstatt) մշակույթի հետքեր:

Միջնադարում տարածքը եղել է Բուրգունդիայի թագավորության կազմում: 1080 թվականից այստեղ իշխել են Զերինգեն ազնվականական տոհմի դուքսերը: Հավանաբար հենց նրանց ներկայացուցիչներն էլ Էմմե գետի ձախ ափին ամրոց են կառուցել, որն առաջին անգամ պատմական փաստաթղթերում հիշատակվել է 1080 թվականին՝ որպես castellum Bertoldi ducis: Իսկ ամրոցի մոտ հիմնված բնակավայրի մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 1236 թվականին (in oppido Burchtorff):

Բուրգդորֆի պատմության կարևոր դրվագներից է այն փաստը, որ հենց այստեղ է 1798 թվականին կրթադաստիարակչական իր հաստատությունը հիմնել նշանավոր մանկավարժ Յոհան Հայնրիխ Պեստալոցցին[2][5]:

Պատմամշակութային հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուրգդորֆի հին քաղաքամասն ամբողջությամբ, ինչպես նաև մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում, այդ թվում՝ նախկին Grosse Apotheke-ն ու Diesbacher House-ը, նախկին օրիորդաց դպրոցը՝ Mädchenschule-ն, նախկին Niederspital-ը (հիվանդանոցը), Gehöft Grafenscheuren-ը, Grosshaus-ը (Մեծ շենքը), zum Ochsen շենքը, Villa Schnell-ը, կանտոնային տեխնիկումը, Ֆրանց Գերչի թանգարանը (Museum Franz Gertsch), շվեյցարական ռեֆորմիստական եկեղեցին, պատմական զենքուզրահի հավաքածուն (Sammlung Historisches Armeematerial Collection), միջնադարյան ամրոցը, Quarantine շենքն ու մատուռը և Villa Roth-ը: Քաղաքն ամբողջությամբ ներառված է Շվեյցարական ժառանգության գույքացուցակում[6]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեֆորմիստական եկեղեցու՝ Stadtkirche-ի ներսը
  • Հին քաղաքամասն իր փողոցներով, հրապարակներով, պատմական շինություններով
  • Ուշ գոթիկայի ոճով 1471/1490 թթ. կառուցված ռեֆորմիստական եկեղեցին
  • Ամրոցը
  • "Badi"-ն՝ հանրային լողավազանը
  • Franz Gertsch թանգարանը
  • Kornhaus (cornhouse)
  • Burgdorf Flüeh-ը (4 հսկա ժայռեր) և Էմմե գետը
  • Burgdorf Schützematte-ը՝ մարդկանց հանդիպավայր դարձած մի ընդարձակ դաշտ

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանի անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էմոլ Թեոդոր Կոխեր, 1909
Քրիստա Մարկվալդեր, 2010
  • Յան Մարտից (1680 – 1743) - գյուտարար
  • Սամուել Հիերոնիմուս Գրիմ (1733 – 1794) - բնանկարիչ
  • Յոհան Հայնրիխ Պեստալոցցի (1746–1827) - մանկավարժ
  • Կառլ Էդվարդ Էշլիման - ժարտարապետ
  • Մաքս Շնեկենբուրգեր (1819 – 1849) - բանաստեղծ
  • Ջոն Ավգուստուս Սուտտեր Կրտսեր (1826 – 1897) - Կալիֆոռնիական Սակրամենտոյի հայտնաբերողն ու պլանավորողը
  • Էմիլ Թեոդոր Կոխեր (1841–1917) - բժիշկ, հետազոտող, 1909 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի
  • Ֆրանց Շնայդեր (1910 – 1993) - կինոռեժիսոր, սցենարիստ[8]
  • Հերման Հալլեր (1914 – 2002) - կոմպոզիտոր
  • Լիսա դելլա Կազա (1919 – 2012) - երգչուհի
  • Վիլլի Միշել (ծնվ. 1947) - Franz Gertsch թանգարանի համահիմնադիր [9]
  • Ռես Ինգոլդ (ծնվ. 1954) - նկարիչ
  • Քրիստինե Բրանդ (ծնվ. 1973) - գրող, ժուռնալիստ
  • Քրիստա Մարկվալդեր (ծնվ. 1975) - քաղաքական գործիչ, Շվեյցարիայի Ազգային խորհրդի նախկին նախագահ
  • Պաբլո Նուվելլե (ծնվ. 1986) - DJ, կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Staatsangehörigkeit (Kategorie), Geschlecht und demographischen KomponentenFSO.
  2. 2,0 2,1 «Бургдорф»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  3. Swiss Federal Statistical Office-Land Use Statistics 2009 data (գերմ.) accessed 25 March 2010
  4. Swiss Federal Statistical Office Archived 5 January 2016 at the Wayback Machine. accessed 6 February 2012
  5. Колубовский Я. Н. (1890–1907)։ «Песталоцци, Иоганн-Генрих»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  6. «Kantonsliste A-Objekte»։ KGS Inventar (German)։ Federal Office of Civil Protection։ 2009։ Արխիվացված է օրիգինալից 5 December 2016-ին։ Վերցված է 19 January 2017 
  7. Conseil des Communes et Regions d'Europe Archived 22 July 2012 at Archive.is (Ֆրանսերեն ) accessed 27 April 2011
  8. IMDb Database retrieved 22 January 2019
  9. German Wiki, Willy Michel

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]