Բեհբեհան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բեհբեհան
Pelaj marun.jpg
ՏեսակԻրանի քաղաք և մեծ քաղաք
ԵրկիրFlag of Iran.svg Իրան
ՎարչատարածքCentral District?
ԲԾՄ325 մետր

Բեհբեհան[1][2][3] (պարսկերեն՝ بهبهان), քաղաք Իրանի հարավ-արևմուտքում՝ Խուզեսթան օսթանում։ Բեհբեհան շահրաստանի վարչական կենտրոնը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է Խուզեսթանի հարավ-արևելքում՝ Զագրոսի լեռնային համակարգի նախալեռներում, ծովի մակարդակից 325 մետր բարձրության վրա[4], Ահվազից մոտ 160 կմ հարավ-արևելք՝ գավառի վարչական կենտրոնից և Շիրազից 240 կմ հյուսիս-արևմուտք։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի կլիման բնորոշվում է որպես արևադարձային։ Օդի բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանը 50° C է, բացարձակ նվազագույնը՝ 0° C[5]։

Բեհբեհանի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 17.0
(62.6)
18.2
(64.8)
20.1
(68.2)
28.1
(82.6)
32.9
(91.2)
39.5
(103.1)
42.4
(108.3)
43.7
(110.7)
42.2
(108)
35.0
(95)
27.2
(81)
20.5
(68.9)
30.57
(87.03)
Միջին ցածր °C (°F) 6.8
(44.2)
7.5
(45.5)
8.5
(47.3)
15.8
(60.4)
19.3
(66.7)
24.9
(76.8)
28.3
(82.9)
28.8
(83.8)
26.2
(79.2)
19.9
(67.8)
14.8
(58.6)
9.9
(49.8)
17.56
(63.58)
Անձրևի տեղումներ մմ (դյույմ) 54
(2.13)
41
(1.61)
50
(1.97)
11
(0.43)
5
(0.2)
0
(0)
0
(0)
5
(0.2)
0
(0)
0
(0)
43
(1.69)
116
(4.57)
325
(12.8)
աղբյուր: {{{աղբյուր 1}}}

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչություն՝ 122 604 մարդ (2016)[6][7]։ Ազգային կազմում գերակշռում են պարսիկներն ու լոռերը։

Բնակչության թվաքանակը
1986199119962006
78 69485 84688 21399 204

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից Բեհբեհանի տեղում բնակավայր գոյություն է ունեցել արդեն Իսլամական պետության ժամանակ։ Սասանյանների դինաստիայի օրոք քաղաքը հայտնի էր որպես Արեջան (Arajan), որի ավերակները գտնվում են քաղաքից հյուսիս և զբաղեցնում են մոտ 4 կմ² տարածք։ Ըստ էության, Բեհբեհան տեղանունը ի հայտ է եկել 14-րդ դարում։

Ժամանակակից վիճակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերջին տասնամյակում Բեհբեհանում կառուցվել են ժամանակակից թաղամասեր՝ Համանակ, Շահրի-Նոու, Դու-լ-ֆեկարի, Ֆալակայե-Բիդե-Բոլանդ։ Քաղաքում գործում են մոտ 60 մզկիթներ, որտեղ աղոթում են ջաֆարիական մազհաբի շիաները, որոնք կազմում են Բեհբեհանի հիմնական բնակչությունը, ինչպես նաև փակ շուկան: Ունի պետական գրադարան, յոթ բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, երկու միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատություն, 17 միջնակարգ դպրոց, 31 տարրական դպրոց[5]։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խայիզ գյուղը գտնվում է Բեհբեհանից 22 կմ հյուսիս-արևելք՝ Հայիզ լեռան ստորոտում: Գյուղը հայտնի է իր հնագույն պատմությամբ, որի սկիզբը վերաբերում է Սասանյանների դինաստիայի կառավարման դարաշրջանին։ Պատմական հուշարձաններից այնտեղ պահպանվել են քարե պարիսպներ հին շահական ճանապարհի վրա, ինչպես նաև երեք ջրաղաց։ Գյուղն լեռնագնացությամբ զբաղվելու վայր է, ինչպես նաև Իմամզադեի դամբարան տանող ուխտատեղի[8]։

Բեհբեհանից 25 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Իրանի ազգային ժառանգության ցուցակում ընդգրկված Հեյրաբադ քարվանսարան: Այն կառուցվել է այրված աղյուսից և գիպսից, շահ Սոլեյման Սեֆիի օրոք և ի սկզբանե ունեցել է 9943 մ² տարածք: Քարվանսարան բաղկացած էր մզկիթից, դասախոսների սենյակներից, խոհանոցից, բաղնիքից և փոքր շուկայից։ Այս պահին պահպանվել է միայն ուսումնարանի հիմնական շենքը՝ 2500 մ² մակերեսով։

Բեհբեհանից 40 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Աբազար իմամզադեի դամբարանը, որը կառուցվել է 18-րդ դարի վերջին և զարդարված է հախճասալիկով[9]։

Բոկան բաղնիքի ավերակները վերաբերում են Սասանյանների կառավարման դարաշրջանին, գտնվում են Բեհբեհանից 10 կմ հեռավորության վրա[10]։

2006 թվականին բացվել է քաղաքային թանգարան, որը բաղկացած է հնագիտական և ազգագրական բաժիններից։ Գլխավոր սրահում ցուցադրվում են տեղի բնակչության սովորույթների (հարսանեկան և գյուղատնտեսական ծեսերի) հետ կապված իրեր և ավանդական հագուստ։ Այլ սրահներում ցուցադրված են ավանդական բնակարանի մակետը, կանացի զարդեր, տարբեր ժամանակաշրջանների գրերի և մետաղադրամների նմուշներ[11]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կաղապար:Атлас мира
  2. Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерального агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 — стр. 128
  3. Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 48.
  4. Физико-географические данные
  5. 5,0 5,1 Behbehān(անգլ.) // Encyclopædia Iranica
  6. https://www.amar.org.ir/english
  7. «World Gazetteer» 
  8. بهبهان روزنه‌ای به بهشت جنوب‌غرب ایران(պարս.) // Fars News Agency
  9. سفر به بهبهان + تصاویر(պարս.)
  10. حمام بکان(պարս.)
  11. موزه بهبهان(պարս.)