Jump to content

Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգ
անգլ.՝ David Stirling
Դիմանկար
Ծնվել էնոյեմբերի 15, 1915(1915-11-15)[1][2][3]
ԾննդավայրLecropt
Մահացել էնոյեմբերի 4, 1990(1990-11-04)[1][3] (74 տարեկան)
Մահվան վայրՎեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն
Քաղաքացիություն Միացյալ Թագավորություն
ԿրթությունԱմփլեֆորդ քոլեջ և Թրինիթի քոլեջ
Մասնագիտությունսպա, լեռնագնաց և զինվոր
Ծնողներհայր՝ Արչիբալդ Ստիրլինգ[2][3], մայր՝ Մարգարեթ Ֆրեյզեր[2][3]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Բրիտանական Կայսրության շքանշանի սպա «Մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան Ասպետ-բակալավր և Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
 David Stirling (military) Վիքիպահեստում

Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգ(նոյեմբերի 15, 1915(1915-11-15)[1][2][3], Lecropt - նոյեմբերի 4, 1990(1990-11-04)[1][3], Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), ալպինիստ, բրիտանական բանակի սպա և հատուկ օդային ծառայության հիմնադիրլ։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգը ծնվել է Լեկրոպտում Արչիբալդ Ստիրլինգի և Մարգարեթ Ֆրեյզերի՝ Սայմոն Ֆրեյզերի դստեր՝ 13-րդ լորդ Լովատի, անգլիական թագավոր Չարլզ II-ի անմիջական հետնորդի ընտանիքում։ Սայոմոն Ֆրեյզերը, Լովատի 15-րդ լորդը, նրա ազգականն էր։

Նա կրթություն է ստացել Ampleforth College կաթոլիկ-գիշերօթիկ դպրոցում, մեկ տարի սովորել է Թրինիթի քոլեջում, այնուհետև տեղափոխվել է Փարիզ՝ որտեղ ցանկանում էր դառնալ նկարիչ։ Սթիրլինգը մարզվում էր Էվերեստը բարձրանալու համար, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը խանգարեց էքպեդիցիային մասնակցելուն[4]։

1937 թվականին Դեյվի Սթրելինգը միացավ շոտլանդական գվարդիային[5]։ 1940 թվականին նա կամավոր մեկնել է բրիտանական բանակի հրամանատարական գործողություններին։

1941 թվականի օգոստոսի 1-ին նրա հրամանատարությունը լուծարվելուց հետո նա դեռ համոզված էր, որ ռազմական բախումներում բարձր մասնագիտացված զինվորների փոքր թիմը կարող է ավելին անել, քան սովորական զորքերի մի ամբողջ դասակ։

Չտեսնելով իր տեսությունը սովորական եղանակով ապացուցելու հնարավորություն, նա համոզեց Կլոդ Օշինլեքին իրեն նշանակել նման գործողությունների ղեկավար։ Նրան հանձնարարվել է ղեկավարել «L հատուկ ջոկատ, հատուկ նշանակության օդային բրիգադ» (SAS), որը պաշտոնապես Հյուսիսային Աֆրիկայում գոյություն ունեցող բրիգադների բատալոնային ստորաբաժանում էր[4]։

Հետախուզական ստորաբաժանման առաջին օպերացիան որպես դեսանտներ թշնամու թիկունքում ավարտվել է լիակատար ձախողմամբ։ Միայն ստորաբաժանման մեկ երրորդը հասավ նշանակված հավաքման կետին[4]։

Փոխելով մարտավարությունը, ոտքով հարձակվելով մթության քողի տակ հեռահար անապատային ուժերի օգնությամբ՝ ստորաբաժանումն ի վերջո հասավ հաջողության։ Ձեռք բերելով իր սեփական ամենագնացները և մանևրային փոքր բեռնատարները, որոնք հագեցած էին գնդացիրներով, SAS-ը, Ստիրլինգի ղեկավարությամբ, արագորեն դարձավ գերմանա-իտալական բանակի թիկունքում գործող սարսափելի ուժ՝ ոչնչացնելով, ի թիվս այլ բաների, մոտ 250 ինքնաթիռ և մեծ քանակությամբ կենսական ռազմական նյութեր, բայց, առաջին հերթին, դառձավ Ռոմելի զորքերի մշտական «մարմնի սեպը»[6]։

1943 թվականին գերեվարվել է գերմանացիների կողմից, բայց չորս անգամ փախել գերությունից,В январе 1943 года был захвачен немцами, но четыре раза бежал из плена, դրանից հետո ինտերինվել է Կոլդիցի ամրոցում գտնվող Oflag IV-C-ում մինչև պատերազմի ավարտը։ SAS-ի հրամանատարությունը Ստերլինգի գերությունից հետո ստանձնեցին նրա եղբայր Բիլը և հյուսիսիռլանդացի բռնցքամարտիկ, ռեգբի խաղացող և փաստաբան մայոր Բլերը («Փեդի») Մեյնը մինչև պատերազմի ավարտը[7], ում ֆելդմարշալ Մոնտգոմերին առաջադրել է Վիկտորիա խաչի համար[8]։

1947 թվականին Ստերլինգը տեղափոխվեց կանոնավոր բանակի սպաների պահեստ, նրան շնորհվեց փոխգնդապետի պատվավոր կոչում, որը նա պահպանեց մինչև 1965 թվականը թոշակի անցնելը[9][10]։ Դեյվիդ Սթիրլինգը ասպետի կոչում ստացավ 1989 թվականի դեկտեմբերի 30-ին և մահացավ հաջորդ տարի[11][12][13]։

Հիշողություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուելբեք քոլեջի Ստիրլինգի տունն անվանվել է նրա անունով։

2002 թվականին նրա պատվին կանգնեցվել է SAS հուշահամալիրը, որը պատկերում է նրան քարի վրա կանգնած[14]։

«Զվարճալի քաոս տարածող» հակառակորդի թիկունքում բնութագրում է նրա քայլը[15]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 1 2 3 4 Lundy D. R. The Peerage
  3. 1 2 3 4 5 6 Kindred Britain
  4. 1 2 3 Macintyre, Ben (2016). Rogue Warriors. New York: Crown Publishing Group. էջեր 48–49, 143–146, 149–154. ISBN 9781101904169.
  5. ↑ «No. 34420». The London Gazette. 23 July 1937. էջ 4740.
  6. ↑ Alleyne, Richard (2007 թ․ փետրվարի 19). «SAS founder's life story to be made into a film». The Daily Telegraph. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2017 թ․ մարտի 2-ին. {{cite news}}: More than one of |accessdate= and |access-date= specified (օգնություն)
  7. ↑ The Oxford Companion to World War II, Oxford University Press, 2001 paperback edition, 0198604467, 'Special Air Service'
  8. ↑ «Obituary:Lieutenant-Colonel David Danger: SAS radio operator». The Times. London. 2009 թ․ մարտի 31. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ մայիսի 23-ին. Վերցված է 2010 թ․ մարտի 28-ին. {{cite news}}: More than one of |accessdate= and |access-date= specified (օգնություն); More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (օգնություն); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (օգնություն)
  9. ↑ «No. 38282». The London Gazette (Supplement). 4 May 1948. էջ 2814.
  10. ↑ «No. 43814». The London Gazette (Supplement). 12 November 1965. էջ 10656.
  11. ↑ «No. 35465». The London Gazette (Supplement). 20 February 1942. էջ 893.
  12. ↑ «No. 37787». The London Gazette (Supplement). 12 November 1946. էջ 5605.
  13. ↑ «No. 51981». The London Gazette (Supplement). 30 December 1989. էջ 2.
  14. ↑ «Police probe after plaques stolen from SAS memorial». BBC News. 2014 թ․ հունիսի 5. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 15-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 9-ին. {{cite news}}: More than one of |accessdate= and |access-date= specified (օգնություն)
  15. ↑ Corpus Christi College Oxford - News & Events
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգ» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Արչիբալդ_Դեյվիդ_Սթիրլինգ&oldid=9722500» էջից