Արմենակ Հայկունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արմենակ Հայկունի
Ծնվել էսեպտեմբերի 5, 1835(1835-09-05)
ԾննդավայրՍտամբուլ, Օսմանյան կայսրություն կամ Կոստանդնուպոլիս, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել էհոկտեմբերի 29, 1866(1866-10-29) (31 տարեկանում)
Վախճանի վայրՍտամբուլ, Օսմանյան կայսրություն կամ Կոստանդնուպոլիս, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Մասնագիտությունգրող, խմբագիր և մշակութային գործիչ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
ԿրթությունՊեզճյան մայր վարժարան
ԱշխատավայրՄուսայք Մասյաց, Ծաղիկ և Մեղու
Արմենակ Հայկունի Վիքիդարանում

Արմենակ Հայկունի (Համբարձում Ճիզմեճյան Հարությունի, 1835, սեպտեմբերի 5, Կոստանդնուպոլիս - 1866, հոկտեմբերի 29, Կոստանդնուպոլիս), հայ գրող, մշակութային գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արմենակ Հայկունին ծնվել է 1835 թվականին, Կոստանդնուպոլսում։ Սովորել է ծննդավայրի Սուրբ Հովհաննես վարժարանում և Գում-Գափուի «Մայր վարժարանում», 1846-1953 թվականներին՝ Սայրըս Համլինի աստվածաբանական քոլեջում։ 1857-1958 թվականներին հրատարակել է «Մուսայք Մասյաց» թատերական պարբերականը, 1858 թվականին հիմնադրել «Հայկազյան ընկերությունը», որը գոյություն է ունեցել մինչև 1861 թվականը։ Գ. Չիլինկիրյանի հետ հրատարակել է «Ծաղիկ» հանդեսը (մինչև 1862)։ «Մուսայք Մասյաց»-ում տպագրել է թատերագիտական հոդվածներ և «Արա Գեղեցիկ», «Օղիմպիադա», «Երնջակ» պատմական ողբերգությունները, երկեր, որոնք գալիս էին հակադրվելու հայկական կլասիցիստական ողբերգությանը և հաստատելու նոր՝ ռոմանտիկական դրամատուրգիայի առկայությունը։

1861 թվականին լույս է տեսել նրա «Էլիզիա»-ն՝ նվիրված Ղրիմի պատերազմին, որը ռոմանտիկական երկրորդ վեպն է արևմտահայ գրականության մեջ (Մինաս Հիսարյանի «Խոսրով և Մաքրուհի» վեպից հետո)։ 1863 թվականին հանդես է եկել 4 գրքույկով՝ «Գարնան ծաղիկներ...», «Գաղտնիք բնության...», «Գերեզմանք երիտասարդաց...», «Աշնան տերևներ...», որոնցում քննել է առողջապահական հարցեր։ Գրել է շուրջ 30 բանաստեղծություն, հիմնականում՝ հայրենասիրական բնույթի։ 1861 թվականին Զմյուռնիայում ծանոթացել է Միքայել Նալբանդյանի հետ, պրոպագանդել նրա «Երկրագործության» հիմնադրույթները։ 1864 թվականին խմբագրել է «Մեղու» պարբերականը[1][2][3]։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գարնան ծաղիկներ կամ երիտասարդաց արդի կացութիւնը, 1863[4]։
  • Ճերմակ կամ պարոն Ս. Փափազեան եւ իւր ժամանակը, 1863[5]:
  • Գաղտնիք բնութեան կամ սկզբունք մարդկային ծննդականութեան: Եւրոպիոյ իմաստասիրաց արդի դրութեան համեմատ, 1863[6]։
  • Գերեզմանք երիտասարդաց կամ տռփական հիւանդութիւնք: Եւրոպիոյ իմաստասիրաց արդի դրութեան համեմատ, 1863[7]։
  • Համառոտ պատմություն և աշխարհագրություն հայոց, Կոստանդնուպոլիս, 1864։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստեփանյան Գ. Խ., Արմենակ Հայկունի, Երևան, 1955:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  2. «Հայկունի Արմենակ | armenianlanguage.am»։ www.armenianlanguage.am։ Վերցված է 2019-07-16 
  3. «AV Production - Արմենակ Հայկունի»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-07-16 
  4. Հայկունի Արմենակ (1863)։ Գարնան ծաղիկներ կամ երիտասարդաց արդի կացութիւնը։ Կ. Պօլիս: Տպարան Ա. Համազգային 
  5. Հայկունի Արմենակ (1863)։ Ճերմակ կամ պարոն Ս. Փափազեան եւ իւր ժամանակը։ Կ. Պոլիս: Տպարան Ա. Համազգային 
  6. Հայկունի Արմենակ (1863)։ Գաղտնիք բնութեան կամ սկզբունք մարդկային ծննդականութեան: Եւրոպիոյ իմաստասիրաց արդի դրութեան համեմատ։ Կ. Պօլիս: Տպարան Ա. Համազգային 
  7. Հայկունի Արմենակ (1863)։ Գերեզմանք երիտասարդաց կամ տռփական հիւանդութիւնք: Եւրոպիոյ իմաստասիրաց արդի դրութեան համեմատ։ Կ. Պօլիս: Ի Համազգային տպարան