Ասաի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ասաի
Acapalms.jpg
Գիտական դասակարգում
Լատիներեն անվանում
Euterpe oleracea
Mart. (1824)
Հոմանիշներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում





Ասաի (պորտ.՝ açaí) կամ Էվտերպա բանջարեղենային (լատիներեն՝ Euterpe oleracea), Էվտերպա տեսակի արմավ։ Տարածված է Բրազիլիայում, տեղական անվանումը՝ açaí, açaizeiro(պորտ.)։ Մշակվում է հատկապես Պարա նահանգում ուտելի միջուկի և պտուղների համար, որոնք հարուստ են օգտակար նյութերով։

Վայրի պայմաններում աճում է խոնավ վայրերում, գետերի ափերին 4-8 ծառերից կազմված խմբերով։ Ծառի բարձրությունը տատանվում է 12-20 մետրի, բնի հաստությունը՝ 15-20 սմ-ի սահմաններում։ Պտուղը մուգ մանուշակագույն հատապտղաձև կորիզապտուղ է։ Ամեն ծաղկաբույլի վրա կան 500-900 պտուղներ։ Բերքը հավաքվում է տարին երկու անգամ։ Պտուղներից ստացվում է ասաիի յուղ, որ հարուստ է պալմիտինաթթվով։

Պտուղներից յուղի ստացում

Ասաի արմավը սննցի կարևոր աղբյուր է Ամազոնի դելտայի բնակիչների համար։ Կաբոկլո հնդկացիներն իրենց սննդի մինչև 42 %-ն ավանդաբար ստացել են այդ բույսից[1]։ Հիմնականում մշակվում է պտուղների համար, որոնցից պատրաստվում է «ասաի նա տիժելա» («Açaí na tigela») թանձր օշարակը։ Արմավի միջուկը նույնպես ուտելի է, սակայն ներկայում դրա ստացման համար սովորաբար մշակվում է մերձավոր Euterpe edulis (ժուսարա) տեսակը։

Խարդախություններ ասաի պտուղներով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2004 թվականից սկսած MonaVie ընկերությունն ասաի պտուղներն ու դրանցից ստացված հյութը գովազդել է Միացյալ Նահանգների զանգվածային լրատվամիջոցներում որպես հրաշք սնունդ (superfood), որն ունի բազմաթիվ օգտակար հատկություններ և հակաօքսիդանտների մեծ խտություն, որոնք, իբր թե, կարող են կանխարգելել սրտանոթային համակարգի հիվանդությունները[2]։ Այդ պնդումների գիտականորեն հաստատող տվյալներ չկան[2]։ Արտահանման աճող ծավալների պայմաններում Բրազիլիայի հնդկացիները կորցրել են իրենց սննդի ավանդական աղբյուրը[3]։

Խարդախությունների դեմ պայքարի կանադական կենտրոնը ասաիից ստացված դեղամիջոցների գովազդը որակել է որպես «միջազգային մասշտաբների խաբեություն»[4]։ 2010 թվականին ԱՄՆ առևտրի դաշնային հանձնաժողովը ասաիից ստացվող սննդային հավելումների արտադրողներին մեղադրել է սպառողներին խաբելու մեջ, իբր թե այն ունակ է կանխարգելել քաղցկեղն ու նպաստել բնականոն քաշի պահպանմանը[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]