Առնոլդ Չիկոբավա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Առնոլդ Չիկոբավա
վրաց.՝ არნოლდ სტეფანეს ძე ჩიქობავა
Ծնվել էմարտի 14 (26), 1898
Սաչիքոբավո, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էնոյեմբերի 5, 1985(1985-11-05) (87 տարեկանում)
Թբիլիսի, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանQ12867911?
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Անդրկովկասյան ԴՖՀ
Flag of Georgia (1918–1921).svg Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունլեզվաբան, բանասեր և հասարակական գործիչ
Հաստատություն(ներ)Թբիլիսիի պետական համալսարան
Գործունեության ոլորտլեզվաբանություն, բանասիրություն և Կովկասագիտություն
ԱնդամակցությունՎրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԹբիլիսիի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինվրացերեն և ռուսերեն
Եղել է գիտական ղեկավարAleksandr Magometov? և Georgy Klimov?
ՊարգևներԼենինի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան Լենինի շքանշան Լենինի շքանշան և Լոմոնոսովի անվան մրցանակ

Առնոլդ Չիկոբավա (վրաց.՝ არნოლდ ჩიქობავა, մարտի 14 (26), 1898, Սաչիքոբավո, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 5, 1985(1985-11-05), Թբիլիսի, ԽՍՀՄ), խորհրդային լեզվաբան և բանասեր, ով հայտնի է կովկասյան լեզուների հետազոտական աշխատանքներով և եղել է Նիկողայոս Մառի լեզուների միածագումնաբանական վիճելի տեսության հետևողական քննադատներից մեկը[1][2]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիկոբավան ծնվել է արևմտյան Վրաստանի (այդ ժամանակ Ռուսական կայսրության կազմում) Մեգրելիա նահանգի Սենակիի մունիցիպալիտետի փոքրիկ գյուղերից մեկում։ 1922 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի նորաբաց պետական համալսարանը (ԹՊՀ), ստացել գիտական աստիճան, ստացել դոցենտի (1926–33), ապա պրոֆեսորի կոչում (1933-85)։ Այդ տարիներին գլխավորել է համալսարանի Կովկասյան հետազոտությունների ամբիոնը (1933–60), Վրացական ԽՍՀ Թբիլիսիի լեզվաբանական ինստիտուտի Իբերո-կովկասյան լեզուների ամբիոնը (1936–85)։ Այս ինստիտուտը, որը Չիկոբավան գլխավորել է 1950-1952 թվականներին, այժմ կրում է նրա անունը[3]։ 1941 թվականին նա դարձել է Վրացական ԽՍՀ նոր ձևավորված Գիտությունների ակադեմիայի անդամ, նախագահության անդամ է ընտրվել 1950—1963 թվականներին։ Իր բեղմնավոր աշխատանքի համար պարգևատրվել է Խորհրդային Միության և միջազգային մրցանակներով ու կոչումներով[4]։ Հեղինակել է վրացերեն բառարանների շարք և կովկասյան լեզուների կառուցվածքին ու պատմությանը նվիրված խոշոր գործեր։

Շնորհիվ իր դիրքի Չիկոբավան ճանաչում է ունեցել ԽՍՀՄ լեզվաբանների շրջանում, 1950-ականներին կարճ ժամանակ շատ բուհերի ուսանողներ սովորում էին նրա «Լեզվաբանության տեսություն» դասագրքով։ Հատկապես ուժեղ էր Չիկոբավայի ազդեցությունը խորհրդային կովկասագիտության վրա 1950-1960-ական թվականներին[5]։

Չիկոբավան մահացել է Թբիլիսիում 87 տարեկան հասակում։ Թաղված է Թբիլիսիի համալսարանի այգում։

Հիմնական աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մենագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • А. С. Чикобава, «Проблемы родства иберийско-кавказских языков». Махачкала, 1965

Հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • А. С. Чикобава, Основные тенденции развития синтаксического механизма простого предложения в грузинском языке, II, Сообщения АН Груз. ССР, т. II, № 6, 1941;
  • А. С. Чикобава, Пермансив и место, занимаемое им в истории спряжения грузинского глагола, там же, т. IV, № 1, 1943
  • А. С. Чикобава, Несколько замечаний об эргативной конструкции, в сборнике «Эргативная конструкция предложения», 1950

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Dahrendorf, Ellen (2005), The Unknown Stalin, p. 205. I.B.Tauris, ISBN 1-85043-980-X.
  2. Smith, Graham (1998), Nation-building in the Post-Soviet Borderlands: The Politics of National Identities, p. 178. Cambridge University Press, ISBN 0-521-59968-7.
  3. ИНСТИТУТ ЯЗЫКОЗНАНИЯ ИМ. А. ЧИКОБАВА
  4. Mikaberidze, Alexander (ed., 2007), Chikobava, Arnold. Dictionary of Georgian National Biography. Accessed on July 3, 2007.
  5. Я. Г. Тестелец Воспоминания о Сергее Старостине. 26.10.05

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]