Առնոլդ Չիկոբավա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Առնոլդ Չիկոբավա
վրաց.՝ არნოლდ სტეფანეს ძე ჩიქობავა
Ծնվել է մարտի 14 (26), 1898
Sachikobavo, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է նոյեմբերի 5, 1985(1985-11-05) (87 տարեկանում)
Թբիլիսի, ԽՍՀՄ
Գերեզման Q12867911?
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Անդրկովկասյան ԴՖՀ
Flag of Georgia (1918–1921).svg Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն լեզվաբան, բանասեր և հասարակական գործիչ
Հաստատություն(ներ) Թբիլիսիի պետական համալսարան
Գործունեության ոլորտ լեզվաբանություն, բանասիրություն և Կովկասագիտություն
Անդամակցություն Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատեր Թբիլիսիի պետական համալսարան
Գիտական աստիճան բանասիրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին վրացերեն և ռուսերեն
Եղել է գիտական ղեկավար Q4274181? և Georgy Klimov
Պարգևներ Լենինի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան Լենինի շքանշան Լենինի շքանշան և Լոմոնոսովի անվան մրցանակ

Առնոլդ Չիկոբավա (վրաց.՝ არნოლდ ჩიქობავა, մարտի 14 (26), 1898, Sachikobavo, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 5, 1985(1985-11-05), Թբիլիսի, ԽՍՀՄ), խորհրդային լեզվաբան և բանասեր, ով հայտնի է կովկասյան լեզուների հետազոտական աշխատանքներով և եղել է Նիկողայոս Մառի լեզուների միածագումնաբանական վիճելի տեսության հետևողական քննադատներից մեկը[1][2]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիկոբավան ծնվել է արևմտյան Վրաստանի (այդ ժամանակ Ռուսական կայսրության կազմում) Մեգրելիա նահանգի Սենակիի մունիցիպալիտետի փոքրիկ գյուղերից մեկում։ 1922 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի նորաբաց պետական համալսարանը (ԹՊՀ), ստացել գիտական աստիճան, ստացել դոցենտի (1926–33), ապա պրոֆեսորի կոչում (1933-85)։ Այդ տարիներին գլխավորել է համալսարանի Կովկասյան հետազոտությունների ամբիոնը (1933–60), Վրացական ԽՍՀ Թբիլիսիի լեզվաբանական ինստիտուտի Իբերո-կովկասյան լեզուների ամբիոնը (1936–85)։ Այս ինստիտուտը, որը Չիկոբավան գլխավորել է 1950-1952 թվականներին, այժմ կրում է նրա անունը[3]։ 1941 թվականին նա դարձել է Վրացական ԽՍՀ նոր ձևավորված Գիտությունների ակադեմիայի անդամ, նախագահության անդամ է ընտրվել 1950—1963 թվականներին։ Իր բեղմնավոր աշխատանքի համար պարգևատրվել է Խորհրդային Միության և միջազգային մրցանակներով ու կոչումներով[4]։ Հեղինակել է վրացերեն բառարանների շարք և կովկասյան լեզուների կառուցվածքին ու պատմությանը նվիրված խոշոր գործեր։

Շնորհիվ իր դիրքի Չիկոբավան ճանաչում է ունեցել ԽՍՀՄ լեզվաբանների շրջանում, 1950-ականներին կարճ ժամանակ շատ բուհերի ուսանողներ սովորում էին նրա «Լեզվաբանության տեսություն» դասագրքով։ Հատկապես ուժեղ էր Չիկոբավայի ազդեցությունը խորհրդային կովկասագիտության վրա 1950-1960-ական թվականներին[5]։

Չիկոբավան մահացել է Թբիլիսիում 87 տարեկան հասակում։ Թաղված է Թբիլիսիի համալսարանի այգում։

Հիմնական աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մենագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • А. С. Чикобава, «Проблемы родства иберийско-кавказских языков». Махачкала, 1965

Հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • А. С. Чикобава, Основные тенденции развития синтаксического механизма простого предложения в грузинском языке, II, Сообщения АН Груз. ССР, т. II, № 6, 1941;
  • А. С. Чикобава, Пермансив и место, занимаемое им в истории спряжения грузинского глагола, там же, т. IV, № 1, 1943
  • А. С. Чикобава, Несколько замечаний об эргативной конструкции, в сборнике «Эргативная конструкция предложения», 1950

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Dahrendorf, Ellen (2005), The Unknown Stalin, p. 205. I.B.Tauris, ISBN 1-85043-980-X.
  2. Smith, Graham (1998), Nation-building in the Post-Soviet Borderlands: The Politics of National Identities, p. 178. Cambridge University Press, ISBN 0-521-59968-7.
  3. ИНСТИТУТ ЯЗЫКОЗНАНИЯ ИМ. А. ЧИКОБАВА
  4. Mikaberidze, Alexander (ed., 2007), Chikobava, Arnold. Dictionary of Georgian National Biography. Accessed on July 3, 2007.
  5. Я. Г. Тестелец Воспоминания о Сергее Старостине. 26.10.05

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]