Ամերիգո Վեսպուչի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ամերիգո Վեսպուչի
Amerigo Vespucci
Amerigo Vespucci - Project Gutenberg etext 19997.jpg
Ծնվել էմարտի 9, 1454
ԾննդավայրՖլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն
Մահացել էփետրվարի 22, 1512[1] (57 տարեկանում)
Մահվան վայրՍևիլյա, Kingdom of Seville, Կաստիլիա և Լեոն
Ազգությունիտալացի
Մասնագիտությունճանապարհորդ հետազոտող, վաճառական և քարտեզագիր
Ստորագրություն
AmerigoVespucci Signature.png
Amerigo Vespucci Վիքիպահեստում

Ամերիգո Վեսպուչի (իտալ.՝ Amerigo Vespucci, լատ.՝ Americus Vespucius, մարտի 9, 1454, Ֆլորենցիա, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն - փետրվարի 22, 1512[1], Սևիլյա, Kingdom of Seville, Կաստիլիա և Լեոն), ֆլորենտացի ծովագնաց, հետազոտող, քարտեզագիր, որի պատվին անվանվել են Ամերիկա մայրցամաքն ու աշխարհամասը։ 1505 թվականին ստացել է իսպանական Կաստիլիա թագավորության քաղաքացիություն[2]:

Վեսպուչին առաջինը ցույց տվեց (1502 թվականին), որ Քրիստափոր Կոլումբոսի հայտնաբերած Բրազիլիան և «Արևմտյան Հնդկաստան» անվանված կղզիները Ասիայի արևելյան հատվածը չեն, այլ լիովին առանձին մի երկրազանգված, որ մինչ այդ անհայտ էր Հին աշխարհի մարդկանց: Այդ նորագյուտ երկրազանգվածն սկզբնապես կոչվեց Նոր աշխարհ, ապա Ամերիգո Վեսպուչիի անվան լատինական ձևի՝ Americus-ի հիման վրա ստացավ Ամերիկա անվանումը[3][4]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամերիգոն ֆլորենտացի նոտար Սեր Նաստաջիոյի (Անաստազիոյի) երրորդ որդին էր[5][6], ում նա տվել էր իր հոր՝ Ամերիգոյի պապի անունը[7]: Նրանց տունը Ֆլորենցիայի Օգնիսանտ (Բոլոր սրբերի) եկեղեցու մոտ էր (եկեղեցին նաև նվիրված էր san Salvatore-ին՝ Սուրբ Փրկչին): Թերևս՝ այս ծանոթ անվանումների ազդեցությամբ է նա հետագայում, երբ արդեն հայտնի ծովագնաց էր, անվանակոչել Բոլոր սրբերի ծովածոցը և Բահիայի Սալվադոր քաղաքը[8]:

Վեսպուչին որպես ծովային ծառայել է Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, ապա նորից Իսպանիայում։ Մասնակցել է մի քանի նավարկությունների դեպի Նոր Աշխարհ (Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային ափերը)։ Դրանցից միայն երկուսն են հավանական համարվում։ Այդ ճանապարհորդությունների մասին նրա նամակները ժամանակին մեծ ժողովրդականություն էին վայելում և մի քանի անգամ վերահրատարակվել են (1505-1510 թթ.)։ Լոթարինգիացի քարտեզագիր Մ․ Վալձեմյուլլերը Հարավային Ամերիկայի երկրների՝ Ք․ Կոլումբոսի հայտնագործությունը վերագրեց Վեսպուչիին և առաջարկեց այդ մայրցամաքը Վեսպուչիի պատվին անվանել Ամերիկա։ 1538 թվականին Մերկատորն իր քարտեզի վրա առաջին անգամ այդ անվանումը տարածեց նաև Հյուսիսային Ամերիկայի վրա։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Arciniegas, German (1955) Amerigo and the New World: The Life & Times of Amerigo Vespucci. New York: Knopf. 1955 English translation by Harriet de Onís. First edition published in Spanish in 1952 as Amerigo y el Nuevo Mundo, Mexico: Hermes.
  • Fernández-Armesto, Felipe (2007) Amerigo: The Man Who Gave his Name to America. New York: Random House.
  • Formisano, Luciano (1992) Letters from a New World: Amerigo Vespucci's Discovery of America. New York: Marsilio.
  • Magnaghi, Alberto (1924) Amerigo Vespucci: Studio critico, con speciale riguardo ad una nuova valutazione delle fonti e con documenti inediti tratti dal Codice Vaglienti, 2 vols, 1926 (2nd.) ed., Rome: Treves
  • Markham, Clements R., ed. (1894) The Letters of Amerigo Vespucci, and Other Documents Illustrative of His Career. Hakluyt Society. (Reissued by Cambridge University Press, 2010. 978-1-108-01286-7)
  • Pohl, Frederick J. (1944) Amerigo Vespucci: Pilot Major. New York: Columbia University Press.
  • Ober, Frederick A. (1907) Heroes of American History: Amerigo Vespucci New York: Harper & Brothers
  • Schulz, Norbert Amerigo Vespucci, Mundus Novus (mit Zweittexten). M.M.O., Verlag zur Förderung des Mittel- und Neulat (Vivarium (Series neolatina, Band II)) 978-3-9811144-2-3
  • Ray, Kurt (2003) Amerigo Vespucci: Italian Explorer of the Americas, The Rosen Publishing Group, 2003 0-8239-3615-5.
  • Amerigo Vespucci (Charles Lester Edwards, Amerigo Vespucci) [2009] Viartis 978-1-906421-02-1
  • Цвейг Стефан, «Америго. Повесть об одной исторической ошибке»
  • Бандини, «Vita е lettere di A. Vespucci» (Флоренция, 1745);
  • Ирвинг, «The life and voyages of Columbus» (4 т., Лондон, 1828 — 30; немецкий перевод, Франкф., 1828);
  • Сантарем, «RecherchessurA. Vespucci» (Пар., 1842);
  • Кустманн, «Die Entdeckung Amerikas nach den altesten Quellen» (Мюнх., 1859);
  • Фарнгаген, «A. Vespucci. Son caractere, ses ecrits, sa vie et ses navigations» (Лонд., 1869); его же, «Ainda A. Vespucci. Novos estudos e achegas» (Вена, 1874);
  • Пешель, «Greschichte des Zeitalters der Entdeckungen» (2 изд., Штутг. 1877; рус. пер. Э. Циммермана, М., 1885).
  • Письма Америго Веспуччи / Перевод Цетлин М. Н.. — Москва: Молодая гвардия, 1971. — (Бригантина).
  • The Letters of Amerigo Vespucci, and Other Documents Illustrative of His Career / Markham, Clements R., ed.. — Hakluyt Society.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. «Amerigo Vespucci»։ Biography.com 
  3. See e.g. Encyclopædia Britannica Online, Amerigo Vespucci; and Room, Adrian. 2004. Placenames of the world: origins and meanings of the names for over 5000 natural features, countries, capitals, territories, cities and historic sights: Americas are believed to have derived their name from the feminized Latin version of his first name.
  4. Rival explanations have been proposed (see Arciniegas, Germán. Amerigo and the New World: The Life & Times of Amerigo Vespucci. Translated by Harriet de Onís. New York: Octagon Books, 1978.Կաղապար:Specify) For example, some have speculated that the name's origin may lie with Richard Amerike BBC, or with the region Amerrique in Nicaragua. None of these theories has been accepted in mainstream academia.
  5. C.R. Markham (1894) "Introduction", in The Letters of Amerigo Vespucci and other documents illustrative of his career. London: Hakluyt.
  6. Alexander Christopher Bickle et alii page: 6000000050473130275 Geni November 28, 2016 Retrieved 2017-02-23
  7. Alexander Christopher Bickle et alii - page:6000000050483095880 Geni November 28, 2016 Retrieved 2017-02-23
  8. Piero Bargellini, Ennio Guarnieri, Le strade di Firenze, 4 voll., Firenze, Bonechi, 1977-1978, II, 1977, pp. 337–340.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png