Ակիո Մորիտա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ակիո Մորիտա
ճապ.՝ 盛田 昭夫
Morita Akio.jpg
Ծնվել էհունվարի 26, 1921(1921-01-26)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրՏոկոնամե, Այչի, Ճապոնիա
Մահացել էհոկտեմբերի 3, 1999(1999-10-03)[7][2][8][3][4][5][6] (78 տարեկանում)
Մահվան վայրՏոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա
ՔաղաքացիությունFlag of Japan.svg Ճապոնիա
ԿրթությունՕսակայի համալսարան
Մասնագիտությունգործարար, ճարտարագետ և ֆիզիկոս
Պարգևներ և
մրցանակներ
Բրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան International Emmy Directorate Award? Սան Ժորդիի Խաչ[9] Ծագող արևի 1-ին աստիճանի շքանշան Ալբերտի մեդալ և Էլեկտրոտեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի ինժեներների ինստիտուտի հիմնադիրների մեդալ
ԱնդամությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա

Ակիո Մորիտա (հունվարի 26, 1921(1921-01-26)[1][2][3][4][5][6], Տոկոնամե, Այչի, Ճապոնիա - հոկտեմբերի 3, 1999(1999-10-03)[7][2][8][3][4][5][6], Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի բիզնեսմեն, որը Մասարու Իբուկայի հետ միասին հիմնադրել է Սոնի ըկերությունը:

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ճապոնիայի Նագոյա քաղաքում: 1665 թվականից նրա ընտանիքը Կոսուգայա գյուղում զբաղվել է սակեի, միսոյի և սոյայի սոուսի արտադրությամբ: Ակիոն՝ եղել է ընտանիքի ավագ որդին և հայրը որոշել է ընտանեկան բիզնեսը թողնել նրան: Սակայն Ակիոն կարողացել է գտնել ինքն իրեն մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի աշխարհում և 1944 թվականին ֆիզիկայի գիտական աստիճանով ավարտել է Օսակայի համալսարանը: Հետագայում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նշանակվել է Ճապոնիայի կայսերական նավատորմի փոխլեյտենանտ: Ծառայության ժամանակ Մորիտան հանդիպել է իր ապագա բիզնես գործընկեր Մասարու Իբուկային:

Սոնի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1946 թվականի մայիսի 7-ին Իբուկան հիմնադրել է «Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha» ընկերությունը, որն ունեցել է մոտ 20 աշխատակից և ¥190,000 նախնական կապիտալ[10]։ Իբուկան եղել է 38, իսկ Մորիտան 25 տարեկան, երբ միացել են «Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha» ընկերությանը։ Նա Մորիտայի ընտանիքի հետ սկսել է ներդրումներ կատարել Սոնիում և շուտով դարձել է ամենախոշոր բաժնետերերից մեկը։ 1949 թվականին ընկերությունը մշակել է ձայնագրման մագնիսական ժապավեն, իսկ 1950 թվականին Ճապոնիայում վաճառել է իր առաջին ձայնագրիչը։

1957 թվականին նրանք թողարկել են գրպանի ռադիոընդունիչ (առաջինը, որն ամբողջությամբ եղել է տրանզիստորային)։ 1958 թվականին Մորիտան և Իբուկան որոշել են ընկերությունը վերանվանել Sony ("sonus" լատիներենից նշանակում է "ձայն")[11]։ Մորիտան նաև եղել է Սոնիի արտադրած ամբողջ արտադրանքի փաստաբանը։ Սակայն, քանի որ ռադիոն շատ մեծ էր փոքր գրպանում տեղավորելու համար, Մորիտան իր աշխատակիցներին ստիպել է հագնել մեծ գրպաններով վերնաշապիկներ, որպեսզի ռադիոընդունիչը "գրպանի չափի" տեսք ունենա:

1960 թվականին նրանք արտադրել են աշխարհում առաջին տրանզիստորային հեռուստացույցը։ 1973 թվականին Սոնին իր Trinitron հեռուստատեսային տեխնոլոգիայի համար ստացել է Էմմի մրցանակ: 1975 թվականին թողարկել են առաջին Betamax տնային ձայնագրիչը՝ VHS-ի թողարկումից մեկ տարի առաջ։ 1979 թվականին ներկայացվել է Walkman-ը, դառնալով աշխարհի առաջին շարժական երաժշտական նվագարկիչներից մեկը: 1984 թվականին Սոնին սկսել է իր Discman շարքը, որն ընդլայնել է Walkman բրենդը մինչև շարժական ձայնասկավառակների։

1960 թվականին ԱՄՆ-ում ստեղծվել է Sony Corporation of America (SONAM, ներկայումս կրճատ SCA) ընկերությունը[12]։ 1988 թվականին Սոնին գնել է CBS Records Group-ը, որի մեջ էին մտնում Columbia Records և Epic Records լեյբլները, իսկ 1989 թվականին՝ Columbia Pictures ընկերությունը:

1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին Մորիտան հեռացել է Սոնիի նախագահի պաշտոնից՝ թենիսի խաղի ժամանակ ունեցած ուղեղի արյունազեղումից հետո։ Նրան փոխարինել է Նորիո Օգան, որն ընկերությանը միացել է 1950-ականներին՝ Մորիտային նամակ ուղարկելուց հետո, որտեղ դատապարտում էր ընկերության մագնիտոֆոնների ցածր որակը:

Այլ պարագաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մորիտան եղել է Ճապոնիայի բիզնեսի ֆեդերացիայի փոխնախագահը և ընդգրկված է եղել տնտեսական հարաբերությունների հարցերով ճապոնաամերիկյան խմբի կազմում, որը նաև հայտնի է ինչպես «իմաստունների խումբ»: Նա նաև եռակողմ հանձնաժողովում Ճապոնիայի կողմից երրորդ նախագահն էր։

Տպագիր արտադրանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1966 թվականին Մորիտան գրել է Gakureki Muyō Ron (学歴無用論) գիրքը, որտեղ ընդգծում է, որ դպրոցական գրառումները կարևոր չեն հաջողության կամ բիզնեսի հմտությունների համար։ 1986 թվականին Մորիտան գրում է ինքնակենսագրությունը՝ այն անվանելով Made in Japan (Ստեղծվել է Ճապոնիայում):

1991 թվականին քաղաքական գործիչ Շինտարո Իշիհարայի հետ միասին դարձել է «Ճապոնիան, որը կարող է ասել ո՛չ» գրքի հեղինակը, որտեղ նրանք քննադատում էին ամերիկյան բիզնեսը և կոչ էին անում ճապոնացիներին ավելի անկախ ու մեծ դեր ունենալ բիզնեսի և արտաքին գործերի մեջ: Հետագայում գիրքը թարգմանվել է անգլերեն և հակասություններ է առաջացրել ԱՄՆ-ում[13]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1982 թվականին Մորիտան պարգևատրվել է Մեծ Բրիտանիայի մշակույթի կողմից Ալբերտի շքանշանով: Նա եղել է առաջին ճապոնացին, որն արժանացել է նման պարգևի: Երկու տարի անց ստացել է Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան, իսկ 1991 թվականին Ճապոնիայի կայսեր կողմից պարգևատրվել է առաջին աստիճանի Սուրբ գանձի շքանշանով:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թվականին Մորիտան թենիսի խաղի ժամանակ ինսուլտ է ստացել: 1994 թվականի նոյեմբերի 25-ին լքել է Սոնիի նախագահի պաշտոնը: Մահացել է թոքաբորբից 1999 թվականի հոկտեմբերի 3-ին՝ 78 տարեկան հասակում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]