Ազնվականների տուն (Ստոկհոլմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Ազնվականների տուն
շվեդ.՝ Riddarhuspalatset
Riddarhuspalatset, 2019 (04).jpg
Տեսակպալատ, կազմակերպություն[1] և տեսարժանություն
ԵրկիրFlag of Sweden.svg Շվեդիա
ՏեղագրությունՍտոկհոլմ
ՎայրԳամլա ստան
ՓողոցՌիդդարհուստորգետ
Ճարտարապետական ոճդասական ճարտարապետություն
Հիմնադրված է1674
ՃարտարապետՍիմեն դե լա Վալլե, Justus Vingboons?, Jean de la Vallée? և Ադոլֆ Վիլհելմ Էդելսվերդ
Կոորդինատներ: 59°19′33.000000098805″ հս․ լ. 18°3′55.000000100801″ ավ. ե. / 59.32583333336077658° հս․. լ. 18.06527777780577892° ավ. ե. / 59.32583333336077658; 18.06527777780577892
Պաշտոնական կայք[2][3][4][5][6]

Ազնվականների տուն (շվեդ.՝ Riddarhuset), պատմական շենք Գամլաստանում, Ստոկհոլմ, Շվեդիա: Կառուցվել է 1641–1674 թվականներին՝ շվեդական ազնվականության հավաքույթներ անցկացնելու համար: Համարվում է 17-րդ դարի դասական ամենագեղեցիկ շենքերից մեկը Շվեդիայում[7]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1626 թվականին Գուստավ II Ադոլֆը հավանություն տվեց հավաքույթների շենք` ասպետական տուն (շվեդ.՝ Riddarhuset) կառուցելու շվեդական ազնվականության մտադրությանը: Նախնական նախագիծը մշակել էր ճարտարապետ Սիմոն դե Լյա Վալեն: Ենթադրվում էր, որ այն կկառուցվի Փարիզի Լյուքսեմբուրգյան պալատի նմանությամբ՝ որպես շենքերի մեծ համալիր[7]:

Սակայն, կառուցվեց միայն հիմնական տունը, որի հիմնարկեքը տեղի էր ունեցել 1641 թվականին: 1642 թվականին դե լա Վալայի մահից հետո շինարարության պատասխանատվությունը ստանձնեց գերմանացի ճարտարապետ Գ. Վիլհելմը[8]: 1650 թվականին Քրիստինա թագուհու թագադրության կապակցությամբ ազնվականները ժամանակավորապես հավաքվել էին դեռևս անավարտ պալատում[9]: 1652 թվականին՝ Գ. Վիլհելմի մահից հետո, հրավիրվեց հոլանդացի ճարտարապետ Յուստուս Վինգբոնսը, որը հանդիսանում է շենքի ճակատային մասի հեղինակը[10][7]: Սակայն, 1656 թվականի հունիսին նրան աշխատանքից ազատեցին և շինարարությունն ավարտեց Ժան դե Լյա Վալեն (Սիմոն դե Լյա Վալեի որդին): Նրա նախագծով կառուցվել են պալատի տանիքը այլաբանական պատկերներով, ներքին մոնումենտալ գլխավոր սանդուղքը և Riddarhussalen մեծ դահլիճի ինտերիերը[10]: Շինարարական աշխատանքներն ավարտվեցին 1674 թվականին:

1774 թվականի հունիսի 24-ին պալատի դիմաց կանգնեցվեց Գուստավ Վազայիի հուշարձանը: 1900-ականների սկզբին արձանը տեղափոխվել է շենքին ավելի մոտ[11]: 1890 թվականին հյուսիսային ճակատի դիմաց կանգնեցվեց կանցլեր Ակսել Օքսենշերնայի արձանը: Շենքը հիմնանորոգվել է 1815-1817, 1847 և 1903-1904 թվականներին[10]: 1870 թվականին ճարտարապետ Ադոլֆ Վիլհելմ Էդելսվերդի նախագծով կառուցվեցին պալատի կողային տաղավարները:

1668-1866 թվականներին Մեծ դահլիճը օգտագործվում էր Ռիքսդագի ազնվական պալատի ժողովների անցկացման համար[12]: Ներկայումս շենքն օգտագործվում է նախատեսված նպատակներով՝ որպես Շվեդիայի ազնվական ընտանիքների զանազան միջոցառումների անցկացման վայր, որոնց զինանշանները զարդարում են ազնվական պալատի մեծ դահլիճը: Կողային տաղավարները վարձակալության են հանձնվում և օգտագործվում են որպես գրասենյակներ[13]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շինությունը երկհարկանի է, ուղղանկյունաձև: Ճակատային մասը կառուցված է բաց կարմիր աղյուսից, որը ուղղահայաց բաժանված է թեթև քառանկյուն որմնասյուներով և թեթև գոթլանդական ավազաքարերի կորնթոսյան սյունաշարով, ինչը բնորոշ է հոլանդական պալլադիականությանը[7]: Ճակատային մասի կենտրոնական հատվածը զարդարված է ավազաքարե պատկերներով: Հյուսիսային ճակատում պատկերված է ասպետական շղթայով հնագույն մարտիկ (հավանաբար անձնավորում է ասպետականությունը), որը շրջապատված է Խոհեմության և Հերակլեսի քանդակներով:

Հարավային ճակատում տեղադրված է Nobilitas ազնվականությունը ներկայացնող կնոջ քանդակ, որը կանգնած է տղամարդու և կնոջ միջև, ինչը կարելի է մեկնաբանել որպես ռազմական և քաղաքացիական պատրաստություն: Քանդակի հեղինակն է Հենրիկ Լիխտենբերգը[10]:

Տանիքի արևելյան և արևմտյան մասերը զարդարված են Միներվայի և Ասպետի քանդակներով, որը մարմնավորում է Arte et Marte Ասպետական տան նշանաբանը: Քանդակների հեղինակն է Յոհան Բապտիստա Դուսարտը (շվեդ.՝ Johan Baptista Dusart)[8]: Տանիքի վերին հատվածի անկյուններում տեղակայված չորս կոթողները իրենցից ներկայացնում են ծխնելույզներ: Կառույցի ներքին շինությունների ընդհանուր մակերեսը (բացառությամբ նկուղների և ձեղնահարկերի) կազմում է մոտ 1700 քմ, որից հիմնական սանդուղքը զբաղեցնում է տարածքի մեկ քառորդը (450 քմ): Մեծ դահլիճի մակերեսը կազմում է ավելի քան 300 քմ[14]: Հիմնական սանդուղքի լապտերները ստեղծվել են 1765 թվականին ճարտարապետ Ժ. Է. Ռենայի նախագծով և կրկնօրինակում են Ստոկհոլմի թագավորական պալատում քանդակագործ Էդմե Բուշարդոնի բրոնզե լապտերի ձևը[15]: Մեծ դահլիճում (Riddarhussalen) տեղադրված են 2331 ազնվականական զինանշաններ, ինչը ստեղծում է բացառապես լավ ակուստիկա[12]:

Առաստաղը զարդարված է նկարիչ Դավիդ Կլյոկեր-Էրենստրալի կողմից 1670-ականներին[10] ստեղծված «Շվեդիայի փառաբանումը» զարդաքանդակով: Այս ճարտարապետական հուշարձանի ինքնատիպությունը կայանում է տանիքի բարոկկո բարդ ուրվագծի հետ պալլադիական ճակատի համադրության մեջ: Տանիքի նման ձևերը տարածված էին Շվեդիայում 17-րդ և 18-րդ դարերում և հազվադեպ է հանդիպում այլ երկրներում[16]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Всеобщая история архитектуры: Западная Европа и Латинская Америка XVII-первая половина XIX вв. — Изд-во Академии архитектуры СССР, 1969. — Т. 7.
  • Роджерс Б. Р., Роджерс С. Стокгольм: Путеводитель. — М.: ФАИР, 2010. — 160 с.
  • Riddarhuspalatset // Nordisk familjebok. — 2-е. — 1916. — С. 223—230.(շվեդ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]